Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Grote of Sint-Gertrudiskerk in Workum

Kerkelijk Gebouw

Merk 5
8711CL Workum (gemeente Súdwest Fryslân)
Friesland

Bouwjaar: 1480 (koor) eind 15de eeuw (transept) verbouwd in 1523-1524 en 1615 1939-1951 (restauratie)
Architect: J. de Meijer (rest.) Meijer 1951 J. de Meijer (rest.)


Beschrijving van Grote of Sint-Gertrudiskerk

Ned.Herv.Kerk. Van het driebeukige in hout overwelfde schip zijn slechts twee en een halve travee voltooid benevens het dwarspand. Bij de herbouw in deze vorm, die eerst in het midden van de 16e eeuw tot stand kwam, is het oudere, vierzijdig gesloten koor behouden; van het bijbehorende eenbeukig schip zijn de fundamenten gevonden tijdens de restauratie in 1939. De aanvankelijk slechts in hout dichtgezette top van de westgevel is bij die gelegenheid in steen uitgevoerd. Inwendig: preekstoel uit 1718 met Lod. XIV ornament door G. van der Haven uit Leeuwarden met rijk gesneden trap, koperen lezenaar 1718, restanten koorhek 1569 door Claas Thiebes. Regeringsbank met opzetstuk waarschijnlijk ook 1718. Briefpanelen verwerkt in de avondmaalstafel en in de moderne banken van het schip. Twee rouwborden 1716 en 1719, acht geschilderde doden-baren der gilden. In een van de orgelkassen van Jan Harmens Camp uit 1697 werd in 1980 een gereconstrueerd, grotendeels nieuw instrument geplaatst. Het oude pijpwerk werd opnieuw gebruikt. Kabinetorgel met twee klavieren en aangehangen pedaal, in 1784 vervaardigd door J.P. Kunckel. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 39458
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Grote of Sint-Gertrudiskerk
Grote of Sint-Gertrudiskerk anno 2011
Grote of Sint-Gertrudiskerk anno 2011
Plaats Workum
Gebouwd in 15e en 16e eeuw
Gewijd aan Gertrudis van Nijvel
Monumentnummer  39458
Architectuur
Toren eind 15e eeuw
Portaal  Portaalicoon   Christendom
De kerk gezien vanaf het kerkenpad, de Tillefonne (2011)

De Grote of Sint-Gertrudiskerk in de Friese plaats Workum is een driebeukige hallenkerk.

Beschrijving

De laatgotische kerk van Workum ontstond eind 15e eeuw (1480) door uitbreiding met een koor van de eenbeukige voorganger van deze kerk.[1]. Deze kerk was gewijd aan de heilige Gertrudis, dochter van Pepijn de Oudere. Kort hierna werden ook transept gebouwd. Rond 1515 werd begonnen met de vervanging van het oude eenbeukige schip door het huidige driebeukige hallenschip. Het werk ondervond stagnatie in deze voor Friesland onrustige periode vanwege de strijd tussen de Schieringers en de Vetkopers. In 1523 werden de werkzaamheden hervat. Uiteindelijk besloot men in 1560 het westelijk gedeelte van het schip niet af te bouwen. Dit onvoltooide gedeelte werd tot de restauratie van 1939-1951 afgesloten met een houten westgevel. Bij deze restauratie zijn delen van het oorspronkelijke interieur verloren gegaan. Tegen de zuidoostelijke zijde werd tussen koor en transept een sacristie gebouwd, die tevens dienst heeft gedaan als de Latijnse School van Workum.

De vrijstaande kerktoren werd eveneens na 1523 gebouwd, maar bleef ook onvoltooid. Wel werd in 1613 een bekroning met een uivormige koepel op de tweede geleding van de toren aangebracht. In de toren hangen twee luidklokken. In 2007 brak van een van deze klokken de gietijzeren klepel af. Het renaissance-koorhek is in 1569 gemaakt door Claes Thiebbes, de barokke preekstoel dateert uit 1718 en is vervaardigd door Gerbrandus van der Haven. Op deze preekstoel zijn vijf Bijbelse voorstellingen afgebeeld. Bij de restauratie in de periode 1939 tot 1951 heeft ook de beeldhouwer Tjipke Visser uit Workum beeldhouwwerk voor de kerk vervaardigd, waaronder een doopvont met Bijbelse voorstellingen.

Het kerkorgel werd in 1697 gebouwd door Jan Harmensz. Camp, die ook een aandeel had in de bouw van het orgel van de Grote Kerk van het naburige Hindeloopen. Het tweeklaviers instrument met 19 registers bestaat uit hoofdwerk, rugpositief en aangehangen pedaal en is in 1981 gerestaureerd door de orgelbouwersfirma Flentrop. De kerk heeft ook een kabinetorgel, dat in 1784 is vervaardigd door Pieter Künckel en van 1934 tot 2005 in de voormalige Eikstraatkerk in Hoorn heeft gestaan. Het heeft twee klavieren, 11 registers en een aangehangen pedaal.

In het interieur van de kerk bevinden zich oude grafzerken (waarvan de oudste uit 1523 dateert), rouwkassen en een reeks beschilderde gildebaren, afkomstig uit Workum en één uit Hindeloopen. Op deze baren worden de activiteiten uitgebeeld van de schippers, grootschippers, apothekers, chirurgijns, landbouwers, zilversmeden en timmerlieden.[2]

De kerk, de sacristie (Latijnse school) en de toren zijn erkend als rijksmonument. In 2010 is een nieuwe renovatie van de kerk gestart. Het dak (kapconstructie en leibedekking) en de glas-in-loodramen worden gerestaureerd.

Zie ook


Monumenten in de buurt van Grote of Sint-Gertrudiskerk in Workum

Grote of Sint-Gertrudiskerk, sacristie/voormalige Latijnse school

Merk 5
Workum (Gemeente Súdwest Fryslân)
Sacristie. Tegen de zuidkant van het koor van de St.Gertrudis aangebouwde 16e-eeuwse sacristie. Het gebouw deed in de 17e eeuw dienst als La..

Hotel Voorm. Hotel De Wijnberg

Merk 3
Workum (Gemeente Súdwest Fryslân)
Vijf traveeën breed pand onder schilddak met hoekschoorstenen met borden. Omlijste ingang; op de verdieping zesruitsvensters.

Waag De Waag

Merk 4
Workum (Gemeente Súdwest Fryslân)
Waag. Ten noorden van de kerk vrijstaand rechthoekig gebouw onder tentdak in 1650 opgetrokken. Aan geprofileerde dagkanten van vensters- e..

Grote of Sint-Gertrudiskerk, toren

Merk 5
Workum (Gemeente Súdwest Fryslân)
Toren. Eveneens onvoltooid bouwwerk van twee geledingen naar het Utrechtse schema opgetrokken. Bekroning met open koepeltje 1613. Klokkestoe..

Vier diaconiewoningen onder doorgaand zadeldak

Skil 9
Workum (Gemeente Súdwest Fryslân)
Vier diaconiewoningen aan het kerkplein onder doorgaand zadeldak. Elk der woningen heeft een deur in het midden en vertrekken ter weerszijd..

Kaart & Routeplanner

Route naar Grote of Sint-Gertrudiskerk in Workum

Foto's (3)