Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Witte Huis in Rotterdam

Gebouw

Wijnhaven 3
3011WG Rotterdam
Zuid Holland

Bouwjaar: 1897-1898
Architect: W. Molenbroek

Top 100 monument

Witte Huis

Rotterdam, Het Witte Huis: dit als kantorengebouw bedoelde bouwwerk werd in de tijd van ontstaan als "wolkenkrabber" beschouwd. Het op de Amerikaanse bouwwijze van die tijd geïnspireerde gebouw was bedoeld als kantoor van de N.V. het Witte Huis. Het tien verdiepingen tellende gebouw is uitwendig bekleed met natuur- en geglazuurde (witte) baksteen, waarin decoraties zijn opgenomen met bloemmotieven in Art-Nouveautrant, vervaardigd door "Holland" uit Utrecht, zoals blijkt uit de signatuur. Ter hoogte van de eerste verdieping, op de begane grond zijn winkels en een horeca-instelling gedacht, waren oorspronkelijk zes beelden opgesteld, naar ontwerp van Simon Miedema. De opstelling van de beelden is na het bombardement van 1940 veranderd. De thematiek van de beelden is typerend voor de tijd van ontstaan, waarin "vooruitgang" en het exploreren van nieuwe bedrijfstaken stuwende elementen waren: "Zeevaart", "Handel", "Landbouw", en "Arbeid", "Nijverheid" en "Vooruitgang". De relatief grote hoogte van het kantoorgebouw leverde de stad Rotterdam een nieuw uitzichtspunt op, terwijl de hoogste onderdelen van het gebouw tevens bedoeld waren ter bevestiging van reclameborden, een element dat ook in het Russische Constructivisme weer opduikt. Inwendig resteren nog de ijzeren trapconstructie en de bijbehorende leuningen met siersmeedwerk in het trappehuis, alsmede de glas-in-loodvensters, voorzien van gestileerde bloemmotieven in Art-Nouveau. In de entreehal zijn mascarons en tegellambrizering overgebleven. Het Witte Huis is van algemeen cultuurhistorisch belang wegens de architec- tuur-historische en typologische waarde (gekenmerkt door Amerikaanse invloeden in het eclecticisme en details in Art-Nouveau; het gebouw was destijds een der eerste "wolkenkrabbers" van Europa en van het begin af aan bedoeld als kantoor) alsook wegens de markante situering op de hoek van de Wijnhaven. Als parameter van het bombardement van 1940 geeft Het Witte Huis de brandgrens van het oorlogsgeweld aan, waardoor het kantoor ten dele werd beschadigd.

