Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Hervormde Kerk IJsselstein in IJsselstein

Kerkelijk Gebouw

Kronenburgplantsoen 2
3401BP IJsselstein
Utrecht

Bouwjaar: 1310-1923
Architect: Alessandro Pasqualini, Michel de Klerk

Top 100 monument

Hervormde Kerk IJsselstein

IJsselstein, toren van de Hervormde kerk: de toren markeert een belangrijk punt in de Nederlandse architectuurgeschiedenis. In het algemeen wordt aangenomen, dat de toren het eerste voorbeeld is van renaissancebouwkunst, waarbij gebruik werd gemaakt van de klassieke ordenstapeling. De architect van dit vroege voorbeeld is de uit Bologna afkomstige bouwmeester Alessandro Pasqualini geweest. In de loop der eeuwen is de toren redelijk goed bewaard gebleven; in het begin van deze eeuw kreeg de toren een bakstenen bovenstuk met een bekroning in lood en beton, naar ontwerp van M. de Klerk, waarbij Hildo Krop voorzag in het beeldhouwwerk op plaatsen waar de oorspronkelijke sculptuur verdwenen was. De huidige toren vormt een harmonisch geheel, ondanks, of dankzij, de zorg die er in de loop der eeuwen aan is geschonken. Omdat met de bouw door Pasqualini een duidelijke grens in de tijd is gemarkeerd, een grens die werd gevormd met de als ouderwets ervaren gotiek enerzijds en de moderne renaissance anderzijds, vormt de toren in de tijd en in de stijlgeschiedenis een dusdanig helder moment, dat hij bijzondere waardering behoeft. Daarnaast vormt hij een uitzonderlijk voorbeeld van een geslaagde bekroning in de 20ste eeuw. Met name de relatie van de klassieke architectuur van het torenlichaam en de bekroning in de expressionistische architectuur van de Amsterdamse School-architect De Klerk is van eenmalige betekenis.

Beschrijving van Hervormde Kerk IJsselstein

De Ned. Herv. Kerk, gesticht omstreeks 1309 en toen gewijd aan St. Nicolaas, omstreeks 1397 verheven tot Kapittelkerk, is een driebeukige kruiskerk met koor, kooromgang, sacristie, zuidportaal en westtoren. Na de brand van 1911 werd de kerk gerestaureerd onder leiding van de architect J.F.L. Frowein. Inwendig: in het koor staan twee grafmonumenten: le Graftombe (XIVe eeuw) waarop 4 liggende beelden van zwart marmer, voorstellende Gijsbrecht van IJsselstein, zijn zoon Arnold en hun beide vrouwen. Dit monument is het laatst gerestaureerd door de beeldhouwer E.F. Georges (1857-1858); 2e Graftombe (XVIa) van zwart marmer waarop een liggend beeld van zandsteen, voorstellende Aleid van Culemborg, overleden 1471. In het koor vinden wij in de vloer opgenomen tal van grafzerken. In de sacristie aan de noordwand een geschilderde plattegrond van de kerk in lijst aangevende "de tombers, kelders en grafsteeden" (P. Lukias f; anno MDCCXXXV). Aan de oostwand een geschilderd houten bord in lijst, waarop in gouden letters de namen der predikanten. De kerk bezit vier zilveren avondmaalsbekers, een zilveren doopbekken, twee zilveren schenkkannen, vier fraaie koperen kronen, XVIIc. Aan de preekstoel en de plaats van de voorlezer koperen lezenaars (1775-1800). De toren is gebouwd tussen de jaren 1530-1540 en staat niet in de as van de kerk. Architect Allessandro Pasqualini. De toren is gerestaureerd naar plannen van de architect M. de Klerk door de architect H.A.J. Baanders. De beeldhouwwerken zijn van Hildo Krop. Klokkenstoel met klok van A.H. van Bergen, 1931, diam. 113 cm. In de linkerpilaar van de torenvoet van de kerk is een stenen zonnewijzer opgenomen. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 20129
Laatste wijziging: 2015-01-12 19:49:54.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Hervormde Kerk
De renaissancistische kerktoren
De renaissancistische kerktoren
Plaats IJsselstein
Coördinaten 52° 1′ NB, 5° 3′ OL
Gebouwd in Vanaf 1310
Gewijd aan Sint-Nicolaas
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Hervormde Kerk of Oude Sint-Nicolaaskerk in IJsselstein is een gotische kerk, die in 1310 gesticht werd. De toren van de kerk werd rond 1535 gebouwd in renaissancestijl, wat voor de noordelijke Nederlanden uniek was in die tijd. Het bouwwerk staat in de 'Top 100 van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg' uit 1990.

Geschiedenis

De Sint-Nicolaaskerk werd gesticht door Gijsbrecht van Amstel en in 1310 ingewijd door de bisschop van Utrecht, Gwijde van Avesnes. Hiermee verloor de kerk van Eiteren zijn rechten als kerspelkerk. In 1398 werd de St. Nicolaaskerk verheven tot kapittelkerk, met acht kanunniken.

De toren van de kerk werd in 1532-1535 gebouwd in opdracht door de heer van IJsselstein, Floris van Egmond. Deze was bij een bezoek aan het keizerlijke hof in Aken onder de indruk geraakt van de nieuwe mode in de architectuur, waarbij werd teruggegrepen op de klassieke vormen en verhoudingen. Zo liet hij de nieuw te bouwen kerktoren ontwerpen door de Italiaanse architect Alessandro Pasqualini. Daar in die tijd opmerkelijk waren de Dorische, Ionische, Korinthische pilasters die de toren sieren. Pasqualini volgde exact Cesariano's voorschriften en zette hiermee het oudste voorbeeld van renaissance-bouwkunst in de noordelijke Nederlanden neer.

In 1568 brandde de torenspits af nadat de bliksem er was ingeslagen. Na enkele mislukte pogingen tot restauratie werd pas in 1632-1635 de spits herbouwd. Er was al wel een uurwerk geplaatst. Inmiddels was de kerk overgegaan naar de protestanten, in 1577, waarbij altaren en beelden niet werden gespaard.

In 1911 raakten kerk en toren zeer zwaar beschadigd door brand. Van het interieur bleef weinig over; noch het orgel (1749), noch de kansel (1622) werden gespaard.

De torenspits werd in 1921-1923 vervangen door een spits in Amsterdamse Schoolstijl, naar een ontwerp van Michel de Klerk.

Na de bouw in de 19e eeuw van de katholieke Sint-Nicolaasbasiliek werd de Sint-Nicolaaskerk ook wel Oude Sint-Nicolaaskerk genoemd.

Graven

In de kerk bevinden zich de graftombe van de heren van IJsselstein en het praalgraf van Aleida van Culemborg, echtgenote van Frederik van Egmond.

Afbeeldingen

Zie ook

Externe links


Monumenten in de buurt van Hervormde Kerk IJsselstein in IJsselstein

Huis met lijstgevel

Kerkstraat 1
IJsselstein
Huis met lijstgevel. XVIII.

Postkantoor

Utrechtsestraat 16
IJsselstein
Inleiding Het voormalige POSTKANTOOR met inpandige dienstwoning van IJsselstein is in 1902 naar ontwerp van C.H. Peters (1847-1932) gebouwd..

Herenhuis met kroonlijst

Kerkstraat 2
IJsselstein
Herenhuis met rechte kroonlijst. Boven de ingang uitspringende balconkamer. Fraