Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Hervormde kerk van Eexta in Scheemda

Kerkelijk Gebouw

Kerklaan 30
9679AE Scheemda (gemeente Oldambt)
Groningen

Bouwjaar: 1871 1936 (aanbouw)
Architect: mog. B.H. Trooster Trooster 1871 mog. B.H. Trooster


Beschrijving van Hervormde kerk van Eexta

Herv. Kerk (1871) vanwege: preekstoel met achterschot en klankbord, 1636, twee koperen kaarsarmen , 17e eeuwse avondmaalstafel. Orgel uit 1733 door M. Amoor, verbouwd door H.E. Freytag en in 1874 door P. van Oeckelen. In de toren klok uit 1796. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 33068
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie

De aanduiding kerk van Eexta beschrijft drie opeenvolgende kerkgebouwen in het voormalige dorp Eexta, dat sinds 1964 onderdeel is van de plaats Scheemda in de Nederlandse provincie Groningen. Vanaf de 13e eeuw stond er in Eexta een romanogotische kruiskerk. In 1870 bevond deze zich in een zeer vervallen staat en werd afgebroken. Hierop werd aan de Kerklaan de Eexterkerk gebouwd, die tot 2009 dienst heeft gedaan. Toen de kerkgemeente fuseerde met de gereformeerde gemeente in Scheemda onder de koepel van de Protestantse Kerk in Nederland, werd besloten de Eexterkerk af te breken. Een nieuw multifunctioneel gebouw werd in 2010 opgeleverd, dat de naam 'De Ontmoeting' kreeg.

De preekstoel uit 1636, het orgel uit 1733, de kerkklok uit 1796 en de 17e-eeuwse avondmaalsbank zijn Rijksmonumenten, en hebben in de nieuwe kerk een plaats gekregen. De oude pastorie (niet langer eigendom van de kerk) is een belangrijk historisch gebouw, en bevat het oudste woonhuisdak van Nederland.

Kruiskerk (13e eeuw-1870)

De eerste stenen kerk was een aan de Zuidbroekse Petruskerk verwante, maar waarschijnlijk iets oudere romanogotische kruiskerk die bedekt was met koepelgewelven[1] en stond midden op de huidige begraafplaats van Eexta aan de Hogeweg. Het bouwjaar zal mogelijk tussen 1252 en 1264 hebben gelegen; uit die tijd zou -op basis van dendrochronologisch onderzoek- het oudste deel van de nog bestaande weem (pastorie; oudste woonhuisdak van Nederland) stammen.[2]

De kerk vormde eeuwenlang het centrale punt van Eexta en werd omgeven door een kerkhof. Net als bij de meeste omliggende dorpen stond de toren los van de kerk. In de 19e eeuw werd het onderhoud van de kerk verwaarloosd, zodat het gebouw steeds verder verviel. Eind jaren 1860 werd in documenten reeds gesproken over het bouwen van een nieuwe kerk. Tijdens een zeer zware storm op 17 december 1869 werd de kruiskerk zwaar getroffen. Op een foto van kort daarna is te zien dat veel dakpannen ontbraken en er wordt in documenten ook van andere niet nader omschreven schade gesproken. Op eerste kerstdag besloten de kerkvoogden daarop tot de sluiting van de kerk, daar de financiële middelen voor de omvangrijke herstelwerkzaamheden ontbraken en de kerk voor de relatief kleine gemeente toch ook te groot was. De oude kruiskerk werd daarop opgemeten om te zien hoeveel geld de stenen op konden leveren bij sloop.

Eexterkerk (1870-2010)

In 1870 werd de kruiskerk vervolgens gesloopt (de naastgelegen pastorie bestaat nog wel, de plek van de kerk werd gebruikt voor de uitbreiding van de begraafplaats van Eexta) en werd een perceel aangekocht aan de Kerklaan, waarop hetzelfde jaar werd begonnen met de bouw van de rechthoekige Eexterkerk, waar aan voorzijde een toren deels werd ingebouwd en waarvan de achtergevel driezijdig gesloten werd. Op 20 augustus 1871 werd de nieuwe kerk ingewijd. Preekstoel, orgel, avondmaalstafel en luidklok werden overgeheveld van de vroegere kruiskerk naar de nieuwe Eexterkerk. Van 1914 tot 1915 werd het verenigingsgebouw Eben-Haëzer naast de kerk gebouwd voor het opvangen van het verenigingsleven en de kerkenraad. Oorspronkelijk bestond dit gebouw uit twee vertrekken. In 1928 werd het uitgebreid met nog twee vertrekken en in 1969 werd het gebouw gemoderniseerd en hernoemd tot Eekerstee. In 1961 werd tegenover de kerk een pastorie gebouwd.

