Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Stadhuis in Nijmegen

Gebouw

Korte Nieuwstraat 6
6511PP Nijmegen
Gelderland

Bouwjaar: 1554 / 1879
Architect: H. van Herengrave P. Cuypers


Beschrijving van Stadhuis

STADHUIS. In 1554-'55 door de stadsbouwmeester Herman van Herengrave voor een ouder raadhuis opgetrokken rechthoekige vleugel met verdieping en zadeldak tussen trapgevels. Gerestaureerd en aan de westzijde in dezelfde trant uitgebreid in 1879-'82 door P.J.H. Cuypers. Uitgebrand in 1944 en vervolgens in 1947-'53 gerestaureerd door Ir G.J. Deur, waarbij de westelijke aanbouw van Cuypers vervangen werd door een vleugel in moderne stijl en tevens een bakstenen toren met ui-vormige bekroning verrees. De bakstenen gevels aan de Burchtstraat en de Nieuwstraat hebben vensters met natuurstenen kruiskozijnen, bekroond door frontons met koppen, welke, evenals de beelden tussen de benedenvensters en de medaillons met allegorische reliefs in de attiek kopieën, zijn naar het door P.J.H. Cuypers gecopieerde oorspronkelijke beeldhouwwerk door Mr Cornelis Sass van Utrecht. Gesneden deur in renaissance-omlijsting van Gaert van Dulcken. Bekleding van de plint en bordes van natuursteen. In de bij de restauratie omstreeks 1950 opgetrokken toren een fries van bakstenen spitsbogen met driepasvullingen, afkomstig van de na oorlogsverwoesting afgebroken Broerskerk, 14e eeuw. In het moderne westelijke deel de uit 1663 daterende, klassicistische Gedeputeerdenpoort met fronton en tegen de pilasters gebeeldhouwde trofeeen. Inwendig bezit het stadhuis een laat-gotische, natuurstenen schouw, afkomstig uit een Nijmeegs huis, en drie series gobelins, tweede helft 17e eeuw. Op de Gedeputeerdenplaats bouwfragmenten, 16e-18e eeuw, waaronder de Poort v.d. KWARTIERLIJKE ACADEMIE OF ILLUSTERE SCHOOL. 1655. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 31121
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Stadhuis van Nijmegen
Het stadhuis gezien vanaf de Burchtstraat
Het stadhuis gezien vanaf de Burchtstraat
Locatie Nijmegen, Burchtstraat / Korte Nieuwstraat
Oorspr. functie Stadhuis
Bouw gereed 1555
Verbouwing 1879-1882 (uitbreiding)
1947-1953 (herbouw na brand)
Bouwstijl Vroegrenaissance
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 31121
Architect Herman van Herengrave
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde
Stadhuis rond 1900
Uitzicht vanuit de stadhuistoren op de Grote of Sint-Stevenskerk

Het historische stadhuis van Nijmegen ligt aan de Burchtstraat in Nijmegen, hoewel het stadhuis zelf gelegen is aan de naastgelegen Korte Nieuwstraat. Het werd tussen 1554 en 1555 gebouwd onder leiding van Herman van Herengrave in vroegrenaissancestijl. Het stadhuis herbergt een groot aantal historische en modernere kunstwerken. Hieronder bevindt zich onder andere een galerij met burgemeestersportretten. Het stadhuis is meerdere keren gerestaureerd. Onder het stadhuis bevinden zich middeleeuwse gewelven.

Bouw en restauratie

Het historische gedeelte van het stadhuis is feitelijk een samenvoeging van een aantal woonhuizen uit de 14e eeuw. In de periode 1554-1555 ontwerpt stadsbouwmeester Herman van Herengrave een nieuwe voorbouw voor deze huizen met een schepenhal en daarboven een zaal. Deze voorbouw heeft een zadeldak tussen trapgevels.

In de periode 1879-1882 werd het stadhuis gerestaureerd en de westzijde aangebouwd in dezelfde stijl door architect Cuypers.

Door oorlogshandelingen is het uitgebrand in 1944. De voor- en zijgevels bleven gespaard en werd vervolgens in 1947-1953 gerestaureerd door ingenieur Deur, die betrokken was bij meerdere restauraties tijdens de Wederopbouwperiode. Hierbij werd de westelijke aanbouw van Cuypers vervangen door een vleugel in moderne stijl. Daarnaast kreeg het stadhuis een bakstenen toren met ui-vormige bekroning. De spanten werden door houtgebrek niet van hout gemaakt, maar van beton, dat wel voorhanden was. Bij de herbouw in 1953 zijn tevens replica’s van de beelden op de gevel geplaatst.

