Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Sint-Matthiaskerk (Maastricht) in Maastricht

Kerkelijk Gebouw

Boschstraat 99
6211AW Maastricht
Limburg

Bouwjaar: 13e-16e eeuw


Beschrijving van Sint-Matthiaskerk (Maastricht)

Sint Mathiaskerk, bestaande uit een westtoren, XIIId-XV B, een driebeukig basilicaal schip, XIV-XVI, en een koor met sacristie XV B. Preekstoel in Lodewijk XIV-STIJL; tochtportaal XVIId, uit de voormalige Augustijnenkerk, epitaaf. Orgel J.Binvignat 1808. Klokkenstoel met gelui bestaande uit een klok van een anonieme gieter, 1671, diam. 126 cm, een klok van H. Petit, 1785, diam. 87 cm en twee moderne klokken. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 26800
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Sint-Matthiaskerk
Sint Mathiaskerk1 RMN 26800.JPG
Plaats Maastricht, Boschstraat 99
Gebouwd in 14e-16e eeuw
Restauratie(s) 1803, 1859, 1983-90
Gewijd aan H. Mattias
Monumentnummer  26800
Architectuur
Bouwmateriaal Limburgse mergel, Naamse steen (onderbouw toren)
Stijlperiode Maasgotiek
Toren 9 x 9,7 x 40 m[1]
Koor  ? x 8,4 x 24,5 m[1]
Schip 40 x 9,2 x 23,5 m[1]
Interieur
Preekstoel Lodewijk XIV-stijl
Altaar neogotisch
Orgel Joseph Binvignat (1808)
De Boschstraat, tekening Jan de Beijer, ca 1750
De Boschstraat, tekening Jan de Beijer, ca 1750
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Sint-Matthiaskerk, ook wel Sint-Matthijs genoemd, is een gotisch kerkgebouw, gelegen aan de Boschstraat in de wijk Boschstraatkwartier in het historische centrum van Maastricht. De kerk is een van de vier Rooms-katholieke parochiekerken in het centrum van Maastricht en is gewijd aan de heilige apostel Mattias.

Geschiedenis

De Sint-Matthijsparochie was in de middeleeuwen gevormd als afsplitsing van de Sint-Servaasparochie. Om die reden bleef de Sint-Matthiaskerk ondergeschikt aan het Sint-Servaaskapittel en hadden de kanunniken van Servaas bijvoorbeeld het recht een nieuwe pastoor aan te wijzen.

De eerste steen voor de huidige kerk werd gelegd in 1351. Aangezien de oudste vermelding van een kerk aan de noordzijde van de Markt dateert uit 1297-98, is deze kerk waarschijnlijk niet de eerste op deze plaats.[2] Een andere mogelijkheid is dat de Catharinakapel, eertijds aan de overkant van de Boschstraat gelegen, de eerste kerk was in dit stadsdeel van lakenindustrie, dat toen nog buiten de eerste middeleeuwse omwalling lag. Eind 15e eeuw werd de kerk volgens Herbenus (in De Trajecto instaurato) grondig verbouwd, waarna ze opnieuw werd ingewijd door de Luikse bisschop Jan van Horne.[1] In 1528 ontstond er brand in de toren na blikseminslag. De toren bleef nadien onvoltooid en kreeg pas aan het eind van de 18e eeuw de huidige merkwaardige spits.

In 1566 viel de kerk ten prooi aan beeldenstormers. Van 1576 tot 1579 was de kerk in handen van Calvinisten, maar na het Beleg van Maastricht (1579) mochten de katholieken terugkeren. Na de verovering van de stad door Frederik Hendrik (1632) werd de kerk, samen met de Sint-Janskerk, definitief toegewezen aan de protestanten. De Sint-Matthiasparochie verhuisde naar de veel kleinere Sint-Catharinakapel, eveneens aan de Boschstraat gelegen. Afgezien van een korte onderbreking (1673-78) bleef de Matthiaskerk in protestantse handen tot de komst van de Fransen in 1794. In 1802 werd de kerk teruggegeven aan de katholieken.

