Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Blasiuskerk in Delden

Kerkelijk Gebouw

Kerkplein 3
7491BM Delden (gemeente Hof van Twente)
Overijssel

Bouwjaar: ca. 1200 1200 ca. 1200


Beschrijving van Blasiuskerk

N.H. KERK. In hoofdzaak van Bentheimersteen opgetrokken driebeukige hallenkerk met rechtgesloten noorderbeuk en driezijdig gesloten midden- en zuidkoor, ontstaan door vergroting in de 15e en 16e eeuw van een laat-romaans basiliekje (ca 1200). De romaanse kerk, waarvan overblijfselen te vinden zijn in de pijlers tussen de drie beuken was volgens het gebonden stelsel uitgevoerd en zeer kort; op een middenbeuk van twee traveeën volgde een rechthoekig koortravee, die wellicht gesloten was met een halfronde basis. Boven ingang zuidkoor opschrift betreffende de eerste steen, gelegd in 1464; op de boog tussen schip en toren jaartal 1538. In buitenzijde hoofdkoor hagioscoop. inwendig: Fragment van een laat-gotisch sacramentshuisje. Belangrijke vroeg-renaissance epitaaf met reliefbeeld van Frederik van Twickelo gest. 1545, afkomstig uit Hengelo en wellicht eertijds deksteen van een graftombe. enkele renaissance herenbanken en orgel 1847. Van de vroegere afsluiting van het kerkterrein resteert een rooster bij de Markt. Orgel met Hoofdwerk, Bovenwerk en vrij Pedaal. in 1846 gemaakt door C.F.A. Naber. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 34149
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Oude Kerk
De Oude Blasiuskerk anno 2013
De Oude Blasiuskerk anno 2013
Plaats Delden
Gewijd aan Blasius
Monumentnummer  34149
Interieur
Orgel 1847
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Oude Kerk van Delden behoort tot de Protestantse Kerk in Nederland. De kerk, die voor het eerst vermeld werd in 1118, was voor de Reformatie gewijd aan de heilige Blasius. Ter onderscheiding van de nieuwe, rooms-katholieke kerk gewijd aan deze heilige, staat deze protestantse kerk in de volksmond tegenwoordig ook wel bekend als Oude Blasius.

Geschiedenis

In de huidige gotische drieschepige hallenkerk bevinden zich nog resten van een laat-romaanse voorganger. Het betreft hier de kolommen van een pijlerbasiliek of -pseudobasiliek uit de 12e eeuw. De imposten van de noordwestelijke vieringpijler en de muurpijler aan de westzijde van het schip alsmede opgravingen tonen aan dat deze kerk gebouwd was volgens het alternerend stelsel. Tevens bevindt zich in de oostwand van het noorderzijschip nog een (deels gereconstrueerd) romaans venster dat bij de grote restauratie van 1968 is ontdekt.

Het grootste deel van kerk stamt uit de 15e en begin 16e eeuw. Na de bouw van het zuiderzijschip volgde in 1464 de bouw van het zuiderzijkoor. Op de steunbeer op de hoek van de zuider-zijbeuk is nog een zonnewijzer uit de 15e eeuw. Aan de zuidkant van de toren is ook nog een voeg te zien waar vroeger de stadsschool was aangebouwd.
De twee westelijke traveeën van het noorderzijschip zijn jonger dan de oostelijke travee, het vroegere transept. Tegelijk met de bouw van de westelijke traveeën werd een romaanse pijler vervangen door een gotische zuil. De zandstenen toren, waarvan de bouw werd begonnen in 1516, is nooit voltooid. Een geleding met galmgaten ontbreekt daarom. De klokken hangen direct onder het torendak.

In 1583 brandden kerk en toren af, waarbij vermoedelijk enkele gewelven zijn ingestort. Na de reformatie werd de kerk in 1602 door Prins Maurits aan de protestanten toegewezen.

Kerkplein

Het Kerkplein is tot 1829 als begraafplaats gebruikt. Om het terrein van de kerk is een lage muur met een ijzeren hekwerk. Bij het toegangshek vanaf de Markt ligt een varkensrooster waarmee men vroeger de varkens buiten het kerkhof hield, en mogelijk ook de met bokkenpoten uitgeruste duivel. Aan het Kerkplein staat de Oudste Pastorie uit 1854.

Oudste Pastorie, uit 1854

Restauratie

In de jaren 1968-1970 is de kerk geheel gerestaureerd. De gewelven van de toreningang, het zuiderzijkoor en de oostelijke travee van het noorderzijschip werden gereconstrueerd. De oude hoofdingang van de toren werd hersteld en het dichtgemetselde raam boven de ingang weer geopend. Ook het hele interieur werd onder handen genomen.

Interieur

In het interieur zijn nog enkele restanten van het middeleeuwse interieur te zien. In het zuiderzijkoor is een restant van een vroeger altaar aanwezig, herkenbaar aan de wijdingskruisjes. Tevens staat daar een fragment van een laatgotische sacramentstoren. In het middengewelf van de kerk zijn in de 15e eeuw secco's aangebracht. Afgebeeld is het Laatste Oordeel. Door de protestanten werden de gewelfschilderingen in de jaren 40 van de 17e eeuw met witkalk overgeschilderd, maar bij de restauratie van 1968-70 werden zij blootgelegd en gerestaureerd.

