Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Hervormde kerk en toren in Zandeweer

Kerkelijk Gebouw

Hoofdstraat 5
9997PH Zandeweer (gemeente Eemsmond)
Groningen

Bouwjaar: 13e eeuw verm. 1500-1550 (uitbr.) 1931-'32 (rest.) 1300 13e eeuw verm. 1500-1550 (uitbr.) 1931-'32 (rest.)
Architect: A.R. Wittop Koning (1931-'32) Wittop Koning 1932 A.R. Wittop Koning (1931-'32)

(1 recensie)

Beschrijving van Hervormde kerk en toren

HERV.KERK EN TOREN op omheind kerkhof. Grotendeels 13e eeuws kerkgebouw overkluisd door gekoppelde kruisribgewelven; halfrond gesloten koor; de twee westelijke traveeën jonger. In de kerk rijk gesneden preekstoel met trap, achterschot en klankbord; doophek; doopschaal op arm; twee herenbanken met opzetstuk op het achterschot en gesneden zijstukken met bekroningen, 1679. Vier blakers. Bank en paneelwerk en met vier koperen blakers. Tegen de wand van het koor lambrizering met banken, 17e eeuws en tochtportaal. Orgelkas met rugpositief en balustrade met gesneden bekroningen, orgel uit 1731, gemaakt door A.A. Hinsz. Avondmaalstafel, 1758. Verscheidene zerken o.a. een uit 1507, een zeer grote van bewoners van de borg Oenema, een 1702 met koperen kwartier en alliantiewapenen (Clant-Lewe). Geschilderd wapenbord Alberda-Cant. Vrijstaande klokkentoren gedekt door zadeldak met spitsje. Klokkenstoel met gelui van twee klokken, waarvan één van H. Kokenbacker, 1467, diam. 107 cm. en één van waarschijnlijk dezelfde gieter H. Kokenbacker,1467, diam. 100 cm. Mechanisch torenuurwerk W.J. Koek, Midwolda. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 23471
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen (1)

Hervormde kerk en toren
1
Recensie door: ()
De genoemde borg Oenema moet zijn Onnema. Graag veranderen
Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Kerk van Zandeweer
Kerk van Zandeweer met toren
Kerk van Zandeweer met toren
Plaats Zandeweer
Denominatie Nederlandse Hervormde Kerk
Coördinaten 53° 23′ NB, 6° 41′ OL
Gebouwd in 13e eeuw
Uitbreiding(en) 17e eeuw
Restauratie(s) 1931-32
Gewijd aan Nicolaas
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  23471
Architectuur
Stijlperiode Romaans
Vrijstaande klokkentoren 15e eeuw
Interieur
Orgel A.A. Hinsz, 1731
Kerk van Zandeweer
Kerk van Zandeweer
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De kerk van Zandeweer is een middeleeuws kerkgebouw in het Groninger dorp Zandeweer. De kerk dateert uit het begin van de dertiende eeuw. De vrijstaande toren is gebouwd in de vijftiende eeuw en bevat twee klokken uit 1467. De kerk werd mogelijk gebouwd door monniken van de Abdij van Aduard, maar waarschijnlijker door monniken van het Klooster Bloemhof te Wittewierum.

Beschrijving

Exterieur

De kerk is gebouwd in de eerste helft van de 13e eeuw en heeft een laat-romaanse stijl. Toch vertoont de kerk al de overgang naar de gotiek. In de 17e eeuw is het gebouw naar het westen uitgebreid met twee traveeën. De muren van het schip zijn met vijf lisenen geleed en hebben spitsboogvensters. Net onder het dak zitten een lijst van siermetselwerk en een rondboogfries. Het koor is halfrond gesloten. In de koorsluiting bevinden zich enkele spaarvelden met rondbogen. De kerk is in de jaren 1931-1932 gerestaureerd naar plannen van A.R. Wittop Koning.

Aan de zuidzijde staat tegen de kerk een zandstenen zerk die vroeger in het gangpad voor de preekstoel heeft gelegen. Het opschrift luidt: '1540 op den darden dach juni, ruste in den Heere de Eerzame Vrouw Eylka Scelcuma.'

