Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Grafzerk van Paulus Jansz. Kley in Eagum

Overig


8490AA Eagum (gemeente Boarnsterhim)
Friesland


Beschrijving van Grafzerk van Paulus Jansz. Kley

Zerk voor P.J.Kloy, die in 1623/3 het Wargaster meer liet indijken. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 22879
Laatste wijziging: 2014-10-12 09:22:01.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Grafzerk Paulus Jansz. Kley

Paulus Jansz. Kley (15825 september 1655) was een Nederlands koopman, woonachtig in Amsterdam. Hij is vooral bekend als de initiatiefnemer van de drooglegging van het (Grote) Wargaastermeer.[1]

Kley werd voor de inpoldering van het Wargaastermeer geïnspireerd door de Beemster en de Schermer in Holland. In 1631 verkreeg hij van de boeren van Wirdum al toestemming tot de drooglegging. Toch moest er een contract getekend worden. Daarop verkreeg Kley in 1632 octrooi op de drooglegging van het meer van de kerkvoogden van het dorp. Hij vroeg dit aan samen met een grietman, een secretaris van Leeuwarderadeel en vijf burgers van Leeuwarden. Kley bracht het grootste deel van het kapitaal in, en liep dus ook het grootste risico.

Wel was er protest tegen de inpoldering, omdat in het meer veel goede vis gevangen werd.[2] Tien jaar eerder had P. Winsemius nog een idyllische beschrijving van het meer gegeven. Vissers staken enkele malen de ringdijk door de voor de drooglegging was aangelegd, omdat zij zich in hun bestaansmogelijkheden bedreigd voelden.[3]

In 1633 is men dan toch begonnen het meer droog te leggen, met behulp van twee molens aan de oostkant. Oorspronkelijk was het de bedoeling om nog twee meertjes droog te leggen, het Hempensermeer en een meertje van 27 ha tussen Warga en Wartena. Later zagen de initiatiefnemers daar echter vanaf.

De bedoeling van de initiatiefnemers was om in het drooggevallen land vee te houden. De kwaliteit van de drooggevallen grond en daarmee de inkomsten vielen echter tegen. Kley heeft nog geprobeerd zijn medefinancieerders schadeloos te stellen. Vanwege de geleden verliezen dienden hij 1637 een verzoek tot vrijstelling van betaling van andere staatsschulden in.

Behalve het Wargaastermeer legde Kley ook enkele meren bij Stavoren droog. Verder was Kley in 1641 regent van het Spinhuis in Amsterdam.[4]

Grafmonument

Paulus Jansz. Kley lag evenals zijn broer Wilhelm begraven in het kerkje van Aegum. Nadat deze kerk in 1838 werd afgebroken, werden beide broers herbegraven bij een boerderij. Op 25 september 1939 is de zerk van Paulus aan het waterschap overgedragen en als monument in de polder van de Wargaastermeer geplaatst.[5] Het opschrift luidt: "Hier rust de Kley de ziele leeft in vreugt o mensch vreest God opdat gij leven meugt. Paulus Jans Kley is gerust den 5 septembris anno 1655 oudt synde 73 iaeren."[6] Het gedenkteken is een Rijksmonument met nummer 22879.[7] Het is het enige monument dat herinnert aan de droogmaking van de Friese meren.

Literatuur

  • Heerma, A.L. (1937) "De inpoldering van de Wargaster meer en Paulus Jansz. Kley", De Vrije Fries 34, pp. 104–121. Leeuwarden: Fries Genootschap

Monumenten in de buurt van Grafzerk van Paulus Jansz. Kley in Eagum

Kerktoren van Aegum op kerkhof

Master Wybrensdyk 1
Eagum (Gemeente Boarnsterhim)
Toren op Kerkhof. Op een verhoogd, door een voetpad omgeven kerkhof staande, wellicht nog 13e eeuwse toren. Boven de ingang aan de westzijde..

Kop-hals-rompboerderij met onderkelderd voorhuis met topgevels bekroond door schoorstenen met forse borden

Buorren 13
Idaerd (Gemeente Boarnsterhim)
Tegenover de kerk en toren gelegen, goed verzorgde kop-hals-rompboerderij met onderkelderd voorhuis, de topgevels bekroond door schoorstenen..

Gertrudiskerk. Hervormde kerk met toren op kerkhof

Buorren 6
Idaerd (Gemeente Boarnsterhim)
Herv. Kerk met toren op kerkhof. Eenvoudig kerkgebouw uit 1774 bij zadeldaktoren, in 1541 herbouwd. Aan de noordzijde van het schip ingang..

Weduwenhofje van Vrouck van Popma

Kleine Buren 19
Wergea (Gemeente Boarnsterhim)
Weduwenhofje van Vrouck van Popma, 1664 gesticht, 1864 herbouwd. Typische staal van deftige bouwtrant uit die tijd met gepleisterde velden ..

Pand met onlijste ingang en gesneden consoles aan de kroonlijst onder hoog zadeldak met voorschild met versierde dakkapel en topschoorsteen

Grote Buren 30
Wergea (Gemeente Boarnsterhim)
Midden 19e eeuws pand onder hoog zadeldak met voorschild, waarboven topschoorsteen. Omlijste ingang en twee van de drie vensters met zes rui..

Kaart & Routeplanner

Route naar Grafzerk van Paulus Jansz. Kley in Eagum