In de jaren 1920 werden vanwege de groei van de kerkelijke gemeente plannen gemaakt voor het uitbreiden van de kerk, hetgeen in 1936 gebeurde in de vorm van twee vleugels. In 1979 werd een consistorie achter de kerk gebouwd. In 1982 werd de hervormde gemeente van Nieuw-Scheemda gefuseerd met de hervormde gemeente van de Eexterkerk en in 2001 werden de leden van de ontbonden vrijzinnig hervormde kerk van Scheemda toegevoegd aan de hervormde gemeente van Eexta. Na vele jaren van Samen op Weggesprekken werd in 2003 besloten tot het samenvoegen van de hervormde gemeente van Nieuw-Scheemda-Eexta-Scheemda en de gereformeerde gemeente van Scheemda tot de 'Protestantse Kerk Nederland in Scheemda' (nu 'Protestantse Gemeente Scheemda'), hetgeen in werking trad in 2006.

Sloop Eexterkerk en bouw 'De Ontmoeting'

De Eexterkerk, alsook de gereformeerde Poststraatkerk (uit 1959) bleken echter te klein om de nieuwe gemeente van 1000 leden te vestigen. Besloten werd om een nieuw gebouw te bouwen, de Eexterkerk te slopen en de Poststraatkerk te verkopen (deze wordt eveneens gesloopt). De Eexterkerk kwam namelijk niet in aanmerking om op de monumentenlijst te worden geplaatst, vanwege het feit dat ze te nieuw was (1870, maar de vleugels uit 1936 hadden het uiterlijk van het gebouw danig veranderd) en dus ook niet in aanmerking kwam om overgenomen te worden door de Stichting Oude Groninger Kerken.[3] De kerk en aangrenzende gebouwen werden daarop gesloopt om plaats te maken voor de nieuwe kerk en parkeerplaatsen. De toren van de Eexterkerk bevat echter wel een rijksmonument (de klok uit 1796) en werd daarom (en om iets te behouden van de kerk) niet gesloopt. De achterkant van de toren werd geel en bruin geschilderd.

Het nieuwe multifunctionele gebouw 'De Ontmoeting' verrees naast de gesloopte Eexterkerk en werd voltooid in 2010. Het heeft een ronde vorm en is opgebouwd uit keramische leisteen. De andere rijksmonumenten zijn overgeplaatst naar deze nieuwe kerk:

  • het orgel van Matthias Amoor uit 1733, verbouwd door onder anderen Herman Eberhard Freytag in 1834 en Petrus van Oeckelen in 1874 en voor de herplaatsing gerestaureerd door de orgelbouwers Reil;
  • de preekstoel uit 1636 met twee koperen kaarsarmen;
  • de 17e-eeuwse avondmaalbank.

Zie ook

Externe links


Monumenten in de buurt van Hervormde kerk van Eexta in Scheemda

Postkantoor Voorm. postkantoor met ingebouwde dienstwoning

Stationsstraat 2
Scheemda (Gemeente Oldambt)
Inleiding Voormalig POSTKANTOOR met ingebouwde DIENSTWONING gebouwd in 1905 naar een ontwerp van rijksbouwmeester C.H. Peters. Het postkant..

Oude kosterij

Kerklaan 104
Scheemda (Gemeente Oldambt)
Landelijk PAND in de onmiddellijke nabijheid van de pastorie. Dwars voorhuis onder laag schilddak met hoekschoorstenen en achtruitsvensters...

Hervormde pastorie van Eexta

Kerklaan 55
Scheemda (Gemeente Oldambt)
Op omgracht terrein aan het einde van de Kerklaan gelegen PASTORIE bestaande uit een voorhuis met verdieping onder schilddak met twee hoeksc..

Woonhuis met verdieping onder schilddak met twee hoekschoorstenen

Torenstraat 20
Scheemda (Gemeente Oldambt)
Deftig WOONHUIS met verdieping onder schilddak en twee hoekschoorstenen. De omlijste in het midden, ter weerszijden twee achtruitsvensters, ..

Eenvoudig pand onder zadeldak (mog. dienstwoning bij nr. 20)

Torenstraat 18
Scheemda (Gemeente Oldambt)
Naast pand nr 20 en inwendig daarmede verbonden wellicht als dienstwoning opgetrokken eenvoudig pand onder zadeldak, de gevel ongeveer vier ..

Kaart & Routeplanner

Route naar Hervormde kerk van Eexta in Scheemda

Foto's (28)

Alle 28 foto's weergeven