Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Grote of Bartholomeuskerk in Schoonhoven

Kerkelijk Gebouw

Haven 84
2871CR Schoonhoven
Zuid Holland

Bouwjaar: vermoedelijk laatste kwart 14e eeuw


Beschrijving van Grote of Bartholomeuskerk

Ned. Herv. of St. Bartholomeuskerk. Gotische kruiskerk, waarvan het hallenkoor vermoedelijk dateert uit het laatste kwart van de 14e eeuw en het schip in de 16e eeuw tot een halleschip werd vergroot. Het schip andermaal verbouwd tussen 1650 en 1658. Wegens verzakking van de toren ingrijpende vernieuwingen in de jaren 1927-1934, waarbij het dwarsschip werd herbouwd en verbreed. Inventaris: Renaissance-oxaal met snijwerk, midden 16e eeuw, ingericht tot herenbank eind 17e eeuw; gesneden en gepolychromeerde tekst- en gebodenborden 1613 en 1614. Zerken, 17e en 18e eeuw. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 33472
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Grote of Bartholomeüskerk
Bartholomeuskerk Schoonhoven.jpg
Plaats Schoonhoven
Gebouwd in 13e-17e eeuw
Restauratie(s) 1927-1935
Gewijd aan Bartolomeüs
Monumentale status rijksmonument
Monumentnummer  33472, 33473
Architectuur
Stijlperiode gotiek
Toren 15e eeuw
Westzijde
Westzijde
Detail van een kaart van Joan Blaeu (1652)
Detail van een kaart van Joan Blaeu (1652)
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Grote of Bartholomeüskerk is een kerk in de Nederlandse stad Schoonhoven.

Geschiedenis

De kerk werd vermoedelijk in de 13e of 14e eeuw gebouwd aan de Haven. In 1354 werd in elk geval melding gemaakt van een kerk gewijd aan de apostel Bartholomeüs.[1] Het was oorspronkelijk een kruiskerk en werd in 1658 verbouwd uitgebreid tot hallenkerk en voorzien van zuilen in de Dorische stijl. Volgens een gedenksteen in de kerk werd de noordkap in 1657 geheel vernieuwd en de gebreken hersteld in 1658. Na de Reformatie in de 16e eeuw werd het een protestantse kerk. De katholieken bouwden later een nieuwe eigen kerk aan de Wal, die ook naar Bartholomeüs werd vernoemd.

De toren dateert uit de 15e eeuw. Omdat de toren in de loop der tijd steeds meer uit lood kwam te staan, werd begin 20e eeuw geopperd de toren te slopen.[2] Uiteindelijk werd besloten de kerk en toren te restaureren. Bij de restauratie, die duurde van 1927-1934, werden zestig betonpalen geslagen om omvallen van de toren te voorkomen. De toren staat sindsdien zo'n anderhalve meter uit het lood. Sinds deze restauratie heeft de kerk een zeer breed dwarsschip.

Als koorafscheiding dient een renaissance-oksaal uit de 16e eeuw, dat voor de reformatie dienstdeed als koor- en orgeltribune en nadien werd verbouwd tot herenbank.

De kerk wordt gebruikt voor de erediensten van de Hervormde Gemeente Schoonhoven.

Bijzondere grafschriften in de kerk

Olivier van Noort

In de kerk bevindt zich onder meer het graf van ontdekkingsreiziger Olivier van Noort. Zijn grafsteen bevindt zich niet meer op het graf, maar staat in de muur van de kerk. De steen draagt het opschrift: Hic ille est totum velis qui circuit orbem et a Magella quartus Oliverius (Dit is degene die de hele wereld is omgezeild, (en) als vierde na Magelhães, Olivier).[3]

In 1775 werd een kanon, dat Olivier van Noort aan de stad had geschonken, omgesmolten tot enkele klokken die dienstdoen in het carillon van de kerk. De grootste ervan draagt de volgende inscriptie: Myn schor geloey op reys, voor dapperen van Noort, klinkt na een lange rust, thans in een fray akkoort.[4]

Livinus van den Borrre, hageprediker

Op 14 januari 1610 overleed de Schoonhovense predikant Livinus van den Borre. Hij was achtenveertig jaar predikant geweest.[5] Volgens zijn grafsteen in de kerk had hij in de begintijd van de reformatie als hageprediker Godts woort suver en claer int openbaer gepredikt in bosschen, velden en hagen.[3] De aanstelling van een remonstrants predikant als opvolger leidde tot heftig protest van zijn rechtzinnige aanhangers, dat door het Schoonhovense stadsbestuur hardhandig werd bestraft.[6]

Orgel

In de 15e eeuw was in de kerk al een orgel aanwezig, dat rond 1535 werd vervangen door een orgel dat vermoedelijk werd gemaakt door orgelbouwer Hendrik Niehoff.[7] Bij de restauratie begin 20e eeuw werd het verplaatst. In 1975 werd dit orgel vervangen door een nieuw instrument, gebouwd door de Gebr. Van Vulpen. De orgelkas van het Niehoff-orgel huisvest thans het transeptorgel van de Rotterdamse Laurenskerk.

Externe link


Monumenten in de buurt van Grote of Bartholomeuskerk in Schoonhoven

Toren van de Grote of Bartholomeuskerk

Haven 84
Schoonhoven
Toren der Ned. Herv. Kerk. Gotische onderbouw, begonnen midden 15e eeuw; klassicistische bovenbouw 1648-'50. Spits 1747. Klokkenstoel met g..

Pand op de hoek van de kerksteeg, in oorsprong daterend uit de eerste helft van de 15e eeuw

Haven 82
Schoonhoven
Pand op de hoek van de Kerksteeg, in oorsprong daterend uit de eerste helft van de 15e eeuw. Voorgevel en bekappingen van voor en achterhuis..

Pand onder zadeldak. De geel gepleisterde lange gevel aan de Koestraat heeft een getand deurkalf en vensters met negenruitsramen

Koestraat 78
Schoonhoven
Laat-middeleeuws PAND onder zadeldak. De geel gepleisterde lange gevel aan de Koestraat heeft een getand deurkalf en vensters met negenruits..

Gereformeerd Weeshuis

Koestraat 80
Schoonhoven
Gereformeerd Weeshuis. Pand, onder twee evenwijdige schilddaken. Het blijkens stichtingsstenen uit 1863 daterende gebouw heeft een voorgevel..

Pand onder schilddak en met lijstgevel

Haven 78
Schoonhoven
Pand onder schilddak en met lijstgevel uit de eerste helft van de 19e eeuw. In de bovenvensters zes- en vierruitsramen.

Kaart & Routeplanner

Route naar Grote of Bartholomeuskerk in Schoonhoven

Foto's (4)