Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Andreaskerk in Katwijk

Kerkelijk Gebouw

Boulevard 109
2225HC Katwijk
Zuid Holland

Bouwjaar: ca. 1460 1460 ca. 1460


Beschrijving van Andreaskerk

N.H.Kerk. Aan de boulevard gelegen, omstreeks 1460 als kruiskerk gebouwd met driebeukig schip, tijdens het Leids beleg verbrand. Z. helft schip hersteld in 1709. N. helft van het schip bij de kerk getrokken, dientengevolge tweebeukig. Bij herstel 1923/25 dwarsschip koor en sacristie op oude grondslagen herbouwd. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 23535
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Oude of Andreaskerk
Oude of Andreaskerk in Katwijk
Oude of Andreaskerk in Katwijk
Plaats Katwijk aan Zee
Gebouwd in 1461
Restauratie(s) 1923 - 1925
Monumentale status rijksmonument
Monumentnummer  23535, 23536
Architectuur
Vrijstaande klokkentoren nee
Klokkentoren beiaard
Schip kruisvorm
Interieur
Preekstoel ja
Doopvont ja
Orgel Van den Heuvelorgel
Zitplaatsen 1.400
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Andreaskerk staat in Katwijk aan Zee pal aan de Boulevard. De kerk is vernoemd naar de apostel Andreas, onder meer schutspatroon van de vissers. Het wapen van de gemeente Katwijk is een azuurblauw Andreaskruis op een zilver fond. Plaatselijk is de kerk ook bekend onder de naam Oude Kerk, en in grotere mate als Witte Kerk. Het orgel is een Van den Heuvelorgel. De kerk heeft 1.400 zitplaatsen en is thans van de Protestantse Kerk in Nederland (Nederlands hervormd).

Geschiedenis

Plunderingen en vernielingen

De kerk is gebouwd omstreeks 1460, toen Katwijk aan Zee een zelfstandige parochie werd, als kruiskerk met een driebeukig schip. De kerk, die was gewijd aan Sint Andreas, werd op 5 april en 24 mei 1571 geplunderd door de watergeuzen. Een van hen Jacob van Billeken werd op 23 of 24 juni gevangen genomen, verhoord en opgehangen in de duinen van Katwijk. Later, tijdens het Beleg van Leiden, werd het dak en de bovenste deel van de muren van de kerk vernield. Vermoedelijk is tussen 1580 en 1590 het zuidelijke schip herbouwd. De klok dateert uit 1594.

Uitbreiding

In 1709 is de kerk uitgebreid met het noordelijke schip. Toen in 1791 een nieuwe begraafplaats was ingericht ten oosten van het dorp werden mensen niet meer in de kerk begraven.

De kerk had lange tijd een spitse toren, maar tijdens de storm op 29 november 1836 werd de punt zo beschadigd dat deze moest worden afgebroken. Het jaar daarop kwam er een achtkantige koepel voor in de plaats.

Opslagplaats

Omdat in 1887 de Nieuwe Kerk aan de Voorstraat was gebouwd werd de Oude Kerk in 1890 voor 6000 gulden verkocht. Tot 1921 heeft het gebouw dienstgedaan als rederijschuur van N.V. Rederij Katwijk, die eigenaar was van een aantal bomschuiten. Het gebouw diende als opslagplaats voor scheepsbenodigdheden en zout. Ook werden er netten gerepareerd door een ploeg boetsers. Dit kwam tot een einde, omdat de (trage) bomschuiten werden vervangen door (snellere) loggers, die niet op het strand konden liggen. In 1921 werd het gebouw voor 45.000 gulden teruggekocht. Op 27 februari 1924 was de verbouwing gereed en werd de kerk opnieuw in gebruik genomen.

Tweede Wereldoorlog

Tijdens de Tweede Wereldoorlog had de Ortskommandant opdracht gegeven om de kerk evenals de huizen langs de boulevard af te breken. Een slimme aannemer heeft het gebouw gered. Hij heeft alleen de toren tot dakhoogte gesloopt en beschouwde de klus als geklaard. Het interieur (inclusief het orgel) was al eerder in veiligheid gebracht. In 1952 werd de toren in ere hersteld, maar niet precies hetzelfde als voordien.

Oorspronkelijk stond de kapel bijna in het centrum, maar doordat de zee land terug won, staat het gebouw nu vlak bij de kust.[bron?]

Voor de kerk staat het standbeeld "Vissersweduwe met zoon" van Louis van der Noordaa.

