Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Twee bedrijfspanden van Tichelaar in Makkum

Nijverheid Industrie

Turfmarkt 61
8754CJ Makkum (gemeente Súdwest Fryslân)
Friesland

Bouwjaar: 18e eeuw 1800 18e eeuw


Beschrijving van Twee bedrijfspanden van Tichelaar

PLATEELBAKKERIJ. TWEE PANDEN onder diepe zadeldaken, waarvan de eerste de top verloren heeft en het tweede een later vernieuwde top heeft. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 39400
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Koninklijke Tichelaar
Aardewerkbedrijf Koninklijke Tichelaar in Makkum
Aardewerkbedrijf Koninklijke Tichelaar in Makkum
Locatie Makkum
Coördinaten 53° 3′ NB, 5° 24′ OL

Koninklijke Tichelaar Makkum is een middelgrote Nederlandse aardewerkfabriek in Makkum.

Geschiedenis

Polygoonjournaal uit 1960 over de tentoonstelling van Makkums aardewerk i.h.k.v. het 300-jarig bestaan van de aardewerkfabriek

Na aanvankelijk bakstenen en tegels te hebben geproduceerd richtte het bedrijf zich sinds 1890 op ambachtelijk sieraardewerk. In 1960 verkreeg de onderneming het predicaat Koninklijk naar aanleiding van het 300-jarig bestaan. De onderneming is sinds 1689 gevestigd in Makkum.

Sieraardewerk

Gedurende de achttiende en negentiende eeuw werden in de gleibakkerij voornamelijk tegels en schotels voor dagelijks gebruik vervaardigd. Omstreeks 1865 verminderde de vraag naar schotels. De broers Jelmer en Jan brachten een drastisch vernieuwingsproces op gang, waardoor het bedrijf kon worden voortgezet als fabriek voor sieraardewerk. Het bedrijf bleef in hoofdzaak vasthouden aan de oude werkwijze; klei wordt na een eerste keer bakken bedekt met een witte, dekkende tinglazuur, de Majolicatechniek. In 1882 werd het gebruik van gipsvormen geïntroduceerd, waarmee het assortiment sieraardewerk groter werd. De klei wordt met mergel gemengd in de aardewasserij en vervolgens in een kelder vorstvrij opgeslagen. Kort voor de verwerking wordt de klei nog eens duchtig gekneed en gemengd. Daarna wordt hij op grootte gestanst. Na drogen wordt het gebakken tot biscuit, rauwgoed genoemd.

Glazuren

Er worden twee soorten glazuur gebruikt: een transparant loodglazuur en een veelal wit dekkend tinglazuur, respectievelijk kwaart en wit genoemd, beiden in het bedrijf bereid. Aan de achterkant krijgen de schotels een laag kwaart, aan de voorkant een laag wit. Nadat de schilders hun decoratie hebben aangebracht wordt het aardewerk een tweede keer gebakken. De beschildering is met in het bedrijf gekleurde glazuren, tot fijn poeder vermalen. Eenmaal aangemaakt met water werd ermee geschilderd. Er zijn vijf kleuren (blauw, paars, groen, geel en oranje). In de praktijk beperkte men zich meestal tot het gebruik van blauw en paars.

Veranderingen

In 1975 schakelde men deels over naar vloertegels in een nieuw gebouwde hal bij de Kalkovens dit was niet zo succesvol daarna werd overgegaan op nokvorsten voor rieten daken (rietvorsten) tot op heden. Evenals de Harlinger Aardewerk- en Tegelfabriek restaureert ook Tichelaar nog wel historisch Delfts blauw als vroeger door hen gemaakt. Tichelaar diversificeert, past de zeefdruktechniek op keramiek toe. De ambachtelijke productie van sieraardewerk werd al in maart 2013 geheel gestaakt. Tichelaar gaat nu over op het verglazen of glazuren van keramische producten, zoals dakpannen, gevelstenen en bouwkeramiek, elders door derden gemaakt, dus een "twee brand" glazuur. Het leeuwendeel van het voormalige familiebedrijf is in handen van landgoed Oranjewoud Participaties.

