Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Sint-Petrus'-Bandenkerk in Hilvarenbeek

Kerkelijk Gebouw

Vrijthof 28
5081CB Hilvarenbeek
Noord Brabant

Bouwjaar: 14e eeuw 1300 14e eeuw


Beschrijving van Sint-Petrus'-Bandenkerk

R.K. KERK van St. Petrus Banden. Laat-gotische kruiskerk met drie beuken van ongelijke breedte, waarvan de voorgangster reeds omstreeks 1150 tot kapittelkerk was verheven. Het huidige gebouw resultaat van een reeks opeenvolgende verbouwingen, waardoor het bestaat uit een in oorsprong en 14e eeuws schip, een 15e eeuws koor en dwars-armen, in 1520 en 1527 verbreed en uitgelegd, een noorderschipbeuk onder een dak met het schip uit 1557, een zuidbeuk even hoog als, maar breder dan de middenbeuk, in 1587 nog vergroot, en een toren uit 1449. Het koor vertoont veel tufsteen in het muurwerk, het noorderdwarspand baksteen en lagen van tuf, bij de wijzigingen van 1557 van een zijbeuk voorzien, zuidelijke dwars-arm uit 1587. Inwendig houten tongewelven; blinde spitsboogvensters in het middenschip (oorspronkelijk lichtbeuk). Toren met rijk versneden en gedetailleerde haakse steunberen; spits met door een open koepeltje bekroonde peer uit 1615. Drie vroeg 18e eeuwse houten altaarretabels, die opzij met beelden van St. Joris (door Wouter Pompe, 1729) en St Sebastiaan; rijk gesneden eiken koorbanken uit de 17e eeuw; monumentale eiken preekstoel uit 1628; laat 17e eeuwse barokke biechtstoelen; twee 16e eeuwse koperen kronen. Klokkenstoel met klok van J. Waghevens, 1541, diam. 115 cm, een klok van G. du Mery, 1737, diam. 134 cm, een klok van N. Simon, 1791, diam. 124 cm en een klok van Jasper Moer, 1536, diam. 67 cm. Mechanisch torenuurwerk, De Klok, 1955. In expositieruimte in de toren een buiten gebruik gesteld en niet compleet trommelspeelwerk uit de 16de eeuw. De kerk gerestaureerd in 1905, 1927-'29, 1949 (de toren) en 1964 (kerk). Orgel met Hoofdwerk, Positief en vrij Pedaal, in 1843 gemaakt door B.P. van Hirtum. In 1969 gerestaureerd. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 22152
Laatste wijziging: 2014-10-12 19:38:37.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Sint-Petrus'-Bandenkerk
De toren van de Sint-Petrus'-Bandenkerk
De toren van de Sint-Petrus'-Bandenkerk
Plaats Hilvarenbeek
Gebouwd in 14e-15e eeuw
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  22152
Architectuur
Architect(en) Nicolaas Molenaar sr.
Stijlperiode Kempense gotiek
Toren 74,5 m hoog
Portaal  Portaalicoon   Christendom
Het Van Hirtum-orgel

De Sint-Petrus'-Bandenkerk te Hilvarenbeek in Nederland is een laatgotische kruiskerk met een toren van 74,5 meter hoogte, waarmee deze op de 47e plaats komt in Nederland.

Geschiedenis

De oudste kerk op deze plaats stamt uit 990. Deze is gebouwd in opdracht van de heilige Hilsondis. Van deze tufstenen romaanse basiliek zijn in 1965, tijdens een restauratie, de overblijfselen gevonden. De vrouwe van (Hilvaren-)beek en Rode, Hildewaris, heeft de kerk later verbouwd. In 1157 werd de kerk, als een van de eerste van Brabant, tot kapittelkerk verheven.

Omstreeks 1300 werd het kerkje in gotische stijl herbouwd. Tien pilaren van het vroegere gebouw bleven gehandhaafd. Later hebben er meer verbouwingen en uitbreidingen plaatsgevonden, de belangrijkste in de 16e eeuw. In het muurwerk is nog veel tufsteen te vinden.

Het schip is oorspronkelijk 14e-eeuws, het koor en het dwarspand zijn 15e-eeuws en in 1520 en 1527 nog verbreed. De noorderschipbeuk is uit 1557, en de zuidbeuk is in 1587 vergroot nadat in 1583 een brand was uitgebroken.Deze is veel breder dan de noordbeuk.

Ook de toren is in 1448 door brand verwoest en werd herbouwd, maar in 1615 brak opnieuw brand uit in de kerk. Hierbij gingen het oksaal, het orgel en ook de archieven verloren.

De toren wordt omschreven als een van de mooiste van Noord-Brabant en een hoogtepunt van de Kempense gotiek. De toren heeft ten voorbeeld gestaan voor de vrijwel identieke toren van Asperen. Ze is omstreeks 1450 gebouwd en werd omstreeks 1550 verfraaid met rijke versieringen zoals spaarvelden, balustrades en steunbeertjes. De spits dateert uit 1615 en heeft een met een open koepeltje bekroonde peer.

