Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Nederlands Hervormde Kerk in Ouderkerk aan den IJssel

Kerkelijk Gebouw

Kalverstraat 1
2935AE Ouderkerk aan den IJssel (gemeente Ouderkerk)
Zuid Holland

Bouwjaar: het koor circa 1430, schip en toren midden 15e eeuw


Beschrijving van Nederlands Hervormde Kerk

Ned. Herv. kerk. Eenbeukige laatgotische kruiskerk met westtoren en vijfzijdig gesloten koor. De kerk ligt binnendijks. Door de dijkverhogingen is zij lager dan de omgeving komen te liggen. In de tweede helft van de 12de eeuw werd hier een tufstenen kerk gebouwd die bestond uit een schip en een smaller koor. In het midden van de 14de eeuw is het koor vervangen door een breder vijfzijdig gesloten koor met steunberen. Na verwoesting van het gebouw tussen 1425 en 1428 verwoest tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten is het koor als eerste herbouwd. Daarbij maakte men gebruik van de 14de-eeuwse funderingen. Daarna volgt de herbouw van het schip. De nog aanwezige tufsteen is daarbij als bekleding van de muren opnieuw toegepast. In ongeveer dezelfde tijd is men met de bouw van de huidige toren begonnen. Omstreeks 1510 wordt de kerk tot een kruiskerk vergroot. De transeptarmen zijn tegen het bestaande schip gebouwd. Aan het eind van de 18de eeuw werden kerk en toren ingrijpend gerestaureerd. In de noorderdwarsarm een poortje van Bentheimerzandsteen uit 1661; van 1671 is het portaal met fronton aan de zuiderdwarsarm met het wapen van Ouderkerk en een tekst uit Openbaringen. Dit portaal stond eerst aan de westelijke ingang in de toren, maar is in 1795 naar de zuidkant verplaatst, toen het torenportaal vernieuwd werd. De toren telt drie geledingen en heeft een spits. Alleen de eerste geleding heeft rechte steunberen. Deze geleding is tussen 1793-1795 met gele steen beklampt. Aan de westkant zit een houten toegangsportaal uit 1795 met Toscaanse pilasters. Op het fries triglyphen, afgesloten met driehoekig fronton waarin wapen Ouderkerk en jaartal 1795. De tweede geleding heeft een verdiept veld met dwergfries. Onderaan een tufstenen band en lichtspleten. Op de derde geleding aan iedere kant twee blindnissen en en lage spitsboognis met galmborden waarboven de wijzerplaten. De met cirkels opengewerkte balustrade uit eind 18de eeuw heeft vazen op de hoeken en in het midden. Achtzijdige spits met kruis en torenhaan. Het torenportaal heeft een kruisribgewelf. In het inwendige is het schip van het koor door een triomfboog met houten hek (restauratieprodukt) gescheiden. Het wordt overspannen door een houten tongewelf met korbelen met muurstijlen op hardstenen consoles in schip en transepten. Sleutelstukken met peerkralen. Op de kruising der ribben gekleurde rozetten. Het koor heeft een vijfzijdige sluiting. Ook hier een houten tongewelf. De ribben komen via muurstijlen uit op houten consoles met peerkraal. Tot de inventaris behoren: een zeshoekige, staande preekstoel uit het eerste kwart van de 17de eeuw. De kuip heeft toogpanelen en met ionische kapitelen. Op de hoeken staan overhoeks geplaatste gecanneleerde ionische pilasters. Het achterschot bestaat uit een toogpaneel met dorische pilasters. In de zwikken bladwerk, rozetten en druiventrossen. In de boog staat de tekst: Heere, op uwe Salicheijt wachte ick. Gen. 49. v 18. In het boogveld een staande vrouwenfiguur met anker (Hoop) in cartouche met voluut-bladwerk en bloemkelkjes (tweede helft 17de eeuw). Daaronder is eenbaretknop. Het zeshoekige klankbord is nieuw. Koperen doopbekkenhouder met 6 gebogen banden, aan de bovenzijde bijeengehouden door een platte band, met S-vormige arm bevestigd aan de preekstoel. Koperen preekstoellezenaar met draaibare voluutvormige arm. Blad zonder kader met ruggelings geplaatste en naar elkaar toegewende C-voluten, 18de eeuw. Doophek uit 1643 met een onderstel van paneelwerk, waarboven een balusterfries. Tussen de traveeen gecanneleerde toscaanse pilasters. Bij de restauratie in 1968 is het doophek vergroot. IJzeren doopboog met drie koperen knoppen. Op het hek een koperen voorzangerslezenaar met een stam in de vorm van een gebroken S-voluut. Blad zonder kader met symmetrisch gearrangeerde acanthusbladranken, vermoedelijk 17de-eeuws. Twee enkelvoudige kerkeraadsbanken met toogpanelen en snijwerk op het achterschot, 1668. Twee regeringsbanken met toogpanelen, midden 17de eeuw. Stenen bord met de twaalf artikelen des geloofs, 1732. Twee tiengebodenborden uit 1683. Een kleine koperen kroon in het midden van het schip met twee kransen van zes armen. Bovenop een staande man met schaartje in de hand en drie schildjes, 1718. Een grote eind 17de-eeuwse koperen kroon in het schip met twee kransen van acht armen. Bovenaan vier schildjes in nieuwe omlijsting met de onjuiste datering 1623. Twee vrijwel identieke koperen kronen in de transeptarmen van twee kransen van acht armen uit 1683 (een is gedateerd). In het koor een grafkelder uit 1664 voor het geslacht Van der Lecke Beverweert en een grafkelder met epitaaf uit 1753-1757 voor Willem Maurits, graaf van Nassau, heer van Ouderkerk, vervaardigd door J. & A. Wapperom. Mechanisch torenuurwerk, B. Eijsbouts, 1912, later voorzien van elektrische opwinding. Aan de toren zit een metalen zonnewijzer. Tweeklaviers orgel, in 1854 gemaakt door W.H. Kam. Kerkgebouw met inventaris van belang uit een oogpunt van architectuurhistorie. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 31987
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Hervormde kerk van Ouderkerk aan den IJssel
Kerk van Ouderkerk aan den IJssel anno 2012
Kerk van Ouderkerk aan den IJssel anno 2012
Plaats Ouderkerk aan den IJssel
Gebouwd in 15e eeuw
Restauratie(s) 1793-1799; 1822; 1963-1968
Monumentnummer  31987
Architectuur
Bouwmateriaal steen
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De hervormde kerk in de Zuid-Hollandse plaats Ouderkerk aan den IJssel is een eenbeukige, laatgotische zaalkerk uit de 15e eeuw.

