Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Abdijkerk in Thorn

Kerkelijk Gebouw

Hoogstraat 5
6017AP Thorn (gemeente Maasgouw)
Limburg

Bouwjaar: vanaf 12de eeuw

Top 100 monument

Abdijkerk

De Sint-Michaëlskerk (ook wel stiftskerk van Thorn of abdijkerk van Thorn) is een kerkgebouw in de Nederlands Limburgse plaats Thorn (het witte stadje). De kerk doet al twee eeuwen dienst als Rooms-katholieke parochiekerk van de parochie Sint Michaël, maar was daarvoor de stiftskerk van de abdij van Thorn, een benedictijner rijksabdij of stift voor adellijke dames.

Beschrijving van Abdijkerk

Stiftskerk. Gotische kruisbasiliek met krocht onder het koor, XIV; zijkapellen, een noordportaal en ten westen daarvan een archiefkamer en kapittelzaal, boven een lage gewelfde benedenruimte, XV. Westbouw XII, met twee ronde traptorens, van welke de zuidelijke evenals de gehele bovenbouw het resultaat is van een restauratie in 1860-'85. Zeer waardevol interieur met neoclassicistische stucbekleding. Kooraankleding in Lodewijk XVI stijl. Rijke inventaris o.a. hoofdaltaar, 1769; Renaissancealtaar 1624. Enige barokaltaren. Laatgotische calvarie. Laatgotisch Marianum. Grafmonument voor Clara Elisabeth van Manderscheidt-Blankenheim (gest. 1688). Doopvont XV. Communiebank, XVIII. Orgel XVIII. Fraaie Lodewijk XVI aankleding in het z.g. Dameskoor, toegankelijk door een rijke trappenopgang, Kerkkapmuur. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 35490
Laatste wijziging: 2015-01-12 19:49:54.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Sint-Michaëlskerk
(Stiftskerk van Thorn)
Flirrende Hitze über Thorn.jpg
Plaats Thorn, Hoogstraat 5
Gebouwd in vanaf ca 1150
Restauratie(s) 1860-1885 (Cuypers)
Gewijd aan Michaël (aartsengel)
Monumentale status rijksmonument
Monumentnummer  35490
Architectuur
Bouwmateriaal kolenzandsteen, baksteen, mergel
Stijlperiode gotisch (deels romaans); barok interieur
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Sint-Michaëlskerk (ook wel stiftskerk van Thorn of abdijkerk van Thorn) is een kerkgebouw in de Nederlands Limburgse plaats Thorn (het witte stadje). De kerk doet al twee eeuwen dienst als Rooms-katholieke parochiekerk van de parochie Sint Michaël, maar was daarvoor de stiftskerk van de abdij van Thorn, een benedictijner rijksabdij of stift voor adellijke dames. De stiftskerk staat in de 'Top 100 van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg' uit 1990.

Geschiedenis

1rightarrow blue.svg Zie Abdij van Thorn voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De geschiedenis van Thorn hangt nauw samen met die van de abdij, die rond 975 door de heilige Ansfried, bisschop van Utrecht, werd gesticht als adellijk benedictinessenklooster. Het klooster in Thorn groeide uit tot een wereldlijk sticht, en werd later de kern van het kleine vorstendom Thorn. De kerk werd grotendeels gebouwd in de 14e eeuw en verving een ouder bouwwerk, waarvan het westwerk en de crypte nog bewaard zijn. In de 17e en 18e eeuw kreeg de kerk haar huidige barokke interieur.

Na de opheffing van het stift in 1797 werd de oude parochiekerk gesloopt en nam de parochie de naastgelegen stiftskerk in gebruik. De bekende architect Pierre Cuypers restaureerde de kerk eind 19e eeuw. Cuypers liet onder andere de oostelijke kapellen slopen en verhoogde de toren.

Beschrijving exterieur

De Sint-Michaëlskerk is een gotische kruisbasiliek. De onderbouw van het westwerk is een restant van de oudere romaanse kerk. De toren heeft een torenspits met flankerende torentjes.

Beschrijving interieur

Het oorspronkelijke gotische interieur is witgeschilderd, waardoor de laatgotische architectuur enigszins gecamoufleerd is. Vrijwel de gehele inrichting van de kerk is uitgevoerd in barokstijl, wat voor Nederlandse kerken vrij zeldzaam is.

Barokke altaren en grafmonumenten

De kerk bezit een bijzondere groep barokaltaren. Eén van de pronkstukken is het hoogaltaar, dat afkomstig is uit de Roermondse Kartuizerkerk. Het is een werkstuk van Franz Xavier Bader uit 1769 en is uitgevoerd in stucmarmertechniek. In 1785 werd het door de kerk verworven uit de inboedel van het opgeheven klooster. Op het centrale paneel is de aanbidding door de herders afgebeeld. Links en rechts staan de beelden van de heilige Lambertus van Maastricht en Bruno van Keulen opgesteld. Daarnaast zijn door Bader in 1785 de beelden van de apostelen Petrus en Paulus toegevoegd. Links van het hoofdaltaar staan drie 17e-eeuwse zijaltaren opgesteld; rechts twee. Het oudste altaar, in de Sint-Janskapel, is eigenlijk nog in de stijl van de renaissance en werd in 1624 geschonken door de stiftsdame Maria van Hohensaxen tot Saxen. De altaren in de kapellen van de Doornenkroon (links) en van de Heilige Familie (rechts) zijn beide geschonken door Clara Elisabeth van Manderscheidt-Blankenheim,[1] die in Thorn de Loretokapel stichtte en in een geur van heiligheid overleed. Vlak bij eerstgenoemde kapel bevindt zich haar epitaaf uit 1688.

