Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Westzijderkerk in Zaandam

Kerkelijk Gebouw

Westzijde 75
1506ED Zaandam (gemeente Zaanstad)
Noord Holland

Bouwjaar: 1638


Beschrijving van Westzijderkerk

Westzijderkerk. Kruiskerk, gebouw van 1638-'40, en in 1672 en 1680, resp. in westwaartse en oostwaartse richting verlengd. Sierlijk houten torentje in gotische trant op de kruising. Gevels met bekronende frontons en een geleding die doet denken aan de trant van Vingboons. Oostelijke portaalaanbouw, 1680; westelijke 1711. Zerkenvloer. Twee gebrandschilderde glazen, 1682 en 1725. Schildering, 1737, voorstellend "de Stiers Wreedheid". Preekstoel, doophek, twee herenbanken en kerkbanken, XVII. Herenbank, 1712. In een orgelkas van J. Duyschot plaatste Flentrop Orgelbouw in 1976 een nieuw instrument met gebruikmaking van enig oud pijpwerk. Alleen de orgelkas en de oude pijpen vallen binnen de bescherming. Tiengebodenbord, 1656. Bord met namen der predikanten, 1778. Klokkenstoel met klok van A. Koster, 1640, diam. 78 cm. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 40064
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Westzijderkerk te Zaandam
Monument voor Westzijderkerk te Zaandam over het verhaal van de zwangere vrouw en de stier.

De Westzijderkerk te Zaandam is gevestigd aan de Westzijde, een van de twee straten langs de Zaan. Het is een kruiskerk die tussen 1640 en 1680 gebouwd is. Vroeger werd op het plein voor de kerk veemarkt gehouden. Het verhaal gaat dat een zwangere vrouw die op de hoorns van de stier werd genomen en tegelijk een kind baarde. Sindsdien heet het gebouw in de volksmond Bullekerk. Het is de kerk waar cabaretier Freek de Jonge als kind, in de domineesbank, ’s zondags naar de preek van zijn vader luisterde.
Het ouderlijke huis van de Jonge, Parkstraat 6 tegenover de kerk, staat er overigens nog steeds, al is het geen pastorie meer.

Bouw

Op 26 juni 1637 kregen schepenen en regeerders van West-zaandam toestemming van de Staten van Holland en West-vriesland een kerk te bouwen aan de westzijde van Zaandam. De bouw van de kerk lijkt geheel in eigen beheer plaatsgevonden te hebben, aangezien er van een bouwmeester nergens melding wordt gemaakt.

Nadat op 27 maart 1638 was begonnen met het heiwerk, werd op 14 september de eerste steen voor een grieks-kruiskerk gelegd. "Den 4 van October 1640 is hij in zijn Kruis gestelt, de Toorn opgemaakt en in de selfde Maandt (18 October) de eerste Predikatie daarin gedaan, bij Johannis Cruijcius" Met in het kruis stellen zal waarschijnlijk bedoeld dat het gebouw door de bouwers werd overgedragen en geopend werd verklaard. Dat de toren er in 14 dagen op gezet is, is mogelijk omdat er eerst een veel kleiner torentje op de kerk heeft gestaan.

De groei van de gemeente maakte het noodzakelijk de kerk uit te breiden. Vanaf 1671 begon men met de voorbereidingen. Deze bestonden voornamelijk uit werkzaamheden die konden worden uitgevoerd zonder dat de westelijke muur al behoefde te worden weggebroken. De doodkisten op het kerkhof aan de westkant van de kerk moesten verplaatst worden en er werden 210 heipalen geslagen. Vanaf 1676 liggen de werkzaamheden vrijwel stil, vermoedelijk te gevolge van geldgebrek. Om aan geld te komen werd er geleend bij particulieren. Daarnaast was de verkoop van graven een belangrijke inkomstenbron. Hierna werd de westelijke muur weggebroken en werd het gat tijdens de bouw dichtgemaakt met touw en zeildoek.

De oostelijke kant is op dezelfde manier bekostigd. Getuige de het jaartal in de oostgevel zijn de werkzaamheden in 1680 afgerond. Het is onduidelijk hoe de leningen zijn terugbetaald.

Restauratie

De Hervormde Westzijderkerk in Zaandam is tussen 1972 en 1974 gerestaureerd. In 2005 is een aanbouw gemaakt aan de zuidkant van de kerk. In het gebouw zijn enkele passende inbouwen gerealiseerd; er is een multifunctioneel plein gerealiseerd in de kerk, verwarmd door infraroodverwarming, en er zijn goede geluidsinstallaties aangebracht om met name muziek, live of van cd's, tot zijn recht te laten komen. Dit is te merken tijdens de experimentele kerkdiensten.

De pelikaan

De grote houten pelikaan, onder de preekstoel uit 1644, is een markant beeld in het interieur. Het dier is voorgesteld met drie jongen op een nest. Met de snavel opent de pelikaan zijn borst en de hongerige jongen drinken van het bloed dat uit de wond naar beneden stroomt.

De pelikaan die de jongen voedt met zijn eigen bloed is een bekend religieus motief dat symbool staat voor de offerdood van Christus. In kerkinterieurs komen we de pelikaan vaak tegen op altaren en lezenaars en op doophekken, doopvonten en preekstoelen.

De Nederlands-hervormde kerk van Westzaan heeft, evenals de Westzijderkerk, een preekstoel die op een pelikaan rust.

Zie ook


Monumenten in de buurt van Westzijderkerk in Zaandam

Villa

Westzijde 81
Zaandam (Gemeente Zaanstad)
Inleiding Op de hoek van de Westzijde en het Stuurmanspad gelegen vrijstaand HERENHUIS, gebouwd in 1862 in neo-classicistische stijl naar o..

Voormalig woonhuis E.G. Verkade

Westzijde 87
Zaandam (Gemeente Zaanstad)
Inleiding Op de hoek van de Westzijde en de Langestraat gelegen halfvrijstaand HERENHUIS uit 1895, gebouwd in eclectische stijl naar ontwer..

Verkade: beschuitfabriek

Westzijde 103
Zaandam (Gemeente Zaanstad)
Inleiding BESCHUITFABRIEK uit 1927, deel uitmakend van het fabriekscomplex "Verkade" en gesitueerd op het bedrijfsterrein tussen Westzijde ..

Verkade: biscuitfabriek. Tweelaags hoekgebouw met sheddak en een tegen de noordzijde daarvan gebouwde watertoren met sprinklerinstallatie

Westzijde 103
Zaandam (Gemeente Zaanstad)
Inleiding Tussen Westzijde en Vaart gesitueerde uitbreiding uit 1931 van de in 1916 gebouwde BISCUITFABRIEK. Deze fabriek is tevens in 192..

Verkade: fabrieksgebouw deel uitmakend van het fabriekscomplex "Verkade". Brede gevel van de oorspronkelijk vrijstaande brood-en beschuitfabriek De Ru ..

Westzijde 103
Zaandam (Gemeente Zaanstad)
Inleiding Tussen Westzijde en Zaan gesitueerde LEVENSMIDDELENFABRIEK, deel uitmakend van het fabriekscomplex "Verkade" en gefaseerd tot sta..

Kaart & Routeplanner

Route naar Westzijderkerk in Zaandam

Foto's (13)

Alle 13 foto's weergeven