Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Hervormde kerk met vrijstaande toren (d'Olle Dodde) in Noordbroek

Kerkelijk Gebouw

Noordersingel 1
9635TW Noordbroek (gemeente Menterwolde)
Groningen

Bouwjaar: 1300-1350 1720 (beklamping, ingangsportaal) 1968-'72 (rest.) 1350 1300-1350 1720 (beklamping, ingangsportaal) 1968-'72 (rest.)
Architect: R. Offringa (1968-'72) Offringa 1972 R. Offringa (1968-'72)


Beschrijving van Hervormde kerk met vrijstaande toren (d'Olle Dodde)

Herv. Kerk op kerkhof. Grote, behoudens de sluiting overwelfde romano-gotische kruiskerk in een gevorderde periode, d.w.z. eerste helft 14e eeuw, ontstaan blijkens gotische details vooral aan het koor. Langs de vensters in- en uitwendig staafprofielen, fraai gedetailleerde dwarspandtoppen. Op het koorgewelf zijn 15e eeuwse schilderingen blootgelegd; in de vloer uit 1779 een ingelegde windroos met opschrift betreffende deze vernieuwing. In de kerk voorts fraaie preekstoel met snijwerk aan de kuip en aan de zware bekroning van het klankbord; bijbehorende trap en achterschot en twee kaarsenarmen alles uit 1757 door W.P.Struve, bijbehorend doophek met lezenaar, koorafscheiding met aansluitende banken uit 1805. In de noorderdwarsarm galerij uit 1767, alle banken uit 1805. In de koorafsluiting, dus uit 1805 en voorzien van koperen blakers, koperen kroon uit 1704. Orgel op tribune met 17e eeuwse panelen, in 1696 door Arp Schnitger en in 1809 vermaakt door H.H. Freytag. Op het kerkhof een aantal zerken, waaronder een uit 1593. Op de noordoosthoek van het kerkhof klokketoren op rechthoekige grondslag en gedekt door zadeldak tussen topgevels. Mechanisch torenuurwerk, Gebr. van Bergen, Midwolda. Klokkenstoel met moderne klok. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 31612
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Kerk van Noordbroek
Interieur van de kerk van Noordbroek met het Arp Schnitgerorgel

De kerk van Noordbroek behoort tot de hoogtepunten van de laat-romanogotiek in Groningen. Het kerkgebouw, een kruiskerk, is in het eerste kwart van de 14e eeuw gebouwd. De losstaande romaanse toren (bijgenaamd Olle Dodde - 'oud, dik en log ding') is mogelijk iets ouder; de toren is uitgerust met een zadeldak. Beide zijn in de loop der eeuwen slechts op een aantal ondergeschikte punten aangepast. Nog steeds heeft het de uitstraling die de bouwmeester destijds voor ogen moet hebben gehad.

De kerk is gewijd aan een onbekende heilige, wellicht een van de leden van het Thebaanse Legioen. Het zegel uit de 17e eeuw toont een krijgsman met wapperende mantel, die in de linkerhand een afbeelding van een kerk, in de rechterhand een lans of vaandel vasthoudt.[1]

Schilderingen

Herstel van de kerk in 1599

In de kerk zijn middeleeuwse muur- en gewelfschilderingen te zien. De schilderingen in de kerk van Noordbroek geven een voorbeeld van hoe in de middeleeuwen thema's uit het Oude en het Nieuwe Testament met elkaar werden verbonden. Zo werden de zondeval (links) en de doop van Jezus in de Jordaan (rechts) naast elkaar gezet. De noordelijke (linker) zijde stond daarbij symbool voor het negatieve en de zuidelijke (rechter) zijde voor het positieve.[2] Een ander vaak geschilderd tafereel is het laatste oordeel. In de kerk van Noordbroek is deze voorstelling weergeven als een soort beeldverhaal. De opstanding der doden, Maria als voorspraak, Christus als rechter, de hel en de hemel zijn in afzonderlijke beelden vastgelegd. Ook de schildering van Christophorus, die het kind Jezus over de rivier draagt is in deze kerk gedetailleerd weergegeven, met onder andere een vissend jongetje aan de oever van de rivier. De schilderingen in de kerk zijn enkele eeuwen bedekt geweest door een laag witkalk. Ze zijn weer tevoorschijn gekomen na restauraties in de 20e eeuw. Bij het verwijderen van de kalklaag kwam ook een tekst tevoorschijn waaruit bleek, dat de kerk in 1599 ingrijpend is gerestaureerd door meester Gerget en zijn gezellen.De door hen gebruikte werktuigen staan afgebeeld bij deze tekst. De herstelwerkzaamheden vonden plaats toen Johannes Sprenger predikant van Noordbroek was. Hij was van 1597 tot 1599 de eerste officiële predikant van de kerk na de hervorming.[3]