Uiterlijk

De bakstenen gevels aan de Burchtstraat en de Nieuwstraat hebben vensters met natuurstenen kruiskozijnen. De voorgevel heeft veel beeldhouwwerken. In de borstwering onder het dak zijn zeven medaillons, voorstellende de zeven deugden waaraan de ambtenaren en de stadsbestuurders zouden moeten voldoen: Hoop, Liefde, Geloof, Moed, Voorzichtigheid, Eendracht en Rechtvaardigheid. Tussen de vensters zijn beelden aangebracht van keizers en vorsten die belangrijk zijn geweest voor Nijmegen.

De houtgesneden deur is in een renaissance-omlijsting van de hand van Gaert van Dulcken. De bekleding van de plint en het bordes zijn van natuursteen. De na de restauratie toegevoegde toren heeft een fries van bakstenen met een maaswerk dat afkomstig is van de tijdens Operatie Market Garden verwoeste 14e-eeuwse Broerskerk.

Het moderne, westelijke deel heeft een classicistische poort, daterend uit 1663, de zogenaamde Gedeputeerdenpoort, die voorheen toegang gaf tot de vergaderruimte van de Gedeputeerden van Gelre.

Binnen het stadhuis is een laat-gotische, natuurstenen schouw te vinden, afkomstig uit een Nijmeegs huis. Na de ingrijpende verbouwing van de raadzaal in 2003 was er geen ruimte meer beschikbaar voor vijf van de in totaal zeven historische wandtapijten. De gobelins zijn destijds speciaal aangekocht om te zorgen voor een waardige aankleding bij de onderhandelingen tijdens de Vrede van Nijmegen.

Plooierijen

In 1702 vonden onlusten plaats tussen de oude raad (de Oude Plooi), nog benoemd door stadhouder Willem III en de vooraanstaande families die in 1675 buitengesloten waren. Samen met de hulp van de gilden vormden zij een Nieuwe Plooi. Het garnizoen wist echter de Oude Plooi weer in het zadel te helpen.

In januari 1703 heroverde de Nieuwe Plooi het stadhuis met hulp van de opgezweepte Nijmeegse bevolking. In augustus 1705 probeerde de Oude Plooi tevergeefs met hulp van een knokploeg de macht weer in handen te krijgen. In de strijd rond het stadhuis vielen drie doden. De andere vijf leden van de knokploeg van de Oude Plooi werden ter afschrikking opgehangen aan de ramen van de eerste verdieping van het stadhuis. Oud-burgemeester Willem Roukens, een van de aanvoerders van de Oude Plooi, werd buiten het stadhuis opgepakt en de volgende dag op de binnenplaats van het stadhuis onthoofd.

Zie ook

Externe links



Monumenten in de buurt van Stadhuis in Nijmegen

Pand, waarvan de lijstgevel een gebeeldhouwde Lodewijk XV-omlijsting van het venster boven de deur heeft

Ridderstraat 13
Nijmegen
PAND, waarvan de lijstgevel een gebeeldhouwde Lodewijk XV-omlijsting van het venster boven de deur heeft. Inwendig: stucplafonds, 18e eeuw.

Pand, waarin natuurstenen deuromlijsting

St. Anthoniusplaats 1
Nijmegen
Pand, waarin natuurstenen deuromlijsting, eind 18e eeuw met Ionische pilasters en guirlande-reliëf, afkomstig van het huis Ridderstraat 4. ..

Pand met aan voor- en achterzijde trapgevels

St. Anthoniusplaats 16
Nijmegen
Belangrijk, waarschijnlijk 15e eeuws pand met aan voor- en achterzijde trapgevels, alsmede een brandgevel met trappen op het midden van het ..

Pand met verdieping en zadeldak

Ottengas 29
Nijmegen
Pand met verdieping en zadeldak. Voorgevel met rechte kroonlijst, 18e eeuw, en vensters met kleine roedenverdeling. Links een trapgevel. Ger..

Pand met twee verdiepingen en schilddak met dakkapellen

Kannenmarkt 10
Nijmegen
PAND met twee verdiepingen en schilddak met dakkapellen, derde kwart 19e eeuw. Kelder met tongewelf, 16e of 17e eeuw. Houten winkelpui der..