Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Stoomgemaal Hertog Reijnout in Nijkerk

Weg En Waterwerk

Zeedijk 6
3861MD Nijkerk
Gelderland

Bouwjaar: 1882-1883


Beschrijving van Stoomgemaal Hertog Reijnout

"Nijkerkergemaal". Gemaal van de polder Arkemheen. Middelgroot gemaal met twee in de open lucht aangebrachte schepraderen, gebouwd in 1882-1883. Machinehuis met zadeldak, segmentboogvormige vensters, lisenen en klimmende friezen in de puntgevels. Haaks hierop het ketelhuis in dezelfde vormgeving. Schoorsteen op hoge sokkel. Inventaris: Eencilinder- stoommachine van Becker en Rueb uit 1882 met toebehoren. De overbrenging naar de twee schepraderen geschiedt door een samengesteld ijzeren vliegwiel en samengestelde gietijzeren tandwielen met houten tanden. De twee schepraderen bestaan uit gietijzer, staal en hout, dat geklonken en gebouw is. In het ketelhuis bevindt zich een half ingemetselde stoomketel met twee vuurgangen (fabrikaat Stork, 1908), met alle toebehoren. Gaaf, compleet en zeer fraai onderdeel van het ensemble uit de bloeiperiode van het schepradgemaal met normale, horizontale machines. Kolenloods. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 31026
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Stoomgemaal Arkemheen (voorheen Stoomgemaal Hertog Reijnout)
Gemaal Arkemheen
Gemaal Arkemheen
Locatie Zeedijk, Nijkerk
Oorspr. functie Bemalen polder
Bouw gereed 1883
Sluiting 1983
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 31026
Architect J. van Hasselt
Stoomgemaal Hertog Reijnout3.jpg
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

Het Stoomgemaal Arkemheen (voorheen Stoomgemaal Hertog Reijnout) staat in de polder Arkemheen bij Nijkerk.

Machinist Hans Boone in het toen nog in bedrijf zijnde stoomgemaal (1975)

Beschrijving

De polder kon tot 1863 op een natuurlijke wijze afwateren op de toenmalige Zuiderzee. In 1863 werd voor de afwatering een windmolen "Hertog Reijnout" gebouwd. Het stoomgemaal is in 1883 gebouwd om een gebied van ca. 3.000 ha te bemalen. De stoommachine is in 1882 gebouwd door Backer & Rueb. De windmolen verloor zijn functie en werd omgebouwd tot woning voor de machinist van het stoomgemaal. De ketel dateert uit 1908 en is gebouwd door Stork. Het stoomgemaal heeft dienstgedaan tot 1983, toen een elektrisch gemaal de functie overnam. Stoomgemaal Hertog Reijnout is een schepradgemaal. In 1985 is het stoomgemaal gerestaureerd waarbij rond die tijd de schoorsteen in zijn geheel is vernieuwd. Sindsdien is het regelmatig open voor het publiek. Circa 12 dagen per jaar wordt het gemaal onder stoom gebracht. In 1996, 1998, 2010 en 2012 heeft het gemaal nog meegedraaid, omdat het elektrische gemaal het niet alleen aankon. In 2007 is het gemaal voorzien van een nieuwe stoomketel. Het gemaal is erkend als rijksmonument mede omdat het, volgens de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed een "gaaf, compleet en zeer fraai onderdeel van het ensemble uit de bloeiperiode van het schepradgemaal" is.

In de oude kolenloods naast het gemaal is thans het Bezoekerscentrum Arkemheen gevestigd, waar veel informatie te vinden is over de polder Arkemheen, wat onder andere is aangemerkt als vogelreservaat.

Technische gegevens

  • bouwjaar stoommachine: 1883
  • de stoommachine heeft één liggende, dubbelwerkende cilinder met een zuigerslag van 96 cm en 50 omwentelingen per minuut
  • werkdruk is 2,5 bar
  • vliegwiel weegt 7000 kg
  • fabrikant stoommachine: Backer en Rueb Breda
  • vermogen: 110 pk
  • condensor: injectie en vacuümpomp
  • inhoud stoomketel: 8000 liter
  • capaciteit stoomketel: 1200 kilo stoom per uur
  • lengte stoomketel: 4,70 m
  • diameter stoomketel: 1,80 m
  • aantal vlampijpen: 78
  • veiligheidskleppen: 2
  • overbrenging door gietijzeren wielen met beukenhouten tanden
  • diameter tandwiel: 5,20 m
  • waterverplaatsing door de twee schepraderen: 260 m³ per minuut
  • omwentelingen scheprad: 5 5/9 per minuut
  • diameter scheprad: 7 m
  • breedte scheprad: 1,63 cm
  • aantal bladen per scheprad: 22
  • opvoerhoogte: 70 cm gemiddeld en maximaal 110 cm
  • schoorsteenhoogte: 28 meter; diameter voet: 4 m; diameter boven: 1,5 m
  • te bemalen oppervlak: ± 3000 ha.

Trivia

Het Sinterklaasjournaal gebruikte in de afleveringen in 2010 het stoomgemaal als pepernotenfabriek van Harderwijk (waar in dat jaar de landelijke intocht plaatsgevonden had). Het ging hierbij om de buitenzijde; de binnenopnames werden wel daadwerkelijk in de Harderwijkse pepernotenfabriek gemaakt.

Externe link


Monumenten in de buurt van Stoomgemaal Hertog Reijnout in Nijkerk

Sluiswerken

Zeedijk 6
Nijkerk
Sluiswerken, waaronder een karakteristiek sluisje in de voormalige Zuiderzeedijk op enige afstand van het gemaal Hertog Reijnout.

Machinistenwoning

Zeedijk 5
Nijkerk
Machinistenwoning, ondergebracht in het achthoekige, bakstenen ondergedeelte van de voormalige poldermolen "Hertog Reynout" uit 1860.

"Sluishuis van het Ampt van Neijkerk"

Arkersluisweg 31
Nijkerk
"Sluishuis van het Ampt van Neijkerk". Dwarshuis van begane-grond met hoog schilddak, XVIIIc. Deuromlijsting met pilasters op hardstenen bas..

Hoeve 'Beekmansgoed'

Bunschoterweg 38
Nijkerk
Hoeve onder wolfdak; 17e eeuw, dat over het woongedeelte met riet en over de vernieuwde stal met pannen is gedekt. De gepleisterde voorgevel..

Boerderij

Bunschoterweg 32
Nijkerk
BOERDERIJ, blijkens een jaartalsteentje boven de getoogde en geblokte inrijpoort van de stal uit 1778. Het woongedeelte met puntgevel, bekro..

Kaart & Routeplanner

Route naar Stoomgemaal Hertog Reijnout in Nijkerk