Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Sint-Martinuskerk in Maastricht

Kerkelijk Gebouw

Rechtstraat 2
6221EJ Maastricht
Limburg

Bouwjaar: 1857-1858
Architect: Pierre Cuypers


Beschrijving van Sint-Martinuskerk

ST.MARTINUS, 1857-1858, P.J.H. Cuypers. Driebeukige neogotische kruisbasiliek in aan de rijpe Franse gotiek ontleende vormen. Vroeg werk van Cuypers. Toren met haakse steunberen en een nis met driedelige tracering in elk der gevels van de klokkeverdieping, die bekroond wordt dooreen ingesnoerde naaldspits. De kerk heeft een tweedelige wandopbouw, slanke pijlers met kolonnetten en kruisribgewelven. Tot de inventaris behoren: een geel koperen doopvont (1482) met deksel uit 1717; een notehouten corpus van een gotisch kruisbeeld, eerste kwart 14e eeuw; een kaarsenkroon uit de 18e eeuw. In de zuidelijke wand van het zuidertransept: een grafsteen uit 1509. In 1878 door de fa.Pereboom en Leyser driemanuaals mechanisch orgel in neo-gotische kas. Tegen de toren een gedenksteen voor de graaf Van Tilly, 1732. Rond de kerk acht grafzerken, 16e-18e eeuw en zeven grafkruisen, 17e-18e eeuw. Klokkenstoel met klok van N. Legros, 1761, diam. 95 cm. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 27823
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Sint-Martinuskerk
De Sint-Martinuskerk vanaf de westelijke Maasoever
De Sint-Martinuskerk vanaf de westelijke Maasoever
Plaats Maastricht, Rechtstraat 2
Gebouwd in 1857-1858
Monumentnummer  27823
Architectuur
Architect(en) Pierre Cuypers
Stijlperiode Neogotiek
Portaal  Portaalicoon   Christendom
Zicht op Wyck met gesloopte St-Maartenskerk, Wycker Kruittoren en nog bestaande Maasbrug (litho A. Schaepkens, ca.1840)
De oude kerk tijdens de afbraak (aquarel Philippe van Gulpen, ca.1855)

De Sint Martinuskerk is een neogotisch kerkgebouw, gelegen tussen de Rechtstraat en de rivier de Maas, in het historische stadsdeel Wyck in Maastricht. De kerk is een van de vier Rooms-katholieke parochiekerken in het centrum van Maastricht en is gewijd aan de Heilige Martinus van Tours. In de kerk bevindt zich het beeld van de Zwarte Christus van Wyck, een van de populaire volksdevoties van Maastricht.

Geschiedenis

De voorganger van de Sint-Martinuskerk behoorde in de Middeleeuwen al tot de vier parochiekerken van Maastricht.[1] Deze gotische kerk was waarschijnlijk niet de eerste kerk op deze plek, want in een 13e-eeuwse oorkonde wordt vermeld dat de kerk al in de 9e-eeuw werd geschonken aan het kapittel van de Onze-Lieve-Vrouwekerk. Ook werd bij de sloop van de gotische kerk een fragment van een Romeins beeld van Mercurius gevonden, wat zou kunnen wijzen op een zeer oude sacrale functie van deze plaats.

Van de oude Sint-Maartenskerk zijn nog enkele tekeningen bewaard. Waarschijnlijk werd de tamelijk eenvoudige, driebeukige kerk aan het eind van de 15e eeuw gebouwd. De kerktoren lag aan de kant van de Maas en maakte door de verschillende geledingen en profileringen een rijkere indruk. In de zuidelijke zijbeuk bevond zich een fraai gebeeldhouwd ingangsportaal in Renaissance-stijl. De kerk werd in 1855, ondanks felle protesten van onder anderen Victor de Stuers, gesloopt.[2]

Na de sloop van de middeleeuwse kerk, werd gedurende de jaren 1857-58 de huidige kerk van rode baksteen gebouwd naar een ontwerp van de architect Pierre Cuypers. De naast de kerk gelegen Wycker Kruittoren werd in 1868 gesloopt, naar verluidt omdat de pastoor het vervallen gebouw niet bij de nieuwe kerk vond passen. Door de jaren heen hebben er diverse restauraties plaatsgevonden. In 1923 werden aan de koorzijde een sacristie en pastoraat toegevoegd, beide ontworpen door Alphons Boosten.

Beschrijving kerk en interieur

De kerk, een driebeukige neogotische kruisbasiliek, heeft aan de Franse gotiek ontleende vormen. De kerktoren (70 m) heeft haakse steunberen en een ingesnoerde naaldspits. De kerk heeft een tweedelige wandopbouw, slanke pijlers met kolonnetten en kruisribgewelven. Het beeldhouwwerk in het hoofdportaal is van Wim Visser (1946).

