Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Huis met voorgevel in de trant der zgn. Maaslandse renaissance. in Maastricht

Woonhuis

Kleine Gracht 26
6211CB Maastricht
Limburg

Bouwjaar: 17e eeuw 1600 17e eeuw


Beschrijving van Huis met voorgevel in de trant der zgn. Maaslandse renaissance.

Huis met voorgevel in de trant der zgn. Maaslandse renaissance. Vensterkruisen en hoofdgestel verdwenen. Op de bovenverdieping gave tweelichtvensters. Twee dakkapellen. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 27200
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Het Battahuis in Hoei, het vroegere refugiehuis van de abdij van Val-Saint-Lambert, in Maaslandse renaissancestijl

Maaslandse renaissance is de feitelijk incorrecte aanduiding voor een regionale architectuurstijl in het Prinsbisdom Luik en omgeving in de 16e en 17e eeuw. De benaming Maaslandse renaissance werd, parallel aan de termen Maaslandse kunst en Maasgotiek (met betrekking tot respectievelijk de romaanse en gotische kunst van het Maasland), geïntroduceerd door de Sittardse kunsthistoricus prof. dr. J.J.M. Timmers om de "eigenheid" van de 17e-eeuwse bouwkunst in het Limburgse en Luikse Maasland te benadrukken. Na Timmers hebben kunsthistorici met name bij de vermeende eigenheid vragen gesteld.[1] Inmiddels is de term - correct of incorrect - gemeengoed.

Luikse renaissance

De Maaslandse renaissance kan gezien worden als een variant van de klassieke Luikse renaissance, een bouwstijl die nauw aansloot bij de Italiaanse en Franse renaissance. Deze bouwstijl bloeide in het prinsbisdom Luik op tijdens het bewind van prins-bisschop Everhard van der Marck (1505-38).

De cour d'honneur van het Paleis van de Prins-bisschoppen in Luik

Bouwkunst

In het politieke en culturele centrum van het prinsbisdom, de stad Luik, richtte de uit Italië, via Frankrijk overgewaaide bouwstijl zich aanvankelijk op klassieke Italiaanse modellen. Bij de bouw van het nieuwe Paleis van de Prins-bisschoppen (vanaf 1526 geleid door de bouwmeester Arnold van Mulken) was een min of meer eigen idioom ontstaan, gekenmerkt door zuilenarcades met tulpvormige kolommen en accoladevormige vensterlateien.[2] Het in 1974 afgebroken Hôtel de Cortenbach in Luik was een ander voorbeeld van deze stijl. Wellicht het meest klassieke voorbeeld van Luikse renaissance is het portaal van de Sint-Jacobskerk, in 1558 ontworpen door Lambert Lombard, die een studiereis naar Italië gemaakt had.

Buiten de grotere steden Luik en Maastricht vond de op klassieke voorbeelden geïnspireerde bouwstijl nauwelijks navolging. In Maastricht kunnen de zuilenarcade op de binnenplaats van het Spaans Gouvernement en enkele details in de kloostergangen van de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek en de Sint-Servaasbasiliek als voorbeelden gelden. In de kapel van de abdij Mariënlof te Kerniel zijn renaissance-kapitelen verwerkt, die wellicht afkomstig zijn van een arcade elders in het gebouw. De stijl is verder te herkennen in enkele hardstenen ingangspartijen, bijvoorbeeld van het Kasteel d'Aspremont-Lynden in Oud-Rekem.

Beeldende kunst

Ook in de schilder- en beeldhouwkunst van het Maasland deed zich het klassieke ideaal van de renaissancekunst gelden. Lambert Lombard was behalve bouwmeester ook schilder. Hij schilderde onder meer een achttal klassieke landschappen en interieurs met Deugdzame vrouwen, waarvan er vier in de parochiekerk van Stokrooie worden bewaarden; de andere vier bevinden zich in het Grand Curtius in Luik. Dit museum bezit tevens een fraaie collectie renaissance-sculpturen van zwart marmer uit Theux. Elders in Luik en het Maasland zijn gebeeldhouwde grafzerken en epitaven met renaissance-elementen te vinden, bijvoordeeld in de Sint-Janskerk, de Sint-Jacobskerk en de Sint-Gilliskerk in Luik, de Sint-Servaaskerk te Maastricht, de Sint-Stefanuskerk in Wijnandsrade, de Sint-Augustinuskerk in Elsloo en de Sint-Lambertuskerk in Mheer.

Maaslandse renaissance

Detail gevel Palais Curtius in Luik

Aan het begin van de 17e eeuw ontwikkelde zich uit deze op klassieke voorbeelden geënte stijl een lokale variant, die slechts zijdelings raakvlakken met de Italiaanse of Franse Renaissance had. Deze Maaslandse renaissancestijl werd vooral toegepast bij de bouw van kloosters, kastelen, carréboerderijen en stadshuizen in de stad Luik en omgeving, het Land van Herve, de Voerstreek, Belgisch Limburg, Nederlands Zuid-Limburg en, in mindere mate, in de stad Aken en omgeving. Er bestaan slechts enkele voorbeelden van kerken in Maaslandse renaissancestijl, wellicht omdat er tijdens de Tachtigjarige Oorlog weinig kerken gebouwd werden in deze regio, en later, onder invloed van de Contrareformatie, vaak voor barokarchitectuur gekozen werd als het om religieuze bouwwerken ging. Als 'oervoorbeeld' van een bouwwerk in Maaslandse renaissancestijl wordt vaak het laat-16e-eeuwse Luikse stadspaleis Curtius genoemd.[3]