Orgel

Het orgel is in 1995 gebouwd door de firma J.L. van den Heuvel (Dordrecht).

Dispositie Van den Heuvelorgel:

Hoofdwerk (manuaal 1)
Prestant 16'
Prestant 8'
Roerfluit 8'
Flûte harmonique 8'
Octaaf 4'
Fluit 4'
Octaaf 2'
Mixtuur 2' 5 sterk
Cornet 8' V discant
Fagot 16'
Trompet 8'
Tremulant
Zwelwerk (manuaal 2)
Bourdon 16'
Holfluit 8'
Viola di Gamba 8'
Vox céleste 8'
Vanaf C:
Openfluit 4'
Nasard 22/3'
Fluit 2'
Tertiaan 13/5' 2 sterk
Hobo 8'
Vox humana 8'
Tremulant
Pedaal
Contrabas 16'
Subbas 16'
Open Fluit 8'
Bazuin 16'
Koppelingen
Hoofdwerk aan Pedaal
Zwelwerk aan Pedaal
Zwelwerk aan Hoofdwerk
  • Mechanische speeltractuur en elektrische registertractuur (sleepladen).
  • Manuaalomvang: C-g3. Pedaalomvang: C-f1.

Heden

Binnen de hervormde gemeente maken twee stromingen gebruik van de kerk: de Confessionele vereniging en de Gereformeerde Bond. Bij beide stromingen wordt gezongen uit de Psalmberijming van 1773 en de 12 enige gezangen, de Confessionele vereniging maakt daarnaast ook gebruik van de gezangenbundel uit 1938. Daarnaast wordt er bij de Gereformeerde Bond niet-ritmisch gezongen, en bij de Confessionele Vereniging ritmisch. De kerkdiensten die bij de Gereformeerde Bond gehouden worden staan in bevindelijk-gereformeerd traditie.

Renovatie 2009/2010

Andreaskerk (deels wit) in 2014

Vanaf medio 2009 wordt de kerk grondig gerenoveerd. Lange tijd is er onder meer met de Rijksdienst voor Monumenten, het TNO te Delft en de gemeente Katwijk overlegd hoe de kerk het best kon worden opgeknapt. De muren zaten vol met zout. Na verwijderen van de witte verf, werden de muren behandeld. De kerk was roodbruin van kleur. Na de renovatie kreeg de kerk weer zijn witte kleur terug. De binnenkant van de kerk is ook opgeknapt.

Vissersmonument

Voor de kerk staat het vissersmonument (een weduwe met haar zoon). Dit ter herdenking van de vissers uit Katwijk aan Zee die door zeemijnen zijn omgekomen tijdens de Grote oorlog. Het monument bevat de tekst: De zee zal de dooden in haar wedergeven ter nagedachtenis aan de stoere visschers die gedurende de oorlogsjaren 1914 1919 zijn omgekomen; door h.k.h. Prinses Juliana aan de bevolking van Katwijk aangeboden in dankbare herinnering aan haar twee jarig verblijf in deze gemeente 1927 – 1929.

Fotogalerij

Trivia

  • Geen enkele andere kustplaats in Nederland heeft een kerk pal aan de boulevard staan.
  • Bovengenoemde rederij werd in de volksmond "de Kerk" genoemd.

Zie ook



Monumenten in de buurt van Andreaskerk in Katwijk

Toren van de Andreaskerk

Boulevard 109
Katwijk
Toren der N.H.Kerk. Slanke toren gebouwd omstreeks 1460 verbrand tijdens het Leids beleg. Hersteld in 1700.

Bakkerij

Louwestraat 10
Katwijk
Bakkerij, 2e helft 18e eeuw.

Vissershuisje (Galerie "De Klijnhaalder")

Louwestraat 7
Katwijk
Gepleisterd rechthoekig vissershuisje, bestaande uit begane-grond met pannen zadeldak tussen puntgevels, wellicht 17e eeuw.

Vuurbaak

Vuurbaakplein 11
Katwijk
VUURBAAK. Aan Z. zijde van het dorp, bepleistering modern, dateert van 1605.

Katwijks Museum en voormalig politiebureau en kantoor

Voorstraat 46
Katwijk
Inleiding Voor de Katwijkse reder Fierman Eduard Meerburg werd in 1912-13, naar ontwerp van zijn zwager, de Leidse architect H.J.Jesse (18..

Kaart & Routeplanner

Route naar Andreaskerk in Katwijk

Foto's (4)