Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Sint-Petruskerk in Oirschot

Kerkelijk Gebouw

Markt 2
5688AJ Oirschot
Noord Brabant

Bouwjaar: ca. 1503


Beschrijving van Sint-Petruskerk

Rooms-Katholieke KERK van St. Petrus'Banden. Opvolgster van een in 1462 door brand verwoest kerkgebouw dat na de stichting van het kapittel begin XVIII verrezen was. In 1503 werd nog aan de huidige kerk gebouwd. Grootscheepse laat-gotische kruisbasiliek, rijk voortbrengsel van de Kempische gotiek; in baksteen met veelvuldige toepassing van natuursteen, met kooromgang en straalkapellen (volgens hetzelfde systeem als in Gheel, dat in die tijd evenals Oirschot de Merodes tot heer had), imposante westtoren. Gewelven in hoofdbeuk van schip en koor of nooit aangebracht of in 1558, toen de torenspits instortte, vernield; 1662 nieuwe gewelven aangebracht. 1629-1800 Hervormd. Kerk in 1887 gerestaureerd door L.C. Hezemans. Van de toren in 1904 de zuidwesthoek ingestort (afbraak verwerkt aan de kapel van Onze Lieve Vrouwe van de H. Eik in Spoordonk), waarna van 1906-'12 restauratie door P. Cuypers. Zware oorlogsschade in 1944 (koorbanken van Jan Borchmans te Eindhoven uit 1508-'11 geheel vernietigd). Gerestaureerd 1946-'58, bovenste torenvierkant thans voltooid. Inventaris: zwart marmeren zerk van Richard van Merode (plm 1552) oorspronkelijk rustend op de vier leeuwen die thans de doopvont dragen. Drietal barokke altaren (hoogaltaar plm 1700, zij-altaren 1766), afkomstig uit Panningen, grote barokke eikehouten preekstoel afkomstig uit Zeelst (plm.1843) vervaardigd door atelier A.I.Rutten; twee gesneden neo-gotische altaren; enkele barokke beelden; een houten beeld van st. Odulphus (plm. 1780); geschilderde kruisweg (plm. 1830) afkomstig uit de kerk van Weerselo; 15e-eeuws kruisbeeld; een drietal biechtstoelen in Lod. XVI stijl met barokke elementen (verm. XIX A) vervaardigd door Jan van der Marck; Orgel met Hoofdwerk, Bovenwerk, Rugwerk en vrij Pedaal, in 1846 gemaakt door F.C. Smits voor de St. Pieterskerk te 's-Hertogenbosch. In 1978 gerestaureerd en overgeplaatst naar Oirschot. Mechanisch torenuurwerk, elektrische opwinding. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 31282
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Sint-Petruskerk
Oirschot: kerk Sint-Petrus' Banden
Oirschot: kerk Sint-Petrus' Banden
Plaats Oirschot
Gebouwd in 16e eeuw
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  31282
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Sint-Petrusbasiliek is de centrale kerk van Oirschot, gewijd aan de Heilige Petrus. Het is niet de oudste kerk van deze plaats, dat was de Mariakerk op het Vrijthof die tegenwoordig ook nog bestaat. Deze kerk, die kapittelkerk was, werd te klein maar kon niet worden uitgebreid.

Jac. van Gils. Toren. Juli 1892.

Geschiedenis

Daarom werd in 1268 een nieuwe kerk gebouwd, de Sint-Petruskerk. Dit werd de nieuwe kapittelkerk. Deze brandde echter in 1462 af, waarbij veel kostbare documenten en kunstvoorwerpen verloren gingen. Hierna ging men voortvarend aan het werk met de opbouw van de nieuwe kerk, maar er was regelmatig geldgebrek. De kerk kwam pas in 1515 gereed.

In de middeleeuwen was het gebruikelijk om huizen tegen de kerk aan te bouwen. In 1566 was er een grote brand in Oirschot en daarbij brandde ook een deel van deze huizen af. Op last van koning Filips II mochten deze niet worden herbouwd, vanwege de veiligheid. In 1623 brandden de overige huizen af en ook deze mochten niet meer opnieuw opgebouwd worden. Sinds die tijd ligt de kerk weer vrij.

De hoge spits op de kerk werd in 1627 vernield door een blikseminslag, en sindsdien is de toren stomp.

