Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Grote of Sint-Stevenskerk in Nijmegen

Kerkelijk Gebouw

St. Stevenskerkhof 64
6511VZ Nijmegen
Gelderland

Bouwjaar: 14e/15e eeuw


Beschrijving van Grote of Sint-Stevenskerk

SINT STEVENSKERK. Grotendeels laat-gotische KRUISKERK, zwaar beschadigd in 1944, waarbij vooral het schip en de toren getroffen werden, geheel gerestaureerd 1946-1966. Het kerkgebouw bestaat uit:a. een driebeukig halleschip, ontstaan in het laatste kwart der 14e en het eerste kwart der 15e eeuw door de verbouwing van een romano-gotisch, basilicaal schip, waarvan vier vrijstaande pijlers bewaard zijn. b. een groots opgezet, in conceptie basilicaal, doch nimmer van een lichtbeuk voorzien, koor met omgang en tweezijdige straalkapellen, gebouwd eerste helft 15e eeuw naar plannen van Ghisbert Schairt en voltooid door de overwelving der omgang in 1450. c. een driebeukig, evenmin als het koor met een lichtbeuk bekroond transept, vermoedelijk in gebruik genomen 1559. Omgang, kapellen en dwarsschipzijbeuken overwelfd met laat-gotische ster- en netgewelven. Over de hoofdbeuken een eikehouten tongewelf, aangebracht bij de recente restauratie ter vervanging van een houten gewelf uit 1772. d. tegen de zuidzijde van het koor een sacristie, gedekt door stergewelven, omstreeks 1430 voltooid. Aansluitend hierop aan de oostzijde een met een netgewelf overkluisd portaal. Tegen de noordgevel van het dwarspand een kluisachtige, met een netgewelfje gedekte ruimte voor het stadsarchief. Tegen de zuidgevel van het dwarsschip een rijk met beeldhouwwerk versierd, door een stergewelf overkluisd, open 'Paradijsportaal' op vijfhoekige grondslag. Tegen de zuiderzijbeuk, in de hoek met het zuidertransept, een met natuursteen bekleed, gebeeldhouwd portaal, omstreeks 1400. Tot de inventaris behoren:Natuurstenen koorafscheiding tussen de pijlers van het hoogkoor, versierd met traceringen en getraliede openingen. Aan de zijdzijde in deze koormuur een poortje, in welks boogveld een reliëf met voorstelling van het Jongste Gericht, jaartallen 1484 en 1505. In de poortjes, die toegang geven tot het hoogkoor authentieke eiken deuren met smeedwerk, waarschijnlijk 16e eeuw. Boven het poortje naar het v.m. stadsarchief in de noordwand van het dwarsschip een reliefsteen met uitbeelding van de Aanbidding der drie Koningen, jaartallen 1517 en 1559. Op het hoogkoor een in 1512 op last van Hertog Karel van Egmond voor zijn moeder, Catharina van Bourbon, opgerichte, natuurstenen graftombe, versierd met gegraveerde, koperen platen door Wilhelm Loemans te Keulen. Gegraveerde, koperen grafplaten voor een kanunnik (1570) en een burgemeester (1665). Tegen de zuidelijke koormuur een der beide kanunnikenbanken, in 1577 in renaissancestijl gesneden, na de reformatie uiteengenomen en verwerkt in een tochtportaal, in 1966 tot koorbank gereconstrueerd en herplaatst. Gesneden preekstoel, 1639 door Joost Jacobs te Amsterdam. Gesneden doophek, 1652 door Cornelis Hermansz Schaeff te Nijmegen, bij de recente restauratie in fragmenten toegepast als afsluiting der koorkapellen. Herenbank, 1644, in renaissancestijl gesneden door Joost Jacobs en Cornelis Schaeff. Prinsengestoelte met overhuiving, Lodewijk XV, 1771. Tochtportaal, gesneden in renaissancevormen met pilasthermen, 1623. Tochtportaal, gesneden in renaissancevormen, 1632. Twaalf koperen kaarsenkronen, 17e eeuw en twee koperen lezenaars, 17e eeuw. Talrijke grafzerken, 15e, 16e, 17e, 18e eeuw. In de als tijdelijke Hervormde Kerk ingerichte zijbeuktraveeen ten noorden van de toren een eenvoudige, 18e eeuwse preekstoel en een 18e eeuwse orgelkas. Sporen van gotische polychromie op enkele koorpijlers; enkele fragmenten van gotische muurschilderingen. a. Hoofdorgel. Een rijk gesneden kas met snijwerk van Johan Kaersbergen en J. Otten. Hierin een orgel met Hoofdwerk, Bovenwerk, Rugwerk en vrij Pedaal, in 1776 gemaakt door L. Konig. Gerestaureerd in 1970. Onder het orgel een stucplafond. b. Koororgel. Eenklaviers orgel, ca. 1700 gemaakt door een onbekende maker in Belgie (Ardennen). Gerestaureerd in 1973. c. Positief in Zuiderkapel. Midden 18e eeuw gemaakt door P. van Assendelft. Voor plaatsing in de Stevenskerk heeft het orgel in de Herv. Kerk te Ommeren gestaan. d. Tegen de westwand van de noorder zijbeuk hangt een kas die ca. 1850 gemaakt is door A. Clerinx. Het pijpwerk van dit instrument van de fa. Verschueren uit 1960. Dit orgel valt dan ook buiten de bescherming. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 31181
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Grote of Sint-Stevenskerk
Zicht op de kerk vanaf de Grote Markt
Zicht op de kerk vanaf de Grote Markt
Plaats Nijmegen
Gebouwd in tot 16e eeuw
Restauratie(s) 1959-1969
Gewijd aan Stefanus
Monumentnummer  31181
Architectuur
Stijlperiode laatgotiek
interieur
interieur
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Grote Kerk of Sint-Stevenskerk, in de volksmond meestal Stevenskerk genoemd, is de oudste en grootste kerk van Nijmegen, in de Nederlandse provincie Gelderland. De kerk is gebouwd op een kleine heuvel, de Hundisburg.

