Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Grote Kerk in Hindeloopen

Kerkelijk Gebouw

Kerkstraat 1
8713KG Hindeloopen (gemeente Súdwest Fryslân)
Friesland

Bouwjaar: 1593 (toren) 1632 (kerk) (op 16e-eeuwse fundamenten) 1724 (torenspits) 1892 (verbouwing)
Architect: C. Piters (torenspits) Piters 1754 C. Piters (torenspits)


Beschrijving van Grote Kerk

Inleiding HERVORMDE KERK. Markant achter de IJsselmeerdijk gelegen kerkgebouw, gebouwd in 1632 op de fundamenten van een laat-16de-eeuwse voorgangster en tot 1892 bestaande uit een tweebeukige hallekerk. In 1658 werd de kerk met een zuidbeuk uitgebreid, welke in 1892 weer werd afgebroken. Sedertdien is weer sprake van een eenbeukig gebouw. Eveneens in 1892 werden de oorspronkelijk spitsbogige vensters vernieuwd in rondbogige vorm en werden de eenmaal versneden tot aan de dakvoet opgaande steunberen schuin met leien afgedekt. De ingangsportalen met frontons aan noord- en zuidzijde (het laatste oorspronkelijk van de westzijde afkomstig), werden in 1658 (het jaar waarin de zuidbeuk werd opgetrokken) vervaardigd door Claes Lykles. Van de naar Friese middeleeuwse trant uit drie blokvormige geledingen bestaande TOREN, waarvoor in 1593 betaald werd, verbrandde in 1701 de spits. Deze werd in 1724 vervangen door de huidige uit drie verdiepingen bestaande open, ten dele met leien bedekte houten bekroning, naar ontwerp van Claes Piters (welk ontwerp in 1737 te Oldeboorn werd nagevolgd). Rondom de kerk ligt het door een eenvoudig houten hekwerk omsloten iets verhoogde ovale KERKHOF. Het belang van dit kerkhof, waarvan de traditionele en vrij jonge grafzerken overigens van lokaal belang zijn, ligt met name in de historische relatie die het kerkhof heeft met het kerkgebouw en het feit dat nagenoeg alle zerken liggen. Op het kerkhof staan ook enkele oorlogsgraven (1940-1945). Omschrijving Zeven traveeën diep eenbeukig kerkgebouw, opgetrokken uit gele friese steen en gedekt door een met grijsblauwe leien (Maasdekking) belegd driezijdig schilddak tegen vierkante toren aan westzijde; vijfzijdige koorafsluiting met koperen windvaan in de vorm van een hinde; ijzeren muurankers. De zuidgevel wordt geleed door gemetselde steunberen waartussen, om en om, rondboogvensters met profielen en traceringen van rode baksteen; relatief jong glas-in-lood; ijzeren muurankers. De zuidelijke ingangspartij, met gebroken fronton en opschrift met het jaartal 1658, werd vervaardigd door Claes Lykles en is afkomstig van de in 1892 afgebroken zuidbeuk. De (vernieuwde) dubbele houten toegangsdeuren met ijzeren siersmeedwerk en halfrondgesloten bovenlicht met (relatief jong) glas-in-lood worden geflankeerd door gemetselde pilasters, waarop een gebroken fronton met stadswapen met hert, boom en hinde; sluitsteen met doodshoofd. De noordgevel is ingedeeld als de zuidgevel. De ingangspartij aldaar wordt geflankeerd door gemetselde pilasters met natuurstenen banden en fantasiekapiteeltjes met Ionische voluten en gebeeldhouwde kopjes en een sluitsteen; erboven een fries met rolwerk, hoorn des overvloeds en wijnkan; in het gebroken fronton het stadswapen. Dubbele opgeklampte houten deuren, waarboven halfrond gesloten bovenlicht met (relatief jong) glas-in-lood. In het vijfzijdig gesloten koor twee rondboogvensters. De geelbakstenen TOREN bestaat uit drie blokvormige iets versneden geledingen, afgezet met enkele hoekblokken, die van elkaar worden gescheiden door natuurstenen waterlijsten. In de bovenste, door een balustrade afgesloten, geleding galmgaten. Onder de gootlijst een rondboogfries op zandstenen kraagsteentjes. Hierboven een even ingesnoerd ten dele met leien bekleed (Rijndekking) deels gesloten, deels opengewerkt houten achtkant van drie geledingen met omgang en houten balustrades; het geheel bekroond door een koepeltje waarop een peer met windvaan in de vorm van een schip. In het door een houten tongewelf met trekbalken overdekte INTERIEUR zijn ondermeer van belang: een rondbogige doorgang in omlijsting van profielsteen tussen schip en toren; in de noord-oostelijke hoek van de toren een gedeeltelijk in de muur uitgespaarde gemetselde trap; de (in 17de-eeuwse trant uitgevoerde) preekstoel uit 1892 met gebundelde gegroefde Korinthische pilasters op de hoeken van de kuip, trap, achterschot en klankbord; de laat-19de-eeuwse houten lambrizeringen en het dito meubilair; zeven houten psalmborden (XIX-XX), een collectezakhouder (XIX-XX), twee houten naamlijsten met namen van predikanten en schilderwerk in plaatselijke stijl (de oudste daterend van omstreeks 1927); zes laat-17de-eeuwse geelkoperen kronen; een geelkoperen doopbekken (XVII-XVIII); enige eenvoudige 16de-, 17de-, 18de- en 19de-eeuwse zerken. Voorts het ORGEL met hoofdwerk en bovenwerk, in 1812 gemaakt door L. van Dam en Zonen voor de Hervormde Kerk te Oosterbierum in een gesneden kas van Jan Harmensz Camp uit 1719 (of van diens vader Harmen Jansz. uit 1665). Het instrument, dat staat op een laat-19de-eeuwse op gietijzeren zuiltjes rustende balustrade, is in 1868 overgeplaatst naar Hindeloopen. In de TOREN een klokkenstoel met gelui van twee klokken waarvan één van P. Overney, 1685, diam. 120 cm. en een moderne klok. Mechanisch smeedijzeren torenuurwerk, 17de eeuw. Is buiten gebruik gesteld. Waardering Kerkgebouw met jongere toren en kerkhof van algemeen belang: - vanwege de ouderdom van de verschillende onderdelen; - vanwege de bouwgeschiedenis; - vanwege de architectonische vormgeving; - vanwege de waardevolle interieuronderdelen; - vanwege het ovale kerkhof met overwegend liggende zerken (welke overigens van lokaal belang zijn); - vanwege de markante ligging net achter de IJsselmeerdijk, - vanwege de grote visuele waarde voor Hindeloopen en verre omgeving. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 22171
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Grote Kerk van Hindeloopen
De Grote Kerk van Hindeloopen anno 2011
De Grote Kerk van Hindeloopen anno 2011
Plaats Hindeloopen
Gebouwd in 1632
Monumentnummer  22171
Architectuur
Bouwmateriaal gele friese steen en grijsblauwe leien
Toren 1593
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Grote Kerk (Grutte Tsjerke) in de Friese plaats Hindeloopen is een eenbeukige kerk, gebouwd in 1632 op de fundamenten van haar voorgangster.

