Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Gereformeerd Weeshuis in Schoonhoven

Gebouw

Koestraat 80
2871DS Schoonhoven
Zuid Holland

Bouwjaar: 1863 (stichtingssteen)


Beschrijving van Gereformeerd Weeshuis

Gereformeerd Weeshuis. Pand, onder twee evenwijdige schilddaken. Het blijkens stichtingsstenen uit 1863 daterende gebouw heeft een voorgevel met middenrisaliet, stucornamenten boven de vensters en een deuromlijsting met consoles onder het hoofdgestel. Getoogd bovenlicht. Schuiframen uit de bouwtijd. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 33485
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Gereformeerd Weeshuis
RM33485 Schoonhoven - Koestraat 80.jpg
Locatie Schoonhoven
Oorspr. functie weeshuis
Huidig gebruik appartementen
Bouw gereed 1863
Bouwstijl eclecticisme
Monumentstatus rijksmonument
Monumentnummer 33485
De Grote kerk van Schoonhoven met daartegenover bij (6) het oude weeshuis op de kaart van Blaeu van Schoonhoven in 1649
De Grote kerk van Schoonhoven met daartegenover bij (6) het oude weeshuis op de kaart van Blaeu van Schoonhoven in 1649
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

Het Gereformeerd Weeshuis is een voormalig 19e-eeuws weeshuis in de Nederlandse stad Schoonhoven.

Geschiedenis

Al in de 14e eeuw wordt melding gemaakt van een weeskamer in Schoonhoven, belast met de zorg voor wezen. Een eigen weeshuis kende men destijds nog niet. Wezen werden ondergebracht bij particuliere pleeggezinnen. Oud-burgemeester Barend van Hoeff liet bij zijn overlijden in 1576 de helft van zijn bezittingen na aan de armen in de stad.[1] In die tijd waren de Nederlanden verwikkeld in de Tachtigjarige Oorlog. Schoonhoven had kort voor het overlijden van de katholieke Van Hoeff de kant van de opstand tegen de Spanjaarden gekozen. Bezittingen van katholieken werden geconfisqueerd en het stadsbestuur besloot geld dat hieruit voortkwam te besteden aan goede doelen. In 1581 werd mede dankzij deze nalatenschap een weeshuis gesticht in het onteigende klooster van Sint Agnes, op de hoek van de Koestraat en de Schapenstraat in de stad. De bewoners bestonden bij de opening uit een binnenvader en -moeder en negen wezen. In latere jaren liep dat soms op tot ca. 30 wezen. Voor het bestuur van het weeshuis werden regenten en regentessen aangesteld, die behoorden tot de gegoede burgers. Tot 1607 verhuisde het weeshuis enkele malen, totdat in dat jaar in de Koestraat, tegenover de Grote of Bartholomeuskerk een huis, gebouwd in 1549, werd gekocht. Dit huis werd definitief bestemd tot het weeshuis van Schoonhoven. Op dit huis herinnerden twee gevelstenen in de topgevel aan de geschiedenis van het pand. Naast de steen met het jaartal was er ook een stichtingssteen met de tekst[2]:

"DE HEER DIE WIL
GESLACHTEN VAN
HOEFF BEWAREN
WANT SII DOORSAECK
SIIN VAN DE WEES
KINDEREN VERGAREN"

In 1705 werd op de zolderverdieping van het weeshuis een Gildekeurkamer ingericht, waar werd toegezien op het zilvergehalte van de werken van de Schoonhovense zilversmeden. Nieuwe gildeleden betaalden een toetredingsrecht, vanaf 1718 moest de helft daarvan aan het Weeshuis worden betaald voor het onderhoud van de Gildekeurkamer.[3] In de negentiende eeuw kreeg het weeshuis een andere bestemming: van 1819 tot 1852 werd het gebouw gebruikt ten behoeve van de huisvesting van de zogenaamde stedelijke of algemene armen, die hun onderkomen in de gasthuiskerk waren kwijtgeraakt. Na 1852 kreeg het gebouw zijn bestemming als weeshuis weer terug.[2]

Het gebouw

In 1863 werd het weeshuis aan de Koestraat vervangen door een nieuw, blokvormig pand naar een ontwerp van C. Verhey.[4] Het gebouw heeft twee evenwijdige schilddaken en een eclectische voorgevel met een middenrisaliet. Aan weerszijden van de risaliet zijn stichtingsstenen aangebracht. De ene vermeldt het toenmalige stichtingsbestuur (bestaande uit de regenten G. van Ewyk, N. Wilschut, penningmeester A. Graves Kooiman Jzn, C.L. van Willenswaard en secretaris W. Littel Willemzn, en regentessen M.C. van Ewyk-Greup, W.J. Littel-Kesler en M. Graves Kooiman-Maas v.d. Pouw) de andere de eerstesteenlegging:

In het jaar 1863 op den 12 maart werd van dit gebouw voor de gereformeerde weezen de eerste steen gelegd door den weleerw. zeergeleerden heer G.E.W. de Wys, predikant by de gereformeerde gemeente te Schoonhoven.

In de 20e eeuw werd het weeshuis opgeheven. Het deed daarna onder andere dienst als Protestants Militair Tehuis[5]. Tegenwoordig (2012) is de begane grond in gebruik bij een aantal welzijnsinstellingen en worden appartementen op de eerste verdieping verhuurd aan studenten. Het pand is een erkend rijksmonument.

Literatuur

  • Molen, H. van der (2000) Ordentelyck, stil ende manierlyck. Het Schoonhovens weeshuis 1581-1940. Rotterdam: Barjesteh, Van Waalwijk van Doorn & Co.

Zie ook


Monumenten in de buurt van Gereformeerd Weeshuis in Schoonhoven

Pand onder zadeldak. De geel gepleisterde lange gevel aan de Koestraat heeft een getand deurkalf en vensters met negenruitsramen

Koestraat 78
Schoonhoven
Laat-middeleeuws PAND onder zadeldak. De geel gepleisterde lange gevel aan de Koestraat heeft een getand deurkalf en vensters met negenruits..

Stadskorenpakhuis

Koestraat 72
Schoonhoven
Stadskorenpakhuis. Renaissancetrapgevel, 1566, gerestaureerd in 1906.

Grote of Bartholomeuskerk

Haven 84
Schoonhoven
Ned. Herv. of St. Bartholomeuskerk. Gotische kruiskerk, waarvan het hallenkoor vermoedelijk dateert uit het laatste kwart van de 14e eeuw en..

Toren van de Grote of Bartholomeuskerk

Haven 84
Schoonhoven
Toren der Ned. Herv. Kerk. Gotische onderbouw, begonnen midden 15e eeuw; klassicistische bovenbouw 1648-'50. Spits 1747. Klokkenstoel met g..

Pand onder schilddak. Gepleisterde gevel met natuurstenen banden en sierankers. Houten kroonlijst. Aan de achterzijde een puntgevel met vlechtingen

Koestraat 94
Schoonhoven
PAND onder schilddak, 17e eeuw. Gepleisterde gevel met natuurstenen banden en sierankers. Houten kroonlijst. Aan de achterzijde een puntgeve..

Kaart & Routeplanner

Route naar Gereformeerd Weeshuis in Schoonhoven

Foto's (6)