Arp Schnitgerorgel en preekstoel

Regelmatig worden de klanken van het Arp Schnitgerorgel (uit 1696) ten gehore gebracht. Ook de orgelbouwers Albertus Antoni Hinsz en H.H. Freytag hebben respectievelijk in 1768 en in 1809 aan het orgel gewerkt. De preekstoel met dooptuin dateren van 1757 en zijn gemaakt naar ontwerp van W.E. Struve.[4]

De Kerk van Noordbroek behoort aan de Protestantse Kerk Nederland (daarvoor aan de Nederlandse Hervormde Kerk, deze is opgegaan in de PKN). De betreffende kerkelijke gemeente heeft een vrijzinnige signatuur.

Op aanvraag kan de kerk worden bezichtigd of wordt er een rondleiding gegeven.

Dreigende sluiting

In 1967 hing het lot van de kerk aan een zijden draadje. Er moest voor 355.000 gulden aan onderhoud worden gepleegd, waarvan de toenmalige gemeente Oosterbroek 106.500 zou moeten bijdragen. De fracties van de PvdA en de PSP in de gemeenteraad vonden dit veel te veel geld. Er was al een monumentale kerk (de Petruskerk (Zuidbroek)) en daar moesten de Noordbroekers maar heen gaan. Van het geld kon beter een zwembad worden aangelegd of het geld kon worden ingezet voor de bestrijding van de werkloosheid. Omdat het voorstel tot subsidieverlening dreigde te worden afgewezen besloot de gemeenteraad tot uitstel. In de Groninger kranten ontstond daarop een felle briefwisseling over de subsidie. Uiteindelijk besloot in een volgende raadsvergadering een krappe meerderheid van de gemeenteraad (VVD, ARP, CHU en 2 PvdA-leden) om de subsidie alsnog toe te kennen. Onder de tegenstemmers waren alle PSP-ers en de meerderheid van de PvdA-leden.[5]

Wandschilderingen

Zie ook

Externe links


Monumenten in de buurt van Hervormde kerk met vrijstaande toren (d'Olle Dodde) in Noordbroek

Hervormde pastorie Voorm. hervormde pastorie

Noorderstraat 1
Noordbroek (Gemeente Menterwolde)
Nederlands Hervormde PASTORIE. Blokvormig pand met verdieping onder omgaand zadeldak met hoekschoorstenen. Omlijste ingang waarboven hekje. ..

Noordstar De Noordstar

Molenlaan 3
Noordbroek (Gemeente Menterwolde)
Molen de Noordstar. Achtkante bovenkruier met stelling gebouwd in 1849. Korenmolen.

Boerderij van het oudere Oldambtster type, waarbij het zadeldak van het voorhuis steiler helt dan dat over de grote schuur

Noorderstraat 4
Noordbroek (Gemeente Menterwolde)
BOERDERIJ van het oudere Oldambtster type, waarbij het zadeldak van het voorhuis steiler helt dan dat over de grote schuur. Aan het voorhuis..

Oldambtster boerderij met zelfstandig overkapt voorhuis en twee series zoldervensters

Noorderstraat 9
Noordbroek (Gemeente Menterwolde)
Boerderij van het Oldambtster type met zelfstandig overkapt voorhuis (cf Korengarst 4). Omlijste ingang opzij. In de voorgevel twee series z..

Dwarshuisboerderij in Overgangsstijl met aangebouwde bijschuur

Hoofdstraat 77
Noordbroek (Gemeente Menterwolde)
Inleiding DWARSHUISBOERDERIJ met aangebouwde BIJSCHUUR gebouwd in 1912 in opdracht van D. Boelema en C. ten Have in een Overgangsarchitectu..

Kaart & Routeplanner

Route naar Hervormde kerk met vrijstaande toren (d'Olle Dodde) in Noordbroek

Foto's (1)