Beschrijving

De oude kerk van Hindeloopen werd in 1570 tijdens de Tachtigjarige Oorlog verwoest. Deze oude kerk was gewijd aan Sint-Gertrudis. Omstreeks 1590 werd de kerk herbouwd. De kerktoren dateert uit deze periode en kwam gereed in 1593. In 1632 werd deze kerk vervangen door een groter gebouw. In 1658 werd de kerk in zuidelijke richting uitgebreid tot een tweebeukige hallenkerk. Die uitbreiding is in 1892 weer afgebroken. Uit dit laatste jaar stammen ook de rondboogvensters van de kerk. De torenspits ging in 1701 na een blikseminslag verloren. In 1724[1] werd als bekroning van de toren de huidige spits op de toren geplaatst. Boven op de achtkantige spits is een koepeltje aangebracht met een windvaan in de vorm van een zeilschip. De bekroning van de toren werd ontworpen door Claes Piters. In 1685 werden luidklokken in de toren geplaatst, die gemaakt waren door de klokkengieterij van Petrus Overney in Leeuwarden. Van deze twee klokken kon na de bevrijding één exemplaar worden teruggevonden.

Het ingangsportaal aan de zuidzijde werd in 1658 gemaakt door Claes Lykles voor de zuidelijke beuk. In het fries staat de tekst

"Des Heeren Woordt met
Aendacht hoort komt
daartoe met hoopen
als hinden loopen"

In het fronton erboven het wapen van Hindeloopen en het jaartal 1658. Bij de verbouwing van 1892 werd deze toegang verplaatst naar de nieuwe zuidzijde van de kerk. Boven de toegang aan de noordzijde bevindt zich een fries met de afbeeldingen van de Hoorn des overvloeds en van een wijnkan. Ook hier is in het fronton een afbeelding van het stadswapen van Hindeloopen aangebracht.