Hoewel de Matthiasparochie nooit de rijkste was in Maastricht, verslechterde de situatie in de loop van de 19e eeuw dramatisch door de komst van grootschalige industrieën in het noordelijk stadsdeel. De armoede en woningnood leidde tot ontvolking van de buurt, een ontwikkeling die pas in de jaren 1970 gekeerd kon worden.[3] Van 1983 tot 1990 werd de kerk gerestaureerd.

Aan de noordzijde van de Sint-Matthiaskerk aan de Boschstraat werd in 1953 een kapel ingericht, gewijd aan Onze Lieve Vrouw van Banneux.

Beschrijving kerk

Exterieur

De Sint-Matthiaskerk is een driebeukige kerk, gebouwd in Maasgotische stijl van mergelsteen op een plint van Naamse steen. Opvallend is de niet-voltooide kerktoren van drie geledingen met een flankerend traptorentje aan de zuidwestzijde. De toren staat schuin op de hoofdas van de kerk. De torenbekroning dateert uit 1769.[4] In de westmuur van de toren bevindt zich tevens de hoofdingang van de kerk. De Calvariegroep boven de ingang is een neogotische beeldengroep uit 1882. Achter de toren ligt een driebeukig basilicaal schip en een iets hoger koor met aan de noordzijde de sacristie en aan de zuidzijde een neogotische doopkapel uit 1859. De zijbeuken zijn aanzienlijk lager. Vanaf de Maastrichter Pastoorstraat aan de zuidzijde van de kerk zijn zowel de zuiderzijbeuk, de doopkapel, het priesterkoor en de apsis te zien.

Interieur en meubilair

Het interieur bestaat uit een middenschip van zes traveeën met daarop aansluitend een hoog priesterkoor van twee traveeën, en twee lagere zijbeuken. De zijbeuken worden van het schip gescheiden door onregelmatige rijen zuilen met ongelijke kapitelen, waaronder enkele Maaskapitelen. De gebeeldhouwde consoles, die de gewelfribben dragen, stellen engelenfiguren voor. De derde engel aan de noordzijde draagt het wapen van prins-bisschop Jan van Horne, de vijfde het stadswapen van Maastricht.[5] De benedenverdieping van de toren doet dienst als kerkportaal. Het barokke tochtportaal (onder het orgel) is uit 1680 en is afkomstig uit de voormalige Augustijnenkerk. Het koor heeft een vijfhoekig gesloten apsis met hoge, gotische ramen. Het marmeren volksaltaar komt uit de gesloopte Derde Franciscanerkerk. De preekstoel is in Lodewijk XIV-stijl. De doopvont uit 1707 werd meegenomen uit de Catharinakapel. Een oudere doopvont uit circa 1300 bevindt zich in de collectie van het Bonnefantenmuseum.

Orgel

1rightarrow blue.svg Zie Orgel van de Sint-Matthiaskerk in Maastricht voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De Sint-Matthiaskerk beschikt over een groot 3-manuaals kerkorgel. Het orgel stamt uit 1808, werd oorspronkelijk gebouwd door de Maastrichtse orgelbouwer Joseph Binvignat en werd in 1990 gerestaureerd.

Kunst en kunstvoorwerpen

In het interieur bevinden zich enkele laatgotische schilderingen, waaronder een Verrijzenis uit 1585 in de noordbeuk. In de 19e eeuw werd de kerk in neogotische stijl beschilderd, maar die verdwenen in de jaren 1920 grotendeels onder een pleisterlaag en een plint van marmerplaten. De meeste glas-in-loodramen in de kerk zijn 19e-eeuws; enkele latere toevoegingen zijn van de hand van Charles Eyck.

De kerk bezit diverse laatgotische beelden, waaronder een 15e-eeuwse Piëta en een vrouwelijke heilige (eerst Maria Magdalena, nu meestal aangeduid als Cecilia) van Jan van Steffeswert. Tot de kostbaarheden van de kerk behoren een groot aantal reliekhouders, miskelken, monstransen en ander liturgisch vaatwerk. Bijzonder is een verzameling 18e- en 19e-eeuwse zilveren broederschapsplaquettes.