Toren

De losstaande toren met zadeldak dateert van de eerste helft van de vijftiende eeuw. De toren heeft een sober voorkomen en heeft dan ook geen geledingen. Wel heeft de hij enige klimmende spaarvelden in de toppen net onder het zadeldak. Ook is de toren voorzien van wijzerplaten, een in een topgevel en een op een dakkapel. Bovenop het zadeldak staat een zeer spitse dakruiter, net als bij de kerken van Baflo, Garmerwolde en 't Zandt. In de toren zelf hangen twee klokken uit 1467. De grootste klok, Maria genaamd, is gegoten door Henrik Kokenbacker met het opschrift: 'Maria bin ick gheheten, dat kerspel tot Santwer let mi gheten anno Dmi MCCCLXVII'. De kleinere klok is waarschijnlijk ook gegoten door Henrik Kokenbacker en heeft ook twee randschriften. Een daarvan luidt: 'Katharina bin ick gheheten, dat kerspel tot Santwer leten ni gheten anno Dmi MCCCCLXVII'. Tijdens de Tweede Wereldoorlog liet de Duitse bezetter de klokken uit de toren halen om ze om te smelten. Na de oorlog werden ze echter in ongeschonden staat teruggevonden in Giethoorn.

Interieur

Het gewelf van de kerk bestaat deels uit meloengewelven met ronde ribben en deels uit kruisribgewelven.

De bewoners van de borgen rond Zandeweer hebben hun sporen nagelaten in de kerk. Er staan twee herenbanken uit 1679, welke gesierd worden door opzetstukken voorzien van de wapens van de families Clant, Lewe, Coenders en Ompteda. Ook bezaten de borgbewoners een eigen grafkelder in de kerk. Deze grafkelder is gedicht ten tijde van de restauratiewerkzaamheden in 1932. Een groot zerk waar familiewapens op afgebeeld zijn geeft aan waar deze grafkelder zich bevindt.

De rijk versierde preekstoel dateert uit het derde kwart van 18e eeuw en is voorzien van een groot uitgevallen klankbord. De kansel heeft allerlei rococo-ellementen en is voorzien van schilden van onder andere de familie Alberda. Het doophek dat de preekstoel omgeeft, is van 1793.

Orgel

Het Hinsz-orgel uit 1731
De toren uit de 15e eeuw

Het orgel van de kerk van Zandeweer uit 1731 is het eerst gebouwde instrument van de Groninger orgelbouwer A.A. Hinsz. Het werd geschonken door de heer van Scheltkema-Nijenstein, Onno Tamminga van Alberda. De kas wordt gesierd door Lodewijk XIV-stijl houtsnijwerk van Casper Struiwig. Het orgel is meerdere malen ingrijpend gewijzigd. Zo heeft Geert Pieters Dik drie stemmen van het rugwerk vervangen in 1853. Het is voorzien van een aangehangen pedaal.

Het orgel heeft de volgende dispositie:

Manuaal Rugwerk
Quintadena 16 Rohr Floit 8
Praestant 8 Praestant 4
Floite Dues 8 Super Octaav 2
Octaav 4 Walt Floit 2
Nassat Quint 3 Quinta 1 1/2
Super Octaav 2 Sexquialtra 2 stark (2/3')
Mixtuir 3, 4, 5 à 6 stark (2/3') Scharp 4 stark (1/2')
Trompet 8 Vox Humana 8

Zie ook

Externe links



Monumenten in de buurt van Hervormde kerk en toren in Zandeweer

Pand onder zadeldak met wolfseinden evenwijdig aan de straat

Hoofdstraat 3
Zandeweer (Gemeente Eemsmond)
PAND onder zadeldak evenwijdig aan de straat; wolfeinden boven zijgevels. Goot van lange gevel op klossen.

Pand onder zadeldak tegen vernieuwde topgevel

Hoofdstraat 12
Zandeweer (Gemeente Eemsmond)
Eenvoudig pand onder zadeldak tegen (vernieuwde) topgevel aan de Hoofdstraat.

Pand onder zadeldak evenwijdig aan de rooilijn met wolfseinden boven de zijgevels

Hoofdstraat 14
Zandeweer (Gemeente Eemsmond)
PAND onder zadeldak evenwijdig aan de rooilijn met wolfeinden boven de zijgevels. Ingang gekoppeld met zesruitsvensters; ook overige venster..

Woning onder laag schilddak met hoekschoorstenen en met ingang in risaliet

Hoofdstraat 13
Zandeweer (Gemeente Eemsmond)
Woning onder laag schilddak met hoekschoorstenen. Ingang in risaliet.

Pand onder schilddak met hoekschoorstenen

Hoofdstraat 4
Zandeweer (Gemeente Eemsmond)
Pand onder schilddak met hoekschoorstenen.

Kaart & Routeplanner

Route naar Hervormde kerk en toren in Zandeweer

Foto's (4)