Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Spoordonkse Watermolen in Oirschot

Molen

Spoordonkseweg 130
5688KE Oirschot
Noord Brabant

Bouwjaar: 1868


Beschrijving van Spoordonkse Watermolen

Watermolen midden XIX; het langgerekte gebouw staat haaks op het riviertje de Beerze en bestaat uit twee bakstenen vleugels ter weerszijde van de met hout afgeschotte ruimte voor de schepraderen, waarvan er slechts een over is. Het geheel is overdekt door een pannen zadeldak tussen topgevels; toegangsdeuren aan de korte zijden en kleine rondboogvensters op de begane grond en verdieping, (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 31351
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Spoordonkse Watermolen
Spoordonkse Watermolen gezien vanaf de weg
Spoordonkse Watermolen gezien vanaf de weg
Basisgegevens
Plaats Spoordonk
Waterloop Beerze
Bouwjaar 1868
Type watermolen
Functie korenmolen, voorheen ook oliemolen
Bestemming  het malen van graan op vrijwillige basis; woning
Monumentnummer  31351
Externe link(s)
Molendatabase
De Hollandsche Molen
Portaal  Portaalicoon   Molens

De Spoordonkse Watermolen is een onderslagmolen op de Beerze te Spoordonk. De molen is in gebruik als horecagelegenheid en korenmolen die te bezichtigen is.

De molen werd reeds in 1320 genoemd, maar ze bestond vermoedelijk al langer. Ze behoorde bij het voormalige Kasteel Ten Bergh, dat 100 meter zuidelijker lag. Tussen 1649 en 1772 kwam de molen geleidelijk aan los van de kasteelheren te staan.

In 1844 werd de molen verpacht aan de familie Van Esch, die deze nog steeds in bezit heeft. In 1868 werd de houten molen door het huidige stenen gebouw vervangen. Ze deed toen zowel dienst als oliemolen en als korenmolen. In het midden van het gebouw bevindt zich de ruimte met de raderen. Het linkerdeel was de oliemolen, het rechterdeel de korenmolen. Tegenwoordig wordt de voormalige oliemolen bewoond door de eigenaar, die het gebouw heeft gerestaureerd en de korenmolen heeft hersteld zodat er weer op waterkracht graan gemalen kan worden.

Op de molen bevindt zich een reclame voor het verdwenen merk Wyers Oude Jenever. De huidige molenaar wil in de toekomst ook weer streekeigen jenever stoken.

De Spoordonkse Watermolen is de meest westelijke watermolen van Nederland en de enige nog bestaande watermolen op de Beerze. Andere watermolens vond men in Bladel, Casteren, Oostelbeers en Boxtel, maar deze zijn alle verdwenen.

Het water van de Beerze stroomde tot de zestiger jaren direct door het overdekte tussengedeelte van het molengebouw. De nieuwe bedding van de rivier kwam door het rechttrekken voor een betere waterbeheersing van het gebied buiten de molen te liggen. Het water in de nieuwe bedding wordt opgestuwd en stroomt over een vistrap in de oude bedding. Door de molen stroomt nog de oude bedding die hier nu een aftakking van de rivier is en verderop weer in de rivier uitkomt. Tussen het opgestuwde water en de omleiding staat een betonnen muur. Het verschil in waterpeil voor en na de Spoordonkse Watermolen bedraagt 2 meter.

De molen heeft twee maalkoppels die door een spoorwiel worden aangedreven. De bolspillen hebben een zelfstellende taatspot. Een maalkoppel heeft 17der (150 cm diameter) kunststenen en een koppel heeft 17der blauwe stenen.

De molen heeft twee sleepluiwerken die via een luitafel op de koningsspil worden aangedreven.

Het waterrad van de voormalige oliemolen wordt gebruikt voor elektriciteit opwekking en heeft een capaciteit van 2 kilowatt.

Het waterrad van de korenmolen is 5,44 meter groot en heeft 40 houten schoepen met een breedte van 90 cm. Het uit 2012 stammende waterrad bij de voormalige oliemolen is 6,50 meter groot en heeft ook 40 houten schoepen, maar met een breedte van 80 cm.

In de molen staan veel oude machines en voorwerpen, waaronder en maalstoel, balans en gewichten oplopende tot 50 kg.

Overbrengingen

  • Het aswiel op de ijzeren wateras heeft 74 kammen met een steek van 11,5 cm.
  • De schijfloop op de koningsspil heeft 25 kammen
  • Het spoorwiel heeft 66 kammen met een steek van 8,3 cm.
  • De steenschijven hebben respectievelijk 21 en 22 staven
  • De overbrengingsverhoudingen zijn 1 : 9,3 en 1 : 8,9

Externe links


Monumenten in de buurt van Spoordonkse Watermolen in Oirschot

Langgerekt pand onder zadeldak met zijtopgevels

Ten Bergh 8
Oirschot
Langgerekt pand onder zadeldak met zijtopgevels. 15 ruitsvensters. Dichtgemetselde poort, nog gedeeltelijk zichtbaar.

H. Josephschool

Bernadettestraat 1
Oirschot
Inleiding De H.JOSEPHSCHOOL dateert uit 1938-'39 en werd ontworpen door A.J.M. Rats in Traditionele stijl. Het gebouw staat aan de westelij..

Heilige Bernadette

Bernadettestraat 2
Oirschot
Inleiding De H. BERNADETTEKERK is een driebeukig kerkgebouw met oostelijke toren, gebouwd in 1935-'36 naar een ontwerp van A.J.M. Rats, Ble..

Pastorie Bernadettekerk

Bernadettestraat 4
Oirschot
Inleiding De R.K. PASTORIE van de H. Bernadetteparochie te Spoordonk is gelegen ten zuidwesten van de kerk en middels een tussenlid daarmee..

Terrein waarin restanten van een kasteel, Huize ten Bergh

-
Spoordonk (Gemeente Oirschot)
Terrein waarin restanten van een kasteel uit de Late Middeleeuwen.

Kaart & Routeplanner

Route naar Spoordonkse Watermolen in Oirschot

Foto's (2)