Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Wachter 2 De Wachter, twee stoommachines in Zuidlaren

Nijverheid Industrie

Havenstraat 36
9471AM Zuidlaren (gemeente Tynaarlo)
Drenthe

Bouwjaar: 1895 (170 pk) ca. 1900 (65 pk)


Beschrijving van Wachter 2 De Wachter, twee stoommachines

In de bedrijfsruimte rechts van de uit 1851 daterende koren- en pelmolen "De Wachter" bevinden zich twee eind-19e-eeuwse stoommachines met vliegwiel, drijfwerk en verder toebehoren. Machines van dit type werden in 1898 in de molen opgesteld ten behoeve van de olieslagerij en de kruidenmalerij en om tijdens windstilte de aandrijving over te nemen. Zij werden echter enige decennia later gesloopt. De huidige motoren zijn van elders afkomstig. Tesamen met de reeds beschermde molen vormen zij een voor Nederland nagenoeg unieke combinatie. De Stoomaandrijving bestaat uit een 170 pk grote compound-stoommachine met twee naast elkaar gelegen cylinders, die een dynamo van het fabrikaat Bergmann/Berlin (nr 367760 type DD 80) aandrijft, waarmee de elektrische motoren van de oliewringers van "De Wachter" worden aangedreven. Op het bijbehorende manometerbord (met drie meters) staat: 'Nederlandsche Fabriek van Werktuigen en Spoorwegmaterieel, Amsterdam 1895, nr 192'. De machine werd oorspronkelijk geplaatst bij de Java Bos en Hout Exploitatie Maatschappij te Amsterdam, deed van 1942 tot ca. 1960 dienst bij houtzagerij Hemmers te Groningen en werd omstreeks 1960 overgebracht naar molen "De Wachter". De kleine stoommachine van 65 pk, die een viertal kollergangen in de kruidenmalerij in de molen aandrijft, is niet gedateerd, maar moet eveneens van omstreeks de eeuwwisseling dateren. Het opschrift luidt: Carl Muller, Solingen-Kotten. De machine is afkomstig uit de strokartonfabriek 'De Toekomst' te Oud-Scheemda en werd eveneens omstreeks 1960 naar "De Wachter" overgebracht. De beide stoommachines worden gevoed door een kruispijpstoomketel met het nummer 2623, afkomstig uit de zuivelfabriek te Bunne en vervaardigd omstreeks 1940 bij de NV Veendammer Machinefabriek v/h J. ten Horn. Eind-19e-eeuwse stoomaandrijving, bestaande uit twee stoommachines, dynamo, manometerbord, jongere kruispijpstoomketel en verder toebehoren van algemeen industrieel-archeologisch belang: - voor de geschiedenis van de stoomaandrijving in Nederland - vanwege de aanwezigheid van een voor Nederland inmiddels zo goed als uniek type stoommachine, n.l. een dubbele compoundmachine met twee naast elkaar gelegen cilinders - vanwege de functionele relatie met de beschermde korenmolen "De Wachter", waarmee de stoomaandrijving thans (weer) een technische eenheid vormt - als onderdeel van een inmiddels zeldzame combinatie van historische energie-opwekking door middel van wind- en stoomkracht. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 393990
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
De Wachter
De Wachter
De Wachter
Basisgegevens
Plaats Zuidlaren
Bouwjaar 1851
Type stellingmolen
Kenmerken achtkante bovenkruier
Functie korenmolen en oliemolen
Bestemming  Het malen van graan en slaan van olie op vrijwillige basis
Monumentnummer  41094
Externe link(s) en afbeelding
Molendatabase
De Hollandsche Molen
De Wachter (2009)
De Wachter (2009)
Portaal  Portaalicoon   Molens

De Wachter is een museummolen bij het Noord Drentse dorp Zuidlaren, gelegen aan de Zuidlaardervaart naar het Zuidlaardermeer.