Beschrijving van Witte Huis

Aan drie zijden geheel vrijstaand, hoog kantorengebouw, genaamd HET WITTE HUIS ten behoeve van de gelijknamige NV gebouwd in 1897-'98 naar ontwerp van W. Molenbroek in een op Amerikaanse voorbeelden geinspireerde eclectische trant, met tien verdiepingen op een bijna vierkante grondslag onder afgeplat leien schilddak (thans gedekt met kunstleien). Het onderkelderde kantorengebouw is opgetrokken in traditionele stapelbouw, met een centraal trappenhuis en twee inmiddels vernieuwde liften en rondom kantoorruimten. De buitengevels zijn bij de destijds voor winkels en cafe bestemde beganegrond en bij de eerste verdieping met natuursteen bekleed; de hogere verdiepingen zijn voorzien van witgeglazuurde baksteen (vandaar de naam van het gebouw), afgewisseld met geometrische decoraties in gele, rode en blauwe baksteen en veelkleurige tegeltableaux met bloemmotieven in Art Nouveau-trant blijkens signering vervaardigd door 'Holland', Utrecht. De gevels worden alle drie bekroond door een topgevel in het midden en afgesloten met natuurstenen lijsten. De Z-gevel, bevat de hoofd-ingang, gemarkeerd door een natuurstenen frontaal, de O-gevel het naam-opschrift in de rondboognis van de topgevel, en voorts op beide hoeken een ronde erker bij alle verdiepingen, bekroond door een arkeltorentje; de Z- en N-gevels bezitten elk een ronde wijzerplaat in de topgevel en het jaartalopschrift 1898 in de bekroning van de N-gevel. Aan de W-zijde is de gevel teruggerooid in het midden ten behoeve van vluchttrappen. Ter hoogte van de eerste verdieping is een in oorsprong zestal beelden geplaatst, op piedestals en overhuifd door natuurstenen baldakijns, alle naar ontwerp van Simon Miedema en voorzien van vergulde inscripties, met respectievelijk de personificaties van (Z) de 'Zeevaart' (oorspronkelijk geplaatst aan de N-gevel, doch na het bombardement van 1940 verplaatst ter vervanging van het vernielde beeld van de 'Arbeid') en de 'Vooruitgang' (O) de 'Landbouw' en de 'Nijverheid', (N) de 'Handel'. De ronde hoekerkers zijn aan de basis voorzien van natuurstenen reliefs met gevleugelde draken en voorts van smeedijzeren lamphaken met florale motieven, evenals het smeedijzeren hekwerk op het dak. Het afgeplatte dak was van oudsher ingericht als uitzichtspunt en voor de plaatsing van reclameborden. Inwendig resteert nog de ijzeren trapconstructie en bijbehorende leuningen met siersmeedwerk in het trappenhuis, alsmede de glas-in-lood-ramen, voorzien van gestileerde bloemmotieven in Art Nouveau-trant en gescheiden door deelzuiltjes; voorts mascarons in de entreehal en tegellambrizering met relieflijst van gestileerde bloemen. Kantorengebouw van kenmerkende door Amerika beinvloede eclectische architectuur met details in Art Nouveau-trant, destijds hoogste en een der oudste 'wolkenkrabbers' van Europa en van meet af aan ingericht voor afzonderlijke verhuur van kantoorruimten met deel gemeenschappelijke voorzieningen; derhalve van algemeen belang wegens architectuur-historische en typologische waarde alsook wegens markante situering op de hoek van de Wijnhaven. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 334003
Laatste wijziging: 2015-01-12 19:49:54.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Witte Huis
Zuidgevel
Zuidgevel
Locatie Geldersekade 1
Rotterdam
Vlag van Nederland Nederland
Coördinaten 51° 55′ NB, 4° 30′ OL
Huidig gebruik Café
Start bouw 1897
Bouwstijl art nouveau
Monumentstatus rijksmonument
Monumentnummer 334003
Architect Willem Molenbroek
Detailkaart
Witte Huis (Rotterdam)
Witte Huis (Rotterdam)
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde
Het Witte Huis in 1900
De noord- en oostgevel
Het Witte Huis in 2005
Het Witte Huis in het naoorlogse Rotterdam

Het Witte Huis is de naam van een gebouw in Rotterdam dat een tijdlang het hoogste kantoorgebouw van Europa is geweest. Het heeft in 1940 als een van de weinige gebouwen in het stadscentrum het bombardement op Rotterdam doorstaan. In de jaren 1990 werd het zoveel als mogelijk in de oorspronkelijke staat teruggebracht (gevels en dak). Het was de eerste wolkenkrabber van Rotterdam en wordt door sommigen ook als eerste wolkenkrabber in Europa beschouwd (al wordt die titel meestal aan de Boerentoren in Antwerpen toegekend).[1]

De bouw

Aan het eind van de 19e eeuw ontwierp de architect Willem Molenbroek, in opdracht van de gebroeders Gerrit en Herman van der Schuyt, een gebouw van elf verdiepingen hoog. Sceptici beweerden dat de slappe bodem van Rotterdam niet in staat zou zijn het gebouw voldoende te ondersteunen.

De aannemer J.H. Stelwagen heeft het Witte Huis tussen 1897 en 1898 voor 127.900 gulden gebouwd, duurder dan de oorspronkelijke plannen. Tijdens de bouw is op 1 augustus 1897, door werking van de grond bij het heien van de benodigde palen, een naastgelegen pand op de hoek van de Wijnhaven en de Geldersekade ingestort. Dit is verder afgebroken en de vrijgekomen grond is gebruikt voor het Witte Huis. De afmetingen zijn 20 bij 20 meter (in plaats van de geplande 15 x 20 meter).

Er zijn 1000 heipalen voor de fundering in de grond geslagen, waardoor de grond een meter hoger werd dan de omgeving. De bouwers hebben een schadevergoeding moeten betalen voor de kademuren van de naastgelegen havens en de Jan Kuitenbrug, die tijdelijk afgesloten moest worden voor het verkeer.