De eveneens door Cuypers ontworpen neogotische beschildering van het interieur is nog deels intact, hoewel een deel ervan in 1958 onder de witkwast verdween. Delen van de inventaris, zoals hoofdaltaar, biechtstoelen, communiebank en koorbanken dateren uit 1866-67 en zijn afkomstig van het atelier Cuypers-Stoltzenberg. De gebrandschilderde ramen zijn deels 19e-eeuws, deels modern (onder anderen Hans Truijen).

Tot het interieur van de kerk behoren verder een geelkoperen doopvont uit 1482 van Johannes van Venlo met een deksel uit 1717, een Christus-corpus van notenhout uit begin 14e eeuw (de zgn. "Zwarte Christus") en een kroonluchter uit de 18e eeuw. Eveneens uit de oude kerk afkomstig is een grafsteen uit 1509. Verder zijn er rondom de kerk diverse grafzerken en grafkruisen te vinden.

Orgel

De Sint-Martinuskerk beschikt over 3-manuaals orgel dat in 1878 gebouwd werd door de Maastrichtse orgelbouwer Pereboom & Leijser. Het orgel staat onder organisten bekend om zijn zware aanslag.

I Grand Orgue C–
Montre 16′
Bourdon 16′
Trompette 8′
Montre 8′
Bourdon 8′
Viola di Gamba 8′
Prestant 4′
Clairon 4′
Flûte harmonique 4′
Octave 2′
Fourniture III
Cornet (diskant) V
II Positief C–
Bourdon 16′
Trompette 8′
Montre 8′
Salicional 8′
Mélophone 8′
Bourdon 8′
Prestant 4′
Flûte 4′
III Récit (discant) C–
Flûte harmonique 8
Bourdon 8′
Salicional 8′
Hautbois 8′
Voix Humaine 8′
Flageolet 2′
Pédale C–
Bombarde 16′
Montre 16′
Flûte 8′
Quintaton 8′

Fotogalerij

Zie ook

Externe links

Bronnen en noten

  • Boogard, J. van den, S, Minis, Monumentengids Maastricht. Leiden, 2001
  • Rensch, Th. J. van, De Sint-Martinuskerk van Wyck. Maastricht, 1983
  • Term, J. van, en J. Nelissen, Kerken van Maastricht. Maastricht, 1979
  • Ubachs, P., en I. Evers, Historische Encyclopedie Maastricht. Zutphen, 2005
  1. Van de vier historische parochiekerken zijn er nog maar twee over: de Sint-Janskerk en de Sint-Matthijs; de Sint-Nicolaaskerk en de oude Sint-Martinuskerk werden in de 19e eeuw gesloopt. Zie: Ubachs/Evers, pp. 400-401
  2. Zie onder andere Van Rensch, pp. 19-23. In 1856 publiceerde de schrijver en dichter Antoine Joseph Théodore Auguste Clavereau zijn "L’Ange sur les ruines du temple Saint-Martin à Wyck-Maestricht".



Monumenten in de buurt van Sint-Martinuskerk in Maastricht

Parochiehuis Sint-Martinuskerk

Rechtstraat 2
Maastricht
Inleiding SACRISTIE, PAROCHIEHUIS en KAS, 1933, gebouwd tegen de noordelijke beuk van de rijksbeschermde St.Martinuskerk aan de Re..

Hoog huis met lijstgevel.

Rechtstraat 5
Maastricht
Hoog huis met lijstgevel. Segmentboogvensters met geprofileerde omlijstingen.

Huis met lijstgevel.

Rechtstraat 3
Maastricht
Huis met lijstgevel, XIX B. Vensters met geprofileerde boogomlijstingen.

Huis met brede lijstgevel, voorzien van een middenrisaliet onder een houten fronton, geblokte hoeklisenen en vensters in Naamse steen.

Rechtstraat 7
Maastricht
Huis met brede lijstgevel, XVIII A, voorzien van een middenrisaliet onder een houten fronton, geblokte hoeklisenen en vensters in Naamse ste..

Huis met smalle mergelstenen lijstgevel, voorzien van rondboogvensters boven een pui met blokwerk opzij.

Wycker Pastoorstraat 3
Maastricht
Huis met smalle mergelstenen lijstgevel, XIX, voorzien van rondboogvensters boven een pui met blokwerk opzij.

Kaart & Routeplanner

Route naar Sint-Martinuskerk in Maastricht

Foto's (1)