Tot de restauratie van 1968 had de kerk een bankenopstelling rond de preekstoel. Deze opstelling was hoofdzakelijk ontstaan bij de herinrichting van de kerk in 1847, toen ook het nieuwe orgel werd geplaatst. De preekstoel hing aan de noordwestelijke vieringpijler. De koren werden afgesloten door herenbanken. Bij de restauratie werd gekozen voor een lengteopstelling. De herenbanken verhuisden naar het zuiderzijschip en de zeventiende-eeuwse preekstoel naar de zuidoostelijke vieringpijler. Het 17e-eeuwse doophek werd verzaagd. Twee delen staan onder het orgel, de rest vormt een afscheiding tussen het zuiderzijkoor en het schip. In het zuiderzijschip staan van west naar oost de Bittersbank, de rentmeestersbank en de Twickelbank, waar de bewoners van Twickel en hun personeel de dienst konden bijwonen. In het noorderzijschip staan de kostersbank, de Twickelbank uit de kerk van Lage en een bank waarin fragmenten van diverse oude kerkbanken zijn samengebracht.

In de kerk hangen twee koperen kaarsenkronen die in 1781 geschonken zijn door Sigismund van Heiden Hompesch.

In kerk en toren liggen vele zandstenen grafstenen uit de 16e tot en met 19e eeuw. Tot de twee belangrijkste grafmonumenten behoort het epitaaf van Frederik van Twickelo in de noorderkoorsluiting, gedateerd 1545. Oorspronkelijk bevond het zich in de kapel van Huis Hengelo. In de zuiderkoorsluiting bevindt zich het epitaaf van Johan van Raesfelt tot Twickelo (1604).

In de consistoriekamer zijn enkele oude fragmenten van 17e-eeuwse brandschilderingen te vinden.

Orgel

Al in 1573 is er sprake van een schoolmeester die het orgel in de kerk diende te bespelen. Waarschijnlijk is dit orgel verloren gegaan bij de branden die Delden in 1583 en 1584 teisterden. Rond 1638 kwam er een nieuw klein viervoets orgel vermoedelijk gebouwd door Arnoldus Bader. In de 19e eeuw was dit orgel versleten, ook vond men het te klein. Omdat de kerk geen geld had, stond de kerkenraad een deel van haar collatierecht van de oudste predikant af aan de eigenaars van Twickel die vervolgens een nieuw orgel aan de kerk schonken. Dit kerkorgel is van de hand Carl Friedrich August Naber (1797-1861) uit Deventer en stamt uit 1847. Het orgel is gerestaureerd door Flentrop in 1970 en 2002.

Dispositie

I Groot Manuaal C-f3
Prestant 8′ 1847
Bourdon 16′ 1847
Holpijp 8′ 1847
Octaaf 4′ 1847
Roerfluit 4′ 1847
Piramidefluit 4′ 1970
Quint 3′ 1847
Octaaf 2′ 1847
Mixtuur IV-VI 1847
Fagot B/D 16′ 2002
Trompet B/D 8′ 1847
II Bovenwerk C-f3
Prestant 8′ 1847
Viola da Gamba 8′ 1970
Roerfluit 8′ 1847
Octaaf 4′ 1970
Fluit d′Amour 4′ 1847
Woudfluit 2′ 1847
Flageolet 1′ 1970
Dulciaan B/D 8′ 1970
Tremulant 2006
Pedaal C-d1
Subbas 16′ 1847
Prestant 8′ 1970
Bazuin 16′ 1970
Trompet 8′ 1847
  • Koppels: Manuaalkoppeling (gehalveerd), Pedaal/Groot Manuaal, Pedaal/Boven Manuaal, twee Afsluitingen.

Foto's interieur

Externe link



Monumenten in de buurt van Blasiuskerk in Delden

Toren der Nederlands Hervormde Kerk

Kerkplein 3
Delden (Gemeente Hof van Twente)
Toren der N.H. Kerk. Zware toren van twee geledingen in Bentheimer zandsteen met vierzijdige spits. Naast de toreningang opschrift betreffen..

Oudste pastorie

Kerkplein 1
Delden (Gemeente Hof van Twente)
Vrijstaand rechthoekig pand op natuurstenen plint. Schilddak met dakkapel. De gevel horizontaal geleed door cordonlijst, verticaal door zijl..

Hoekpand met rechte gevel natuurstenen plint

Markt 5
Delden (Gemeente Hof van Twente)
Hoekpand met rechte gevel natuurstenen plint. vensters op beganegrond en verdieping met luiken behangen. Schilddak met hoekschoorstenen en d..

Woonhuis met lijstgevel op natuurstenen plint

Markt 3
Delden (Gemeente Hof van Twente)
Woonhuis met lijstgevel op natuurstenen plint; cordonlijst (XIX A).

De Kroon

Markt 1
Delden (Gemeente Hof van Twente)
Pand met klokgevel, bekroond door natuurstenen gebogen fronton, waarin kroon en datering 1764. Gevelsteen "de Posthoorn".