Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Verdedigingswerken Weesp, Torenfort aan de Ossenmarkt in Weesp

Militair Object

Ossenmarkt 44
1381LX Weesp
Noord Holland

Bouwjaar: 1861


Beschrijving van Verdedigingswerken Weesp, Torenfort aan de Ossenmarkt

Verdedigingswerken, grachten en kaden, wallen fortengordel rond Weesp waaronder fort aan de 's-Gravelandseweg. Blijkens jaartalsteen boven de ingang in 1861 voltooid torenfort, gesitueerd achter de courtine tussen de in oorsprong uit 1673 daterende bastions Bakkerschans en Nieuw Achtkant - het 's-Gravenlandse front - aan de Ossenmarkt, en bestaande uit een rond gemetseld fortgebouw met recent gereconstrueerde omgrachting. Het geheel in baksteen uitgevoerde torenfort is met twee bouwlagen - waarvan een grotendeels ondergronds - opgetrokken op een cirkelvormige grondslag met een middellijn van ongeveer 34 meter en met een halfrond uitgebouwd trappenhuis nabij de aan de noordwestzijde gesitueerde ingang; aan de bovenzijde is het gebouw - dat ongeveer 1.80 meter dikke muren heeft - in oorsprong voorzien van een aarden dekkingslaag en een hoger opgebouwde wachtpost onder flauw hellend zadeldak. Het in 1859-'61 gerealiseerde torenfort is per bouwlaag onderverdeeld in een binnenring met vier ongelijke sectoren, een overwelfde rondgaande gang en een buitenring met elk afzonderlijke vertrekken die op de verdieping elk een groot schietgat in het midden hebben met twee kleinere getoogde schietgaten terzijden; boven de middelste, aan onder- en bovenzijde van een segmentboog voorziene, schietgaten - die ten dele nog de oorspronkelijke ijzeren luiken bevatten - is telkens een gemetseld ventilatietondo aangebracht, deels met luchtrooster. De vertrekken op de benedenlaag hebben elk telkens vier smalle, per twee gegroepeerde, schietgaten. Bij de getoogde ingangspartij - waarop een recente houten voetgangersbrug aansluit - is een afwijkende indeling van muuropeningen toegepast; in het halfronde trappenhuis in oorsprong een reeks van getoogde openingen beneden en boven aan de stadszijde een getoogde buitenuitgang; voorts een hardstenen merksteen. Aan de oostzijde zijn in het muurwerk de sporen zichtbaar van de negentien steunberen die samen met de omgaande aarden contrescarpewal in 1879 als extra bescherming aan het verdedigingswerk waren toegevoegd, doch die bij de reconstructie van 1982 weer zijn verwijderd. Aan de westzijde bevindt zich een peilsteen met aanduiding van A.P., en een merksteen, beide van hardsteen. De huidige omgrachting, aansluitend op de binnengrachten van de bastions, is ongeveer vijf meter breed. Kenmerkend midden-19e-eeuws torenfort met - gereconstrueerde - omgrachting, deel uitmakend van de vestingwerken van Weesp en van de verbeteringen ter versterking van de Hollandse Waterlinie, als zodanig van algemeen belang wegens architectuurhistorische waarde en uit oogpunt van de ontwikkelingen van de versterkingskunst. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 38662
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Torenfort aan de Ossenmarkt
Torenfort - Weesp - 20303845 - RCE.jpg
Locatie Ossenmarkt, Weesp
Algemeen
Eigenaar Gemeente Weesp
Huidige functie bedrijfs- en verengingsruimten, museaal
Gebouwd in 1861
Monumentale status rijksmonument
Monumentnummer  38662
Tekening van vloerplan torenfort.
Tekening van vloerplan torenfort.

Het Torenfort aan de Ossenmarkt is een torenfort in Weesp in de provincie Noord-Holland.