Geschiedenis

De ontginning van het gebied rond Ouderkerk aan den IJssel begon in de 11e eeuw. In de loop van de 12e eeuw werd er een tufstenen kerk gebouwd. Deze kerk werd grotendeels verwoest tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten. Daarna werd op de oude fundering een nieuwe kerk gebouwd, waarbij de overgebleven tufstenen werden hergebruikt bij de bekleding van de muren van het schip. Het eerst werd rond 1430 het koor gebouwd, daarna volgde het schip en ten slotte de toren. De kerk werd gewijd aan de heilige Vincentius. De kerk staat op het kerkeweer, waarop ook een pastorie gebouwd werd. Rond de kerk ontwikkelde zich de oude dorpskern van Ouderkerk. In 1576 ging de kerk over in protestantse handen. In 1664 liet Lodewijk van Nassau-Beverweerd, een buitenechtelijke zoon van Maurits van Oranje, een grafkelder in de kerk aanleggen, waar zijn vrouw Isabella van Horne werd begraven. Ook zijn kleinzoon Willem Maurits van Nassau-Ouwerkerk ligt hier begraven, met op zijn kist een loden ridderfiguur.[1]

In de jaren tussen 1793 en 1799 werd de kerk "hersteld", waarbij veel zaken verloren gingen. Zo werden diverse wapenborden als oud hout verkocht.[2] In deze periode werd ook een regeling getroffen met de gemeente over de verdeling van de goederen. Vanaf deze tijd is de toren in het bezit van de gemeente. Deze toren heeft drie geledingen en is voorzien van een spits. In 1822 moest, vanwege de gebrekkige reparatie aan het eind van de 18e eeuw, de kerk opnieuw hersteld worden. In 1880 werd gerapporteerd over de monumentale staat van de kerk. Vanwege de eerdere ingrepen werd geadviseerd om de kerk niet op de monumentenlijst te plaatsen.[3]

Het interieur bevat onder meer een preekstoel uit het begin van de 17e eeuw, een doophek uit 1643, kerkenraadsbanken en regeringsbanken uit de 17e eeuw en een stenen bord met de Twaalf artikelen van het geloof uit de 18e eeuw.

De kerk werd in de jaren 1963 tot 1969 gerestaureerd. In 1973 werd de kerk (alsnog) aangewezen als rijksmonument vanwege de architectuurhistorische waarde.


Monumenten in de buurt van Nederlands Hervormde Kerk in Ouderkerk aan den IJssel

Pand met ingezwenkte gevel. In de top een dichtgezet ovaal venster; zoldervenster met twaalfruitsschuifraam

Dorpsstraat 24
Ouderkerk aan den IJssel (Gemeente Ouderkerk)
PAND met ingezwenkte gevel, gedateerd in een steen: 1686. In de top een dichtgezet ovaal venster; zoldervenster met twaalfruitsschuifraam.

Pand met gepleisterde puntgevel. Zeven sierankers, geprofileerde dekplaat op de top en zoldervenster met twaalfruitsschuifraam

Dorpsstraat 22
Ouderkerk aan den IJssel (Gemeente Ouderkerk)
PAND met gepleisterde puntgevel, 17e eeuw. Zeven sierankers, geprofileerde dekplaat op de top en zoldervenster met twaalfruitsschuifraam.

Pand met eenvoudige puntgevel. Vensters met rode strekken zes- en vierruitsschuiframen

Dorpsstraat 34
Ouderkerk aan den IJssel (Gemeente Ouderkerk)
Pand met eenvoudige puntgevel, midden 19e eeuw. Vensters met rode strekken zes- en vierruitsschuiframen.

Pand onder zadeldak, met gedeelte gepleisterde gevels, waarin vensters met 6-ruitsschuiframen en T-vensters

Dorpsstraat 17
Ouderkerk aan den IJssel (Gemeente Ouderkerk)
Pand onder zadeldak, 18e eeuw, met gepleisterde puntgevel, waarin vensters met 6- en 9-ruitsschuiframen.

Pand met puntgevel, waarin een top-sieranker. In de gevel vlechtingen en een zoldervenster met negenruitsschuiframen

Dorpsstraat 19
Ouderkerk aan den IJssel (Gemeente Ouderkerk)
Pand met puntgevel, waarin een top-sieranker, 17e eeuw. In de gevel vlechtingen en een zoldervenster met negenruitsschuiframen.

Kaart & Routeplanner

Route naar Nederlands Hervormde Kerk in Ouderkerk aan den IJssel

Foto's (6)