Familiebedrijf

Ene Freerk Jans, kocht in 1689 de ene en in 1694 de andere helft van de fabriek. Hij werd tichelaar en noemde zich daarna ook zo. Tichelaars die door de eeuwen heen het bedrijf hebben geleid, zijn:

  • Freerk Jans Tichelaar (tot 1712)
  • Yme Freerks Tichelaar (1712-1770)
  • Pieter Ymes Tichelaar (1770-1808)
  • Jelmer Pieters Tichelaar (1808-1827)
  • Pieter Jelmers Tichelaar (1827-1868)
  • Jelmer Pieters Tichelaar (1868-1900)
  • Jan Pieters Tichelaar (1868-1900)
  • Pieter Jans Tichelaar (1900-1913)
  • Jan Pieters Tichelaar (1913-1963)
  • Pieter Jan Tichelaar (1972-1985)
  • Jan Pieter Tichelaar (1997-2014)

Zie ook

Literatuur

  • Conijn, Helen, "Koninklijke Tichelaar Makkum: van bakstenen tot biscuit" in Land of water, jaargang 4 (april 2011) pag. 42 t/m 51[1]
  • Vries, Marietta de (redactie), "Present Royal Tichelaar Makkum", Rotterdam, 2010[2]
  • Trompetter, Cor, "Eén grote familie: doopsgezinde elites in de Friese Zuidwesthoek 1600-1850", Hilversum, 2007
  • Tichelaar, Pieter Jan, "Tichelaar Makkum: 1868-1963", Leiden, 2004
  • Tichelaar, Pieter Jan, "Tichelaar Makkum: 1700-1876", Leiden, 2004
  • Staal, Gert, "Actie, reactie: ontdekkingsreizen van 12 kunstenaars en vormgevers bij Koninklijke Tichelaar Makkum", Makkum. 1995
  • Knowles, Linda Lu, "A study of the Royal Tichelaar ceramic business in Makkum, Holland", 1995
  • Tichelaar, Pieter Jan, "Makkumer aardewerk", Makkum, 1970
  • Tichelaar, Pieter Jan, "Wat Friese gleiers bakten", Makkum, 1960

Externe link



Monumenten in de buurt van Twee bedrijfspanden van Tichelaar in Makkum

Pand met verdieping en gepleisterde gevel onder vrij laag en diep voor en achter afgeschuind zadeldak met schoorstenen boven voor- en achterschild

Turfmarkt 33
Makkum (Gemeente Súdwest Fryslân)
Pand met verdieping onder diep doch niet zeer hoog zadeldak voor en achter afgeschuind met schoorstenen boven voorste en achterste schild. G..

Pand met verdieping onder vrij laag en diep voor afgeschuind zadeldak met gevel met neo-empire-snijwerk op de kroonlijst

Turfmarkt 31
Makkum (Gemeente Súdwest Fryslân)
Pand met verdieping onder diep doch niet zeer hoog zadeldak, voor afgeschuind. Gevel midden 19e eeuw met neo empire snijwerk op de kroonlijs..

Diep pand met verdieping en zolderverdieping, onder zadeldak tegen geheel bakstenen trapgevel met toppilaster

Turfmarkt 29
Makkum (Gemeente Súdwest Fryslân)
Diep pand met verdieping en zolderverdieping, onder zadeldak tegen geheel bakstenen trapgevel met toppilaster, vier stoeppalen verbonden doo..

Woning onder zadeldak tegen topgevel waarin nis voor venster

Pruikmakershoek 18
Makkum (Gemeente Súdwest Fryslân)
Woning onder zadeldak tegen topgevel waarin nis voor venster.

Woonhuis met verdieping onder voor afgeschuind zadeldak met topschoorsteen

Pruikmakershoek 16
Makkum (Gemeente Súdwest Fryslân)
Woonhuis met verdieping onder zadeldak, voor afgeschuind en van topschoorsteen voorzien.

Kaart & Routeplanner

Route naar Twee bedrijfspanden van Tichelaar in Makkum

Foto's (1)