Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Grote of Sint-Martinuskerk in Venlo

Kerkelijk Gebouw

Grote Kerkstraat 40
5911CH Venlo
Limburg

Bouwjaar: 1000, 1410-1610, 1953


Beschrijving van Grote of Sint-Martinuskerk

Sint Martinuskerk. Drieschepige gotische HALLENKERK, circa 1400-XVa; westtoren 1950. Noordbeuk smaller. Op de noordwesthoek van de langer zuidbeuk staat de zware zuidoostelijke hoekpijler van een vermoedelijk nimmer voltooide westtoren, die in 1511 bij een beleg zwaar beschoten werd, in 1532 door een aardbeving geteisterd en in 1766-'67 bijna geheel werd gesloopt. In 1879 e.v. door P.J.H. Cupers gerestaureerd is de kerk, na ernstige oorlogsschade in 1944/'45 opnieuw gerestaureerd in 1950. Tot de inventaris behoren o.a.: laatgotisch koorgestoelte, XVd, renaissance rugschotten, XVII, eertijds deel van dit koorgestoelte; koperen doopvont, 1619-'21 met op de deksel een beeldgroep, de doop in de Jordaan voorstellend; de deksel hangt aan een draaibare hefarm met rankenversiering, 1621; barokke preekstoel, XVIII; kalkstenen pieta, XV B; voorts een aantal schilderijen van Jan van Cleef, XVIId; twee marmeren wijwaterbakken op balustervoet resp. 1658-1694, eiken doopkapelafsluiting (midden) XVII, houten beelden: kruisbeeld (plm 1500); Calvarie (XVIa) Jezus (XV?); Maria en Johannes (XVIA); Pieta (XVa), half Marianum (XVIa); hals Marianum (XVIB); grote groep: Christus aan het kruis tussen de moordenaars 1614, door G(regorius) S(chyssler); H. Martinus (XVIa); H. Rochus (XVI) en stenen beeld: Pieta (XVd?), en een rouwkas v. Maria Anna M. Wittenhorst- v. Mattecloidt, overleden 1759, ; 3 grafkruisen. In het noordelijk nevenkoor een glasraam (Straten van Boom, 1930) ter herdenking van de kerkwijding in 1430, vijf glasramen met parallelle voorstellingen uit het Oude en het Nieuwe Testament (Straten van Boom, 1924) en een herdenkingsraam naar aanleiding van het Eucharistisch Congres te Amsterdam (Straten van Boom, 1925). In de drie koorsluitingen negen ramen met voorstelling uit het leven en legenden van St. Martinus (Charles Eyck, 1925). In het zuidelijk nevenkoor twee glasramen over Onze Lieve Vrouw van Genooi (Charles Eyck, 1925). In het zuider transept vijf glasramen waarvan vier met scenes uit het leven van Christus en een met een viertal heiligen (F. Nicolas, 1874). In de zuidelijke zijbeuk zeven glasramen met parallelle voorstellingen van de zeven vreugden en de zeven smarten van Maria (Straten van Boom, 1943). De glasramen dragen in ouderdom, religieuze thematiek en in relatie tot de functie van de kerk in belangrijke mate bij aan de monumentale waarde van de St. Martinus; daarnaast kan gewezen worden op de artistieke en historische betekenis van de glasramen en varierende, kleurrijke effecten op het kerkinterieur. In de kerk voorts enkele recentere glasramen die niet onder de bescherming vallen: rechts van de westtoren (Daan Wildschut, 1960) en links (Charles Eyck, 1950), glasramen in noordbeuk kerkschip (Straten van Boom, 1948; Daan Wildschut, 1960 en 1980). (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 37159
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Grote of Sint-Martinuskerk (Venlo)
De Sint-Martinuskerk, gezien vanaf de Kleine Kerkstraat
De Sint-Martinuskerk, gezien vanaf de Kleine Kerkstraat
Plaats Venlo
Gebouwd in Eerste kerk 760
Tweede kerk 1410
Huidige kerk 1610
Restauratie(s) 1879, 1950
Gewijd aan Sint-Maarten
Monumentnummer  37159
Architectuur
Architect(en) Pierre Cuypers, Jules Kayser
Bouwmateriaal baksteen
Klokkentoren westtoren
Portaal 1869-1879
Koor laat-15e eeuw
Schip 1951-1953
Interieur
Preekstoel barok, 1701
Doopvont 1621
Altaar neogotisch, 1901
Zitplaatsen 400, eventueel uit te breiden tot 600
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Grote of Sint-Martinuskerk staat aan de Grote Kerkstraat te Venlo. Het huidige grondplan van deze driebeukige gotische hallenkerk kwam tot stand tussen 1410 en 1610. De toren is drie keer herbouwd en heeft thans een ui als bekroning.

Geschiedenis

Pentekening van de kerk zoals die er na 1774 uitzag. Let op de bescheiden hoogte van de kerktoren

Er heeft een (houten) voorganger gestaan. Rond het jaar 1000 werd de Martinuskerk opnieuw gebouwd in romaanse stijl. In de loop van de 14e eeuw werd er aan de westzijde van het gebouw een toren toegevoegd, de toren kende een tentdak met een "lantaarn met uivormige koepel". In 1480 werd het romaanse kerkgebouw vervangen door een nieuw gebedshuis. Pal voor de kerk werd een nieuwe Stadstoren gebouwd, een toren (90 m) die in de wijde omtrek was te zien. Bij de zware aardbeving van 1532 stortte een hoek van de toren in, alsmede de kerktoren zelf. Meer dan 200 jaar later, in 1776, werd er een nieuwe toren gebouwd. Deze toren was lager dan zijn voorganger maar kende wel weer een lantaarn met uivormige koepel.