De windmolen werd in 1851 gebouwd voor het malen van granen en specerijen. Daarnaast is het een oliemolen waar olie uit lijnzaad wordt geslagen. Als er onvoldoende wind is kan worden teruggevallen op aandrijving door een stoommachine. Ook werd er lijnolie geperst met drie oliewringers. Nu staan er nog één oliewringers in de molen één buiten.

Museum

De molen herbergt twaalf stoommachines, een smederij, een ambachtelijke bakkerij, een bakkerswinkel, een molenmakersgereedschappenmuseum en een kruidenierswinkeltje stammend uit 1890 (ooit bestierd door vier generaties van de familie Timmer uit Noordlaren). De klompenmakerij van Roelof Westerhof uit Tynaarlo is overgebracht naar De Wachter. Op zaterdag zijn hier demonstraties klompenmaken. Verder is sinds 2008 ook de oude stelmakerij (houtbewerkingswerkplaats) van de gebr. Dijkhuizen uit Gieten in gebruik. Ook heeft het museum een stoomlocomobiel en een stoomtractor. Doelstelling is alles werkend te demonstreren.

Sinds april 2010 is een tentoonstellingsruimte in gebruik genomen. Hier worden oude gebruiksvoorwerpen getoond. Ze zijn gebruikt op de boerderij en in de huishouding. In diverse opstellingen worden artikelen gebruikt ter illustratie van de beroepen van schoenmaker en elektricien. Bijzonder zijn ook de mechanische muziekinstrumenten. Er is een orchestrion, een tingeltangel, een pianola en een draaiorgeltje.

Het geheel bij De Wachter is te kwalificeren als werkend industrieel erfgoed.

Een stichting, met circa 180 vrijwilligers uit het dorp en omgeving, houdt de molen en het bijbehorende museum draaiende. Groepen kunnen buiten de openingsuren worden rondgeleid. Dit geldt ook voor scholen. Vanaf de steiger voor het museum vertrekt op gezette tijden de stoomraderboot De Jonge Wachter waarmee tochtjes naar het Zuidlaardermeer kunnen worden gemaakt.

Bij de uitbreiding van De Wachter (Werkplaats Dieks Dele) staat het door Onno de Ruiter vervaardigde beeldhouwwerk "De Wonderbaarlijke visvangst". Dit beeld heeft oorspronkelijk bij een kantoorgebouw van het IZA Groningen-Drenthe gestaan (van Ketwich Verschuurlaan)

Fotogalerij

Oliemolen

Korenmolen

Zie ook

Externe link


Monumenten in de buurt van Wachter 2 De Wachter, twee stoommachines in Zuidlaren

Wachter 1 De Wachter

Havenstraat 36
Zuidlaren (Gemeente Tynaarlo)
Molen. Achtkante met riet gedekte bovenkruier met stelling op stenen voet.

Krimpenboerderij met aangebouwde schuur

Groningerstraat 17
Zuidlaren (Gemeente Tynaarlo)
Inleiding Boerderij gebouwd rond 1885, fraai gelegen op een ongeschonden erf, deeluitmakend van de oorspronkelijke agrarische structuur. De..

Veerhuis Voorm. veerhuis

Havenstraat 2
Zuidlaren (Gemeente Tynaarlo)
Inleiding Voormalig veerhuis van 1835, verbouwd tot woning en horecagelegenheid in 1987. Beeldbepalend gelegen aan het Zuidlaarderkanaal. ..

Klein Laarwoud

Groningerstraat 1
Zuidlaren (Gemeente Tynaarlo)
Huize "Klein Laarwoud". Gepleisterd gebouwencomplex uit XIXc. Thans ambtswoning van de burgemeester.

Laarwoud, koetshuis

't Laarwoud 5
Zuidlaren (Gemeente Tynaarlo)
Omschrijving onderdeel 3: KOETSHUIS, XVII; op rechthoekige plattegrond;baksteen, de voorgevel witgekalkt; één bouwlaag onder zadeldak me..

Kaart & Routeplanner

Route naar Wachter 2 De Wachter, twee stoommachines in Zuidlaren