Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Stoomgemaal Vier Noorder Koggen in Medemblik

Weg En Waterwerk

Oosterdijk 5
1671HJ Medemblik
Noord Holland

Bouwjaar: 1869


Beschrijving van Stoomgemaal Vier Noorder Koggen

Gemaal "de Vier Noorder Koggen". Gebouwd in 1869 ter vervanging van enige poldermolens voor de uitwatering van het polderland naar de v.m. Zuiderzee. Het gemaal bestaat uit twee delen: het oude gemaal uit 1869 en links daarvan het nieuwe gemaal uit 1907. Het oude gedeelte bestaat uit een machine- en ketelhuis onder zadeldak met puntgevels, geflankeerd door twee lagere gebouwen voor de wateropvoerwerktuigen (schepraderen en vijsels), beide onder schilddaken. Dit oude gedeelte heeft een versiering met boogfriezen en lisenen. de vensters zijn rondbogig, in het machine- en ketelhuis gekoppeld. In het fundament zijn de poorten voor- de wateruitlaat aangebracht. Het gedeelte uit 1907 bestaat uit een blokvormig machinehuis, waarnaast een lager ketelhuis met daarachter staande schoorsteen. Het machinehuis heeft een middenrisaliet, bekroond met kantelen, boogfriezen, getoogde vensters en een rijkelijke toepassing van gekleurde siersteen. Inventaris: vier centrifugaalpompen, geplaatst in 1897 ter vervanging van de oorspronkelijke schepraderen en vijzels, vervaardigd door W.H. Allen Son & Co te Bedford (Engeland). Zij worden aangedreven door twee electromotoren uit 1940. In het machinehuis van het gedeelte uit 1907 een stoommachine van Backer en Rueb uit 1924 (in 1970 vervangen door een dieselmotor, maar nog intact) en een grote centrifugaalpomp, fabrikaat Louis Smulders uit 1907. In het ketelhuis twee ketels, vervaardigd door de Machinefabriek "Brede" in 1926. Bij het complex behoren een dienstwoning, een smederijbankwerkerij en een monumentaal sluizencomplex, gedateerd 1893. Belangrijk middelgroot gemaal uit de bloeiperiode van het Nederlandse stoomgemaal (gebouw 1869) en van het middelgroot stoomcentrifugaalpompgemaal uit de eindfase (gebouwd 1907). De aanwezige installatie is een representatief voorbeeld van een Nederlandse gelijkstoommachine uit de eindfase (1924). De vijf aanwezige wateropvoerwerktuigen (centrifugaalpompen) behoren tot de oudste voorbeelden die nog "insitu" zijn. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 28371
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Stoomgemaal De Vier Noorder Koggen

Nederlands Stoommachinemuseum

Stoomgemaal Vier Noorder Koggen
Stoomgemaal Vier Noorder Koggen
Locatie Medemblik
Oorspr. functie gemaal
Huidig gebruik museum
Start bouw 1869
Hoogte tot top 38 meter
Status in bedrijf
Monumentnummer 28371
Eigenaar Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

Het Stoomgemaal Vier Noorder Koggen, waarin sinds 1985 het Nederlands Stoommachinemuseum is gevestigd, is een stoomgemaal uit 1869 gelegen aan het IJsselmeer bij Medemblik in de Nederlandse provincie Noord-Holland.

Geschiedenis

Omdat poldermolens afhankelijk zijn van wind, liet het waterschap van de polder De Vier Noorder Koggen ter ondersteuning van de molens in 1869 een gemaal op stoomkracht bouwen. Door inklinking van de grond had men hier vijftien poldermolens nodig die in molengangen het water trapsgewijs op de toenmalige Zuiderzee uitsloegen. Bij Aartswoud, Lambertschaag en Coppenol stonden totaal nog eens negen molens. Op elke locatie drie. In windstille periodes liep de polder onder. De bemaling op stoomkracht beviel zo goed, dat in 1907 het gemaal werd uitgebreid, waarmee alle 24 molens overbodig werden.

De stoommachines hebben dienstgedaan tot de voltooiing van een elektrisch gemaal te Wervershoof in 1975. Vanaf 1976 werd het stoomgemaal nog nauwelijks gebruikt. In 1985 werd het gebouw als onderkomen voor het Nederlands Stoommachine Museum in gebruik genomen. In 2010 heeft het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier toegezegd de 6,8 miljoen euro te betalen die noodzakelijk is om het gebouw dat sinds 1975 een rijksmonument is, op te knappen. Tevens zal het weer in gebruik worden genomen als noodgemaal bij ernstige wateroverlast. Op 29 juni 2013 werd het stoomgemaal na herstel weer onder stoom gebracht en in werking gesteld.

Nederlands Stoommachinemuseum

Gevelsteen De Vier Noorder Koggen

In de gebouwen van het gemaal is sinds 1985 het Nederlands Stoommachinemuseum gevestigd. Er zijn circa dertig oude stoommachines te zien. Het museum restaureert de stoommachines en stelt ze in werking. De machines zijn afkomstig uit schepen en de industrie. Daarnaast worden de originele machines en pompen van het gemaal tentoongesteld. Op het terrein zijn diverse apparaten te zien die door stoom kunnen worden aangedreven, zoals een stenenbreker en een asfaltmachine. Deze worden op gezette data in werking gesteld.

Onderdeel van het museum is de stoombaggermolen Vooruit. Dit is een emmerbaggermolen uit 1941. Ruim 60 jaar later, in 2004, werd de Vooruit gekocht door een stichting die hem restaureerde en toe voegde aan de collectie van het stoommuseum. Op het terrein van het gemaal is ook stoomhijskraan Boele 9 te zien. De kraan uit een serie van vier is gebouwd door N.V. Boele's Scheepswerven en Machinefabriek te Bolnes. De kranen deden dienst van 1945 tot ongeveer 1985. De kraan heeft een B-status in het Nationaal Register Mobiel Erfgoed.[1] Een vergelijkbaar exemplaar staat bij het Maritiem Museum Rotterdam.

Externe links


Monumenten in de buurt van Stoomgemaal Vier Noorder Koggen in Medemblik

Windmotor Brakepolder

Windmotor zuidzijde Brakeweg
Medemblik
Inleiding Vermoedelijk ten behoeve van de polder De Brake in 1927 gebouwde WINDMOTOR, welke thans (1994) nog in gebruik is. De windmotor is..

Terrein waarin het wrak van een zeventiende-eeuws waterschip is gelegen

-
Medemblik
Terrein waarin het wrak van een zeventiende-eeuws waterschip is gelegen.

Voormalige Landswerf

Landswerf 2
Medemblik
Vml. Landswerf. Thans hoofdgebouw van het Provinciale Ziekenhuis. Naar een plan van 1796 in 1800 herbouwd classicistisch langgerekt gebouw m..

Gepleisterd hoekpand met hoog schilddak

Hoogesteeg 1
Medemblik
Hoekpand Achtereiland. Door hoog schilddak gedekt geheel gepleisterd pand, met aan de zijgevel 17e-eeuws gekoppeld kozijn. twee gevelstenen.

Vrijstaande villa

Vooreiland 2
Medemblik
Inleiding Vrijstaande VILLA uit 1862 op rechthoekig kavel, gelegen aan de noord-westzijde van Vooreiland. Het pand is in oorsprong gebouwd ..

Kaart & Routeplanner

Route naar Stoomgemaal Vier Noorder Koggen in Medemblik

Foto's (2)