De meeste bouwwerken die tot de stijl van de Maaslandse renaissance gerekend worden, zijn gebouwd volgens traditionele bouwmethoden, waarbij vaak gebruikgemaakt wordt van speklagen, hardstenen raamomlijstingen, waterlijsten, hoogopgaande daken en geprononceerde daklijsten onder de dakrand (vaak met gebeeldhouwde steunen, door Timmers cymbalen genoemd).[4] De gebruikte materialen zijn meest inheems: Naamse steen, baksteen en Limburgse mergel. Door sommige kunsthistorici wordt deze "typisch Maaslandse" manier van bouwen gezien als een variant op de Brabantse bouwstijl.[5]

Kerken en kloosters

Openbare gebouwen

Stadswoningen

Kastelen en boerderijen

Neostijlen

Ontstaan in de 16e eeuw, bleef de Luiks-Maaslandse renaissancestijl gedurende de gehele 17e eeuw onverminderd populair in een groot gebied rondom de stedendriehoek Luik-Maastricht-Aken. Pas in het begin van de 18e eeuw kregen de zogenaamde Lodewijkstijlen (Lodewijk XIV-, XV- en XVI-stijl) de overhand bij de bouw van kastelen en burgerhuizen (zie: Barokarchitectuur in het Prinsbisdom Luik). Eind 19e, begin 20e eeuw beleefde de bouwstijl een heropleving. Het kasteel Montjardin in Remouchamps lijkt 17e-eeuws, maar dateert uit 1871. Andere voorbeelden zijn het gebouw van de Banque Delen aan de Boulevard D'Avroy in Luik, de raadhuizen van Chênée en Borgworm, de uitbreiding van het Kasteel d'Aspremont-Lynden in Oud-Rekem, de directeurswoning van de vroegere kolenmijn te Zwartberg en het Kasteel Karsveld nabij Gulpen.

In de tweede helft van de 20e eeuw beleefde de Maaslandse renaissance opnieuw een comeback, ditmaal in een moderne variant: de zogenaamde pseudo-Maaslandse stijl.[6] Deze stijl wordt gekenmerkt door uitwendige betonconstructies, opgevuld met baksteen. In veel gevallen worden de tektonische gevels gecombineerd met hoge daken, kenmerkend voor veel 17e-eeuwse huizen in de binnensteden van Luik en Maastricht. Voorbeelden van deze stijl zijn vooral in Maastricht te vinden: Conservatorium Maastricht, Bijenkorfgevel Achter het Vleeshuis, Hotel Maastricht, politiebureau en Gouvernement aan de Maas.

Bronnen en noten

  • Bisscheroux, N., S. Minis, W. van den Berg, F. Humblé, Architectuurgids Maastricht 1895-1995. Maastricht, 1997
  • Ottenheym, K., 'De Maaslandse Renaissance, een problematisch geval', in: TimmersWerk. Opstellen over prof. Timmers & de kunst van het Maasland (red.: G. Janssen, L. Spronck, P. te Poel, H. op den Kamp), pp. 188-193. Sittard, 2007
  • Timmers, J.J.M., De kunst van het Maasland, deel II. Assen, 1980
  • Timmers, J.J.M., Kruisvensters en cymbalen (DSM-kalender 1987). Heerlen, 1986
  1. Ottenheym, p. 189.
  2. Het prinsbisschoppelijk paleis in Luik is waarschijnlijk beïnvloed door de kort tevoren onder Lodewijk XII van Frankrijk tot stand gekomen delen van het Kasteel van Blois.
  3. Zie o.a Timmers, 1986, p. 16-17.
  4. Timmers, 1986, p. 14. Volgens Timmers was de Maaslandse renaissance gebaseerd op de traditionele vakwerkbouw.
  5. Koen Ottenheym acht de term 'Maaslandse renaissance' om deze reden incorrect (Ottenheym, p. 191).
  6. Term geïntroduceerd door Bisscheroux/Minis, p.39.

Monumenten in de buurt van Huis met voorgevel in de trant der zgn. Maaslandse renaissance. in Maastricht

Huis met lijstgevel.

Kleine Gracht 28
Maastricht
Huis met lijstgevel, voorzien van hardstenen kozijnen, waaruit de kruisen verdwenen zijn, tweelichtkozijnen en horizontale en verticale reli..

Huis met lijstgevel in Lodewijk XV-stijl.

Kleine Gracht 30
Maastricht
Huis met lijstgevel in Lodewijk XV-stijl. Vensters in hardsteen segmentboogomlijstingen met gebeeldhouwde sluitstenen. Op de eerste verdiepi..

Huis met lijstgevel.

Kleine Gracht 29
Maastricht
Huis met lijstgevel, XVIII A. Hardstenen kozijnen, waarvan de kruisen verdwenen zijn en horizontale banden. Ingang tussen aangekoppelde vens..

Huis met aan de straatgevel drie doorgaande pilasters, die een hoofdgestel met consoles dragen.

Kleine Gracht 31
Maastricht
HUIS, XVIIc. De straatgevel met drie doorgaande pilasters, die een hoofdgestel met consoles dragen. Hierboven een top met in- en uitgezwenkt..

Huis met brede lijstgevel.

Kleine Gracht 22
Maastricht
Huis met brede lijstgevel, XVIIId, bekroond door fronton. Vensteromlijsting met blokjes verlevendigd. In het fronton oculi en snijwerk met r..

Kaart & Routeplanner

Route naar Huis met voorgevel in de trant der zgn. Maaslandse renaissance. in Maastricht

Foto's (3)