Geschiedenis

De geschiedenis gaat terug tot de zevende eeuw. De stichting van de kerk hangt mogelijk samen met de kersteningscampagne van bisschop Kunibert van Keulen in de zevende eeuw. Nadat Nijmegen in 1247 in pand was gegeven aan graaf Otto II van Gelre, werd de Gertrudiskerk, de oudste parochiekerk in Nijmegen en de voorloper van de Stevenskerk, om strategische redenen verplaatst van het Kelfkensbos naar de huidige locatie, de Hundisburg. De huidige kerk werd in 1273 gewijd door Albertus Magnus. Bestuurlijk viel de Stevenskerk onder het gezag van het kapittel van de Apostelenkerk in Keulen. De kerk was lange tijd de enige parochiekerk in de stad. Het gebouw werd in de dertiende tot zestiende eeuw herhaaldelijk uitgebreid, onder andere met een indrukwekkende kooromgang. In 1475 verleende paus Pius IV toestemming voor de oprichting van een eigen kapittel in de Stevenskerk. In 1591 werd de kerk definitief protestants, afgezien van een katholiek intermezzo rond 1670.

De in 1469 overleden Catharina van Bourbon is in de Sint-Stevenskerk begraven. Op kosten van haar zoon Karel van Gelre is een grafmonument opgericht dat vandaag de dag nog te bezichtigen is.

In 1810 wordt bij Koninklijk Besluit de kerk eigendom van de Hervormde Gemeente; de burgerlijke gemeente houdt de toren in eigendom (tot heden ten dage) in verband met de verdedigingswerken van de stad. In de hierop volgende periode raakt de kerk in een steeds ernstiger staat van verval.

De kerk werd zwaar getroffen bij het bombardement van 1944, maar werd tot 1969 heropgebouwd. In 2001 kreeg de kerk twee glas-in-loodramen van Marc Mulders, getiteld Pelikaan en Stigmata.

Huidig gebruik

Tegenwoordig wordt het gebouw vooral gebruikt voor wekelijkse oecumenische kerkdiensten, orgelconcerten op het befaamde Königorgel, tentoonstellingen, cantus van het HRG Achelous en oraties. De Stevenskerk is voor bezichtiging geopend.

Fotogalerij

Zie ook

Externe links



Monumenten in de buurt van Grote of Sint-Stevenskerk in Nijmegen

Pand, dat oudtijds deel uitmaakte van de Lakenhal en het Gewandhuis

Grote Markt 25
Nijmegen
Laat-middeleeuws PAND, dat oudtijds deel uitmaakte van de Lakenhal en het Gewandhuis. De trapgevel aan de voorzijde is in de 19e eeuw genor..

Pand in neogotische trant

Achter de Hoofdwacht 1
Nijmegen
Laat-middeleeuws PAND, waarvan de voorgevel in het laatste kwart der 19e eeuw vernieuwd is in neo-gotische trant. Aan de achterzijde de oor..

De Blaauwe Hand

Achter de Hoofdwacht 3
Nijmegen
Laat-middeleeuws pand met in de 19e eeuw gepleisterde en gewijzigde voorgevel. Gepolychromeerde gevelsteen: De Blaauwe Hand, 1797. Curieuze ..

Pand, dat oudtijds deel uitmaakte van de Lakenhal en het Gewandhuis

Grote Markt 24
Nijmegen
Laat-middeleeuws pand, dat oudtijds deel uitmaakte van de Lakenhal en het Gewandhuis. Trapgevel aan de voorzijde, waarvan de pui in hardstee..

Pand, dat oudtijds deel uitmaakte van het Gewandhuis en de Lakenhal.

Grote Markt 23
Nijmegen
Pand, dat oudtijds deel uitmaakte van het Gewandhuis en de Lakenhal. Laat-middeleeuws pand met aan de voorzijde een trapgevel, waarvan het o..

Kaart & Routeplanner

Route naar Grote of Sint-Stevenskerk in Nijmegen