Grafmonumenten

In de Sint-Mathijskerk bevinden zich grafstenen en -monumenten uit zowel de katholieke als de protestantse periode. Bijzonder is de dubbele grafsteen van Peter Nysman († 7 maart 1611), zijn vrouw Mechteld Ghysen († 7 november 1602), hun zoon Johan Nysman (onleesbaar) en diens vrouw Amelye van Liechtenburg († 13 december 1619).

In de westelijke wand van de noordbeuk bevindt zich een marmeren epitaaf van de Spaanse officier Marco Antonio Simoneta, heer van Torrichela, die bij het beleg van 1579 was gesneuveld. Het monument bestaat uit een witmarmeren reliëfvoorstelling van de verrijzenis van Christus, omgeven door zwartmarmeren pilasters. Onder het epitaaf bevindt zich op een plaat van blauwe steen het wapen van de overledene en een Latijns opschrift.[6] Het monument bevond zich aanvankelijk tegen de zuidmuur van het koor en is vermoedelijk begin 19e eeuw verplaatst naar de meest oostelijke travee van de noordbeuk, later naar de zuidbeuk.[7]

Uit de protestantse periode dateren onder andere de grafsteen van Willem op den Kamp († 20 mei 1704) en de gebeeldhouwde epitaaf van Ives Marie Desmarrets, graaf van Maillebois en gouverneur van Breda († 13 december 1792). Tegen de zuidelijke buitenmuur bevinden zich eveneens enkele grafstenen.

Trivia

  • In 1487 ontstond paniek in de kerk, waarbij een jongen om het leven kwam en meerderen gewond raakten, nadat een 14-jarige jongen een os de kerk in had gedreven.[8]
  • Op 14 mei 1520 woonde Karel V, die zijn blijde intrede in Maastricht hield, de zondagse hoogmis bij in de Sint-Matthijskerk. Na afloop schonk hij een grote som geld aan de armen van de parochie.[9]
  • In 1521 overstroomde de Maas en stond de kerk dagenlang blank, waardoor een aantal graven inzakten en grafstenen braken.[10]
  • In 1555 droeg Granvelle de mis op in de Sint-Matthijs. Na het lof liep hij met een brandende toorts mee in de processie.[11]
  • In de 17e eeuw ontstond het fabeltje dat de lakenwevers van het Boschstraatkwartier de bouw van de kerk hadden bekostigd door elke keer als er gevloekt werd een boete te heffen.[12]

Externe links



Monumenten in de buurt van Sint-Matthiaskerk (Maastricht) in Maastricht

Huis met lijstgevel.

Boschstraat 101
Maastricht
Huis met lijstgevel, XIX. Vensters in Naamse steen. Koetspoort. Smeedijzeren poorthekken.

Huis met lijstgevel, voorzien van hardstenen segmentboogomramingen.

Boschstraat 103
Maastricht
Huis met lijstgevel, XVIII, voorzien van hardstenen segmentboogomramingen. Gepleisterd. Pui gewijzigd.

Huis met lijstgevel met gevelsteen IN DE FORTUYN, afkomstig van Rechtstraat 106 te Wijk.

Boschstraat 97
Maastricht
Huis met lijstgevel, XVIII A. Kozijnen van Naamse steen, waarvan de kruisen respectievelijk middenstijlen zijn uitgebroken. Gevelsteen IN DE..

Huis met gepleisterde lijstgevel.

Boschstraat 105A
Maastricht
HUIS met gepleisterde lijstgevel, XIX.

Huis met lijstgevel.

Boschstraat 95
Maastricht
Huis met lijstgevel, XVIII A. Kozijnen van Naamse steen, waarvan de kruisen respectievelijk middenstijlen zijn uitgebroken. Pui gewijzigd. M..

Kaart & Routeplanner

Route naar Sint-Matthiaskerk (Maastricht) in Maastricht