Overige beelden, schilderijen en ramen in het interieur

De kerk bezit een aantal laatgotische houtsculpturen, waaronder twee Marianums in het schip van de kerk, waarvan er een wordt toegschreven aan de Meester van Elsloo. Een laatgotische Calvariegroep komt wellicht uit hetzelfde atelier in Roermond of omgeving. Een Anna te Drieën is in de 16e eeuw in Keulen gesneden. Een Christus op de koude steen is iets ouder (15e eeuw) en Zuid-Nederlands.

In de kerk zijn diverse schilderijen te bewonderen, de meeste uit de baroktijd en veelal kopieën in de trant van Rubens en Van Dyck. Bijzonder is een 16e-eeuws triptiek in de Sint-Lambertuskapel met in het middenpaneel een voorstelling van de Maagschap van de Heilige Anna en op de zijpanelen enkele kanunnikessen in koorkleding; links de decanes Johanna van Rennenberg. De meeste ramen van de kerk zijn blank. Het grote gebrandschilderde raam van Max Weiss in het noordertransept stelt de kruisiging voor.

Interieur westwerk

In het westwerk bevinden zich enkele representatieve ruimtes, onder andere de kapittelzaal, waar het adellijk stift vergaderde, en de archiefkamer. Hier bevindt zich een verzameling schilderijen en documenten, die inzicht geven in het reilen en zeilen van het stift. De voorruimte deed vroeger dienst als dameskoor. Hier woonden de adellijke dames, gescheiden van het gewone kerkvolk, de mis bij. Thans bevindt zich hier het kostbare liturgisch vaatwerk en enkele rijkgeborduurde paramenten. Het westwerk is vanaf de kerk toegankelijk via een elegante barokke trappartij.

Cryptes

De stiftskerk heeft twee cryptes. In de westcrypte is een klein lapidarium ingericht en staat een maquette van het 18e-eeuwse abdijcomplex opgesteld. In de oostcrypte bevinden zich enkele menselijke overblijfselen die in 2007 nader zijn onderzocht:

  • Een relikwie, bestaande uit een aantal botten in een loden kistje. Men beweerde dat deze van Hilsondis zouden zijn. Deze gravin van Strijen zou, samen met haar man Ansfried, de abdij van Thorn in 992 hebben gesticht. De datering van de botten rond het jaar 1000 werd door recent onderzoek onderschreven.
  • Een relikwie van een onderarm. Deze wordt vereerd als een overblijfsel van de heilige Benedictus van Nursia. De onderarm blijkt echter uit de periode 1050-1200 te dateren en kan dus niet van deze heilige afkomstig zijn. Daarnaast is aangetoond dat Benedictus ongeschonden in de abdij van Fleury is begraven.
  • De zogenaamde mummie van Thorn, een op natuurlijke wijze ontstane mummie. Hoewel men aanvankelijk dacht dat het om de in 1780 overleden kanunnik Quanjel zou gaan, bleek de mummie ouder. Door C14-datering kon worden aangetoond dat de mummie uit omstreeks 1640 stamt. Ook de resten van een manipel bij de mummie duiden op een dergelijke ouderdom. De mummie is later in een 19e-eeuws priesterkleed gestoken. Hij ligt thans opgebaard in een glazen sarcofaag met klimaatbeheersing.

Zie ook

Externe links


Monumenten in de buurt van Abdijkerk in Thorn

Oude school

Hofstraat 4
Thorn (Gemeente Maasgouw)
Oude school. HUIS met zadeldak, tussen topgevels met vlechtingen en muizetandlijsten. Aan de straatzijde in segmentboogingang in hardsteen e..

Huis met zadeldak, evenwijdig met de straat

Hoogstraat 11
Thorn (Gemeente Maasgouw)
Huis met zadeldak, evenwijdig met de straat, XVIII. Deur met mooie knop en slotplaat.

Immuniteitsmuur van baksteen en mergel speklagen

Halverwege de Kloosterberg
Thorn (Gemeente Maasgouw)
Langs de Kloosterberg en de Wijngaard tot ten zuiden van de westbouw loopt de immuniteitsmuur, opgetrokken van baksteen en ten dele met spek..

Immuniteitspoort aansluitend op de immuniteitsmuur

Muur langs de Kloosterberg
Thorn (Gemeente Maasgouw)
Immuniteitspoort aansluitend op de immuniteitsmuur. Rondboogpoort met aan de zuidzijde een rechthoekige spanning XVII-XVIII.

Langgerekt huis met schilddak

Wijngaard 3
Thorn (Gemeente Maasgouw)
Langgerekt huis met schilddak. Belangrijk door de ligging op de hoek met de Kloosterberg. XVIII.