Van 1648-1799 was de kerk Protestants. De katholieken hadden sinds 1672 een schuurkerk aan de Nieuwstraat. Toen de katholieken hun kerk weer terugkregen, bleef de toren in handen van de gemeente. De verwaarloosde kerk werd voorzien van nieuw interieur en in 1887 gerestaureerd.

De toren verviel echter verder, en stortte in 1904 gedeeltelijk in. Daarop kreeg de parochie de toren terug, en via een geldinzameling kon deze de toren herstellen. Op 2 oktober 1944, tijdens de bevrijding, werd de kerk door de geallieerden beschoten. Hierdoor stortten dak en toren in en ging een groot deel van het interieur verloren. Het herstel duurde van 1945-1952. In 1962 werd de noodkap op de toren hersteld in de situatie van na 1627, en in 1966 werd de kerk geklasseerd als rijksmonument.

Jac. van Gils. Zijbeuk (gedeeltelijk). Juli 1892.

Aan de Petruskerk is door de Romeinse Congregatie voor de Goddelijke Eredienst op 18 februari 2013 de eretitel van basiliek toegekend. De verheffing tot basiliek door bisschop Hurkmans heeft op 23 juni 2013 plaatsgevonden. [1] [2]

Gebouw

De Sint-Petruskerk is een van de grotere nog bestaande gotische dorpskerken in Noord-Brabant. Ze is opgetrokken in baksteen met tufstenen speklagen die de kerk een markant uiterlijk geven. Deze tufstenen zijn tijdens de restauratie van 1887 deels vervangen door natuurstenen met ingehakte voegen ter grootte van de oorspronkelijke stenen. De kerk is een voorbeeld van Kempense gotiek. Het is een driebeukige kruiskerk met kooromgang en straalkapellen. Deze laatste zijn op een afwijkende manier verbonden met de kerk, namelijk tegen de kooromgang, vergelijkbaar met de situatie in Geel, dat ook de Van Merodes als heer had. Ondanks de grootte en rijkdom aan detail ontbreken uitbundige versieringen zoals luchtbogen, die bij grotere gotische stadskerken gewoonlijk worden aangetroffen. Er is een stergewelf over de kruising, en er zijn kruisgewelven over de andere onderdelen.

Bij het herstel van de toren zijn de tufstenen speklagen behouden gebleven. De derde geleding vertoont overeenkomsten met die van Hilvarenbeek.

Interieur

  • De koorbanken zijn bij de brand van 1944 verloren gegaan. Deze waren tussen 1508 en 1511 gesneden door Jan Borchmans, die uit Eindhoven afkomstig was en behoorden tot de hoogtepunten der Brabantse gotiek.
  • Het grafmonument van Richard V van Merode, heer van Oirschot, in zwart marmer, bevindt zich in het torenportaal. De vier leeuwen waarop het monument rustte, dragen nu de doopvont.
  • Het hoogaltaar uit ca. 1700 en de zijaltaren uit 1766 zijn afkomstig uit de katholieke kerk van Panningen.
  • De preekstoel is afkomstig uit de kerk van Zeelst.
  • Het orgel is een Smits-orgel, dat afkomstig is uit de Sint-Pieterskerk te 's-Hertogenbosch. Dit orgel kenmerkt zich door eigenaardige registers, zoals de Serpent en de Ophicleïde.

Externe links


Monumenten in de buurt van Sint-Petruskerk in Oirschot

Raadhuis van Oirschot

Markt 1
Oirschot
Raadhuis. Gesticht in 1463 als rechthuis. Na brand in 1513 herbouwd, in de XVIIIe eeuw zeer gewijzigd, 1938/39 gerestaureerd door A.A. Kok t..

Kantongerechtsgebouw

Torenstraat 1
Oirschot
Inleiding In 1907 is door het Ministerie van Justitie te Oirschot aan de Torenstraat een terrein aangekocht ten behoeve van de bouw van een..

't Geveltje

Markt 18
Oirschot
HUIS met in- en uitgezwenkte topgevel zoals Markt 15. Eveneens vlak gerestaureerd. Cafe ''t Geveltje'.

Huis met gebosseerd gepleisterde tuitgevel

Markt 17
Oirschot
HUIS met gebosseerd gepleisterde tuitgevel.

Eenvoudig dorpshuisje

Markt 20
Oirschot
Eenvoudig dorpshuisje, XIXa of ouder.

Kaart & Routeplanner

Route naar Sint-Petruskerk in Oirschot