Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Stoomgemaal Winschoten in Winschoten

Weg En Waterwerk

Oostereinde 4
9672TC Winschoten (gemeente Oldambt)
Groningen

Bouwjaar: 1878 1895 (uitbr.) 1983-'91 (rest.)


Beschrijving van Stoomgemaal Winschoten

Stoomgemaal bij Winschoten aan het Oostereinde. Vijzelstoomgemaal, gebouwd in 1878 ter vervanging van twee poldermolens. Het gemaal bestaat uit de volgende delen: het ketelhuis onder zadeldak met puntgevels uit 1878, met daarin gebouwd het machinistenhuis. Links daarvan het machinehuis, in de recente tijd verbouwd. Links daarvan een machinehuis en ketelhuis onder een kap, daterend uit 1895, toen het gemaal werd uitgebreid tot een dubbel vijzelstoomgemaal. Hierachter schoorsteen op hoge sokkel. In dit laatste gedeelte een tandem-coumpound stoommachine, fabrikaat Landeweer te Martenshoek uit 1895. In het ketelhuis een vuurgangstoomketel uit 1935. Dit gemaal bevat de laatste combinatie van een stoommachine met een vijzel in Nederland. Uit oogpunt van industriele architectuur is het belangrijk als voorbeeld van de twee mogelijkheden bij stoomgemalen, namelijk een afzonderlijk ketel- en machinehuis (gedeelte uit 1878) en machine- en ketelhuis onder een kap (gedeelte uit 1895). (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 39016
Laatste wijziging: 2014-10-12 19:38:37.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Stoomgemaal Winschoten
Winschoten Stoomgemaal 2010.JPG
Gebouw
Plaats Winschoten
Bouwjaar 1895
Eigenaar Stichting tot behoud van de Groninger Stoomwerktuigen
Gemaal
Functie museum
Aandrijving stoom
Opvoerwerktuig vijzel

Het Stoomgemaal Winschoten is een stoomgemaal aan de noordzijde van Winschoten, bij de buurtschap Oostereinde.

Inleiding

Het Stoomgemaal te Winschoten is een van de negen stoomgemalen die er nog over zijn in Nederland. Het is het enige vijzelstoomgemaal ter wereld. De stoommachine stamt uit 1895. De ketel is gebouwd in 1935 door de firma Ten Horn.

Geschiedenis

Op de plaats waar nu het Museum Stoomgemaal staat, werden in 1803 twee watermolens gebouwd. Ruig weer en een hevige onweersbui hebben die beide molens te gronde gericht. Dit gebeurde in 1871. Eén molen was nog te herstellen, maar de tweede werd vervangen door een stoominstallatie in 1876, onder meer om minder afhankelijk te zijn van het weer. Het stoomgemaal werd in 1895 uitgebreid met een tweede stoommachine toen bleek dat deze motoren betrouwbaarder en efficiënter waren dan de molens. Het molentijdperk was op deze plaats daarmee ten einde.

In 1929 werd de in 1876 gebouwde stoommachine vervangen door een elektromotor, die gelijk de functie van primaire motor werd toebedeeld. Dit omdat deze motor direct inschakelbaar was, in plaats van het een week van tevoren op te moeten stoken. De herbouwde molen werd in 1917 gesloopt, omdat deze geen functie meer had. In 1971 werd het huidige stoomgemaal gesloten, vanwege een nieuwgebouwd gemaal dat de taken van dit gemaal en vele andere overnam. De laatste machinist Marten van der Laan en zijn zoon Marten, hebben in de jaren die volgden, de stoommachine in een zo goed mogelijk conditie gehouden. In 1983 werd de Stichting tot behoud van de Groninger Stoomwerktuigen opgericht. Deze had als doel het behoud van het stoomgemaal. Gedurende vijf jaar werd het stoomgemaal ingrijpend gerestaureerd en teruggebracht tot in de staat van 1929.

Heden

De Stichting tot behoud van de Groninger Stoomwerktuigen heeft het stoomgemaal in haar bezit en exploiteert het ook. Het gemaal trekt jaarlijks ongeveer 1300 bezoekers. Voor zowel de exploitatie en het onderhoud leunt de stichting op een team van vrijwilligers die zich met hart en ziel inzetten voor dit bouwwerk, dat sinds 1978 de status van Rijksmonument heeft.

Trivia

  • Toen het stoomgemaal in gebruik werd gesteld, durfden de bestuurders van het waterschap niet dichtbij te komen uit angst dat het gemaal zou ontploffen.
  • Als het gemaal op kolen gestookt wordt, dan gebruikt het gemaal een ton kolen per dag en de elektrische motor 700 kilowatt per 8 uur.

Externe link



Monumenten in de buurt van Stoomgemaal Winschoten in Winschoten

Oldambster boerderij met voorhuis met omlijste ingang in het midden en twee rijen zaadzoldervensters

Hoofdstraat 24
Beerta (Gemeente Oldambt)
Boerderij van het Oldambtster type. Omlijste ingang midden in het onderkelderde voorhuis. Twee series zoldervensters in de afgeknotte voorge..

Woonhuis in ambachtelijk-traditionele stijl met aangebouwde smederij

Hoofdstraat 59
Beerta (Gemeente Oldambt)
Omschrijving WOONHUIS met aangebouwde SMEDERIJ, gebouwd omstreeks 1880 in een Ambachtelijk-traditionele stijl. Het één verdieping hoge, ..

Garage in ambachtelijk-traditionele stijl

Hoofdstraat 59
Beerta (Gemeente Oldambt)
Omschrijving De GARAGE (gebouwd in 1927 in een Ambachtelijk-traditionele stijl) is opgetrokken in roodbruine baksteen, aan de voorzijde op ..

Graanpakhuis in regionale expressionistische stijl

Oosterhavenkade 19
Winschoten (Gemeente Oldambt)
Inleiding GRAANPAKHUIS gebouwd in 1922 in opdracht van de Coöperatieve Groninger Zaaizaadvereniging in een regionale Expressionistische st..

Oldambster boerderij met ingang in zijgevel en drie rijen zaadzoldervensters

Hoofdstraat 99
Beerta (Gemeente Oldambt)
BOERDERIJ van het Oldambtster type. Ingang in de zijgevel. Drie series zoldervensters in de puntvormige voorgevel.

Kaart & Routeplanner

Route naar Stoomgemaal Winschoten in Winschoten

Foto's (7)