Beschrijving

Het fort aan de oostkant van de vestingstad Weesp werd in 1861 voltooid en maakte met Weesp deel uit van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. De bouw heeft ongeveer twee jaar geduurd. Vanaf 1892 maakte het fort deel uit van de Stelling van Amsterdam.[1]

Het is een van de laatste torenforten waarmee de waterlinie werd versterkt. Het in baksteen uitgevoerde torenfort telt twee bouwlagen. Het is rond met een diameter van ongeveer 34 meter en met een halfrond uitgebouwd trappenhuis bij de ingang. De muren zijn ongeveer 1,8 meter dik. Op het dak stond oorspronkelijk een geschutsbatterij.

Het gebouw telt twee verdiepingen. De hoofdingang komt uit op de begane grond en er is een kelder die via twee trappen is te bereiken. Het vloerplan van beide verdiepingen is redelijk identiek, met kamers aan de buitenmuur, een gang die helemaal rondloopt en vier kamers in het centrum zonder buitenlicht. Alle kamers aan de buitenzijde zijn voorzien van schietgaten voor handvuurwapens en kanonnen. Op de begane grond zijn de vertrekken voor de manschappen, de commandant, de wacht en aan de binnenzijde magazijnen voor het kruit en projectielen. In de kelder was de bakkerij, de keuken en een waterbak, naast meer kamers voor de manschappen, de officieren en onderofficieren. Op de begane grond verbleven 15 manschappen per vertrek en in de kelder varieerde dit van 10 tot 15 man.

Met de komst van de brisantgranaat was het fort met gemetselde muren niet meer bomvrij. Om het fort beter te beschermen tegen nieuwe, zwaardere en trefzekerder kanonnen werd in 1876 de gracht gedempt.[1] Het fort werd aan de oostzijde versterkt met een zware aarden dekkingswal, die van het eigenlijke fortgebouw gescheiden was door een gang en muur: de contrescarpgalerij. Het geschut op het dak verdween en hiervoor kwam in de plaats een dikke zandlaag.

Het fort, waartoe ook de bewaard gebleven houten genieloods behoorde, is twee keer in staat van verdediging gebracht: tijdens de mobilisaties van 1870-1871 (Frans-Duitse oorlog) en 1914-1918 (Eerste Wereldoorlog). Bij volledige bezetting bood het fort onderdak aan 232 manschappen.[1]

Herbestemming

Na de Tweede Wereldoorlog verloor het fort zijn verdedigingsfunctie. Vanaf 1985 werd het opgeknapt en geschikt gemaakt voor vreedzaam hergebruik. De aarden dekkingswal werd afgegraven en de gracht en brug werden hersteld. In Fort aan de Ossenmarkt, dat in 1992 feestelijk werd heropend, zijn onder andere de Kreatieve Groep Weesp, een muziekschool en de Historische Kring Weesp gevestigd. In de genieloods uit 1877 is nu een expositieruimte.

Externe links


Monumenten in de buurt van Verdedigingswerken Weesp, Torenfort aan de Ossenmarkt in Weesp

Brugwachtershuis naast de Lange Vechtbrug

Ossenmarkt 1
Weesp
Brugwachtershuis, witgepleisterd bakstenen gebouw met kerk XVIII onder afgewolfd pannen zadeldak; vergroot en aan drie zijden vernieuwd XIX...

Lange Vechtbrug

Hoogstraat 47
Weesp
Dubbele houten klapbrug.

Pand met topgevel met hardstenen gebeeldhouwde versieringen, guirlandes etc

Hoogstraat 47
Weesp
Pand met topgevel met hardstenen gebeeldhouwde versieringen, guirlandes etc. 17e eeuw.

Woonhuis met drie verdiepingen hoog en drie traveeën breed voorhuis onder schilddak met lager achterhuis

Hoogstraat 48
Weesp
Woonhuis met drie verdiepingen hoog en drie traveeën breed voorhuis onder schilddak met lager achterhuis. Naar boven toe in hoogte afnemend..

Pand met zadeldak, loodrecht op de straat, tussen puntgevels

Hoogstraat 37
Weesp
Pand uit de 18e eeuw met zadeldak, loodrecht op de straat, tussen puntgevels.

Kaart & Routeplanner

Route naar Verdedigingswerken Weesp, Torenfort aan de Ossenmarkt in Weesp

Foto's (3)