Van 1648 tot 1799 was de kerk in gebruik bij de Hervormde gemeente, waarna ze weer aan de katholieken werd teruggegeven. Veel van het interieur, zoals beelden en glas-in-loodvensters, werd verwijderd, maar de preekstoel, de kroonluchters en het koorgestoelte bleven gehandhaafd.

Uiteraard hebben de katholieken weer nieuwe elementen aan het interieur toegevoegd. In het begin van de 19e eeuw hebben zij een aantal voorwerpen aangekocht.

Van 1962-1965 vond een restauratie plaats.

Gebouw

De oud aandoende beelden van Sint-Petrus en die de ingang flankeren dateren van de jaren 50 van de 20e eeuw en werden vervaardigd door J. Kreykamp.

In de benedenruimte van de toren, waarboven zich een stergewelf bevindt, hangen de klokkentouwen. De klokken worden nog met de hand bediend en, bij uitvaarten, traditiegetrouw door vrouwen. Een beeldje in deze ruimte memoreert dit gebruik.

Het middenschip wordt overdekt door een tongewelf. In de kerk is een -nu dichtgemetseld- raam, waardoor de gedetineerden in de naastgelegen dorpsgevangenis toch de Mis konden bijwonen. Dit bleef tot 1849 het geval.

De 16e-eeuwse sacristie, die aan de zuidzijde van het priesterkoor is gelegen, bezit een zeldzaam ribgewelf. Hier bevond zich vroeger een opslagplaats voor het voedsel dat bestemd was voor de armenzorg.

Aan de zuidzijde is in 1924 een Mariakapel aangebouwd, die een staakmadonna uit 1775 bezit.

Nabij het zuidportaal bevindt zich een muurschildering uit de 15e eeuw, die de proost Johannes van Nispen voorstelt, voorzien van diens wapenspreuk God wees mij, zondaar, genadig.

Interieur

Het hoogaltaar, uit 1865, is in neobarokke stijl. Het werd meerdere malen versoberd. De drie beelden zijn afkomstig van het vorige altaar.

De koorbanken zijn in renaissancestijl en stammen uit 1609-1621. Ze zijn door een plaatselijke meubelmaker vervaardigd.

De eikenhouten preekstoel dateert van 1628. Hierin zijn de vier evangelisten en de Salvator Mundi uitgesneden. Op de trapleuning zijn de twaalf apostelen te vinden.

De zijaltaren zijn in gebruik bij de schuttersgilden Sint-Joris en Sint-Sebastiaan. Deze zijn mogelijk in Frankrijk aangekocht en zijn 18e-eeuws. De beelden (1729) zijn afkomstig van Walter Pompe, een kunstenaar uit Lith die in Antwerpen werkzaam was.

De biechtstoelen in barokstijl dateren uit het eind van de 17e eeuw en werden aangekocht.

Achter in de kerk het houten beeld Christus op de koude steen, uit omstreeks 1600.

Het kerkorgel werd tussen 1839 en 1843 gebouwd door Bernard Petrus van Hirtum. Het heeft 1606 pijpen.

Twee koperen kroonluchters, waarvan één een ridderfiguurtje toont. Zij stammen uit de 16e eeuw.

De kruiswegstaties zijn modern en in 2000 geplaatst. Ze werden vervaardigd door Martien van Woerkum. Van de vroegere kruiswegstaties uit 1841 zijn er nog enkele over.

Externe link


Monumenten in de buurt van Sint-Petrus'-Bandenkerk in Hilvarenbeek

Huis onder dwars zadeldak en met gebosseerd gepleisterde lijstgevel. Zeven hardstenen stoeppalen

Vrijthof 3
Hilvarenbeek
Huis onder dwars zadeldak en met gebosseerd gepleisterde lijstgevel, XVIII-XIX. Zeven hardstenen stoeppalen.

Huis onder dwars zadeldak en met gebosseerd gepleisterde lijstgevel

Vrijthof 5
Hilvarenbeek
Huis onder dwars zadeldak en met gebosseerd gepleisterde lijstgevel,XIX.

Huis onder dwars zadeldak en met lijstgevel; ingang met kroonlijst op voluutvormige consoles. Gootlijst op consoles

Vrijthof 9
Hilvarenbeek
Huis onder dwars zadeldak en met lijstgevel; ingang met kroonlijst op voluutvormige consoles, XIXb. Gootlijst op consoles.

Huis onder schilddak en met lijstgevel, waarin zes en vierdelige schuiframen. Dakkapel met voluten

Vrijthof 14
Hilvarenbeek
Huis onder schilddak en met lijstgevel, waarin zes en vierdelige schuiframen. Dakkapel met voluten.

Woonhuis

Vrijthof 7
Hilvarenbeek
Inleiding. WOONHUIS uit ca. 1904. De voor- of oostgevel ligt op de perceelsgrens aan de Vrijthof. Het huis, dat bestaat uit een voor- en ac..

Kaart & Routeplanner

Route naar Sint-Petrus'-Bandenkerk in Hilvarenbeek

Foto's (21)

Alle 21 foto's weergeven