Het pand

Het in art nouveau-stijl gebouwde Witte Huis is in totaal 43 meter hoog. Op het platte dak bevindt zich een uitkijkplatform, te bereiken met een lift, iets wat in die tijd zeer modern was.

Van de elf verdiepingen die het gebouw telt, bevinden zich drie onder het schuine dak. Er bevinden zich verschillende versieringen in het hardsteen van de begane grond en eerste verdieping: zuilen, bloemmotieven en, aan de basis van de twee hoektorens, gevleugelde draken. Verder is links naast de hoofdingang, in wat een reststrook lijkt te zijn, een strook tegels met bloemmotieven aangebracht. Van de 2e tot en met de 7e etage is het Witte Huis opgetrokken met wit geglazuurde bouwstenen; het wit wordt onderbroken door eenvoudige rechthoekige motieven in geel, blauw en rood. In de bogen die de rijen raampjes bekronen bevinden zich Jugendstilmozaïeken (plantenmotieven); de oostgevel draagt de naam 'Het Witte Huis'. De inpandige steunmuren zijn 40 tot 140 cm dik. Uit vrees voor brand mocht (en mag) het Witte Huis niet worden bewoond. Het is een kantoorpand, gebouwd van ijzer en cement (dus geen beton). Hout was, ook weer met het oog op brandveiligheid, niet toegestaan voor de bouw.

De vrees voor omvallen bleek ongegrond: Na het bombardement in mei 1940 door de Duitsers stonden het Witte Huis en de – ooit vanwege instortingsgevaar opnieuw gefundeerde en versterkte – Sint-Laurenskerk overeind, terwijl de omliggende bebouwing volledig was verwoest. Dat het Witte Huis bij de strijd om de Maasbruggen onder vuur heeft gelegen is nog duidelijk aan de vele inslagen van kogels aan de gevel te zien. Ze zijn bij de restauratie weggewerkt, maar de grote inslag links, aan de Wijnhavenkant, is gebleven.

In 1977 werd het Witte Huis aangekocht door de Westermeijer Groep. Anno 2013-2014 is op de begane grond Grand Café Het Witte Huis en bar-restaurant 'Elit' gevestigd.

Het gebouw behoort tot de Top 100 van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg.

De beelden aan de gevel

De beelden zijn ontworpen door Simon Miedema.

Externe link

Referenties

  1. Het Witte Huis, Top010.nl

Monumenten in de buurt van Witte Huis in Rotterdam

Koopmanshuis, doorlopend naar Wijnstraat 14, met eenvoudige gevel, afgesloten door een houten kroonlijst met triglyphen en metopen

Wijnhaven 13
Rotterdam
Koopmanshuis, doorlopend naar Wijnstraat 14, 18e eeuw, met eenvoudige gevel, afgesloten door een houten kroonlijst met triglyphen en metopen..

Koopmanshuis met gepleisterde lijstgevel en hardstenen onderpui. 18e-eeuws; gevel van karakter

Wijnhaven 15
Rotterdam
Koopmanshuis met gepleisterde lijstgevel en hardstenen onderpui. 18e eeuws; gevel van karakter derde kwart 19e eeuw.

Koopmanshuis, met eenvoudige lijstgevel, waarvan de houten kroonlijst triglyphen en metopen bezit. Hardstenen onderpui, gebosseerd, met getoogd midden ..

Wijnhaven 21
Rotterdam
Koopmanshuis, 18e eeuw, met eenvoudige lijstgevel, waarvan de houten kroonlijst triglyphen en metopen bezit. Hardstenen onderpui, gebosseerd..

Spanjaardsbrug

Spaansekade 100
Rotterdam
Inleiding: Op waterkracht werkende BASCULEBRUG over het Haringvliet, gebouwd in 1885 naar ontwerp van G.J. de Jongh, ter vervanging van de ..

Koopmanshuis, met gebosseerde, natuurstenen lijstgevel. In de door een cordonlijst van de bel-etage gescheiden onderpui een rijk gesneden voordeur, Lo ..

Haringvliet 98
Rotterdam
Koopmanshuis, eerste kwart 18e eeuw, met gebosseerde, natuurstenen lijstgevel. In de door een cordonlijst van de bel-etage gescheiden onderp..

Kaart & Routeplanner

Route naar Witte Huis in Rotterdam