De kerk gezien vanaf de Kleine Kerkstraat, opname uit 1916

In 1879 werd onder leiding van de Roermondse architect Pierre Cuypers het kerkgebouw uitgebreid en gerestaureerd in neogotische stijl. De verbouwing nam ca. drie jaar in beslag. Belangrijke veranderingen hierbij waren o.a. de toren (1879) en een uitgebreide ingangspartij (1881). De oude toren werd fors verhoogd (naar 59 meter), werd voorzien van een imposante torenspits met pinakels, vier hoektorentjes, en vier rijk gedecoreerde dakkapellen met wijzerplaat. De rijk gedecoreerde ingangspartij kende een eigen torenspits en werd bovendien versierd met een reliëf van Martinus te paard. De kerk leek gespaard te blijven tijdens de Tweede Wereldoorlog. Echter, tijdens een van de vele bombardementen op Venlo brandden kerk en toren in november 1944 gedeeltelijk af. De restanten van de toren stortten in een stormachtige nacht in oktober 1945 in. De gewelven van de kerk en de ingangspartij werden hierbij onherstelbaar beschadigd.

Na 1945 werd de kerk in volle glorie gerestaureerd. In 1953 kwam de nieuwe toren ontworpen door Jules Kayser, waarin later een carillon kwam, gereed. Momenteel telt het carillon 53 klokken en behoort het tot een van de grootste beiaarden van Europa. De nieuwe toren van Kayser doet in geen enkel opzicht meer denken aan de statige neogotische "Cuyperstoren" die er eens stond. De ranke spits met pinakels werd niet meer in het nieuwe ontwerp van de toren (in de stijl van de Delftse School) meegenomen. Wel werd de nieuwe toren voorzien van een uivormige koepel die verwijst naar de middeleeuwse voorganger van de toren. De neogotische ingangspartij die verloren ging in 1945 werd ook niet meer herbouwd (op deze plek staat nu de toren). Wie de kerk goed bekijkt kan in de zijbeuk aan de voorzijde nog enkele restanten terugvinden van de aanpassingen uit 1879.

Kunstschatten

De barokke preekstoel uit 1701

De kerk herbergt waardevolle kunstschatten, onder andere de gebeeldhouwde barokke preekstoel uit 1701, 15e-eeuwse koorbanken, het door Herman den Potgieter in 1621 vervaardigde koperen doopvont, het schilderstuk De Boodschap des Engels van Jan van Cleef en het hoofdaltaar, ontworpen door kapelaan Jos Windhausen. Tot de naoorlogse aanwinsten behoren enkele gebrandschilderde glas-in-loodramen van Charles Eyck en Daan Wildschut. Rond de kerk staan nog enige 17e-eeuwse grafkruisen.

Kerkarchieven

De Martinuskerk in Venlo is op 13 november 1430 ingewijd en was eeuwenlang de enige parochiekerk van Venlo. Haar doop- en trouwarchief (vanaf 1615) en haar overlijdensarchief (vanaf 1684) is bewaard gebleven en is in te zien in het gemeentearchief.

De kerk is vernoemd naar Sint-Maarten.

Zie ook

Externe links

Bronnen

"Monumenten in Venlo en Blerick", Gemeentearchief Venlo; Onder redactie van J. Berghs, F. Hermans en T. Huijs. Uitgeverij van Spijk, Venlo, 1993. {ISBN 90-6216-777-9}

Fotogalerij



Monumenten in de buurt van Grote of Sint-Martinuskerk in Venlo

Pastorie Martinusparochie

Grote Kerkstraat 30
Venlo
Inleiding Halfvrijstaande voormalige pastorie van de Sint Martinusparochie. Het pand is opgenomen in de straatwand met religieuze dienstw..

Vrm. Kosterwoning Martinusparochie

Grote Kerkstraat 32
Venlo
Inleiding Voormalige kosterwoning van de Sint Martinusparochie. Het pand is opgenomen in de straatwand met religieuze dienstwoningen aan ..

Vml. Kapelanie Martinusparochie

Grote Kerkstraat 34
Venlo
Inleiding Het object betreft één van beide voormalige kapelanieën van de Sint Martinusparochie. Het pand is opgenomen in de straatwand..

Voormalige stadsschool/Ald Weishoès

Grote Kerkstraat 31
Venlo
Voormalige stadsschool, in 1926 geheel vernieuwd met behoud vaan de voorgevel met ankerjaartal 1611, vensterbogen met diamantkoppen en twee ..

De Weem

Grote Kerkstraat 26
Venlo
De Weem (= pastorie) der Sint Martinuskerk. Huis met schilddak, 1764-'65 met brede lijstgevel, waarin segmentboogvensters in hardsteen. Twee..

Kaart & Routeplanner

Route naar Grote of Sint-Martinuskerk in Venlo