In de kerk hangen twee naamborden met de namen van de predikanten vanaf 1580 tot 2010. Van de kroonluchters dateert één exemplaar uit 1668.

De kerk is erkend als rijksmonument onder meer vanwege de markante ligging, de visuele waarde, de ouderdom, de waardevolle onderdelen van het interieur en de architectonische vormgeving.

Orgel

Het kerkorgel werd in 1813 gemaakt door het Leeuwarder bedrijf L. van Dam & Zn., niet voor de kerk van Hindeloopen, maar voor die van Oosterbierum. De orgelkas is ouder en is waarschijnlijk in 1665 gemaakt door Harmen Jansz. en in 1719 gewijzigd door diens zoon Jan Harmensz. Camp. In 1868 werd het orgel verplaatst naar Hindeloopen. Daarbij werd het rugpositief verwijderd, zodat hoofdwerk en bovenwerk overbleven. In 1980 heeft de orgelbouwersfirma Bakker & Timmenga het instrument gerestaureerd en daarbij de dispositie van 1813 hersteld. Het orgel heeft 16 registers en een aangehangen pedaal.

Kerkhof

Om de kerk ligt een ovaal kerkhof. Links en rechts van het pad liggen elf oorlogsgraven uit de Tweede Wereldoorlog. Het zijn de graven van:

Elf oorlogsgraven in Hindeloopen.JPG
  • J L Organ, RAF, schutter, 5 maart 1943, 23 jaar
  • W B Palestanga, sergeant RAF, sergeant-observer, 7 november 1944, 21 jaar
  • G R Sagar, RAF, marconist/schutter, 13 juli 1943, 22 jaar
  • A B Soringett, sergeant RAF, marconist, 23 jaar
  • T O Fulton, sergeant Royal Canadian Air Force, 5 maart 1943,
  • W H Chapman, Australiër, 22 januari 1944, 26 jaar
  • onbekende, RAF, 1 december 1941
  • onbekende, RAF, 31 augustus 1943
  • onbekende, RAF, 26 juli 1944
  • onbekende, Royal Canadian Air Force, datum onbekend
  • onbekende, officier Royal Canadian Air Force, 29 november 1943

Op 4 mei worden deze slachtoffers herdacht.


Monumenten in de buurt van Grote Kerk in Hindeloopen

Museum Hindeloopen (voorheen Hidde Nijland Museum, voormalig raadhuis)

Dijkweg 1
Hindeloopen (Gemeente Súdwest Fryslân)
Hidde Nijland Museum. In voormalig Raadhuis; bestaande uit een tweelingpand onder zadeldaken tegen topgevels. Ingang aan de zijgevel langs..

Diep pand onder zadeldak met eenvoudig puntgevel

Buren 2
Hindeloopen (Gemeente Súdwest Fryslân)
Diep pand onder zadeldak tegen 17e eeuwse Hindelooper achtergevel. Voorgevel vernieuwd in 19e eeuw in eenvoudige puntvorm. Achteringang met..

Eenvoudig pand onder voor afgeschuind zadeldak

Buren 26
Hindeloopen (Gemeente Súdwest Fryslân)
Eenvoudig pand onder voor afgeschuind zadeldak. Gevel afgesloten door kroonlijst met blokjes. Mooie deuromlijsting met gebogen dorpel, bij..

Doopsgezinde Kerk

Tuinen 12
Hindeloopen (Gemeente Súdwest Fryslân)
Doopsgezinde Kerk. 17e eeuws zaalgebouw onder zadeldak tegen topgevel aan de achterzijde. Top boven waterlijst, aan de zijden vlechtingen ..

Stadsboerderij van het stolptype waarvan het voorschild onder met blauw verglaasde golfjespannen gedekt schilddak

Tuinen 17
Hindeloopen (Gemeente Súdwest Fryslân)
Eenvoudige stadsboerderij van het stolptype waarvan het voorschild onder met blauw verglaasde golfjespannen gedekt schilddak. Twee schoorst..

Kaart & Routeplanner

Route naar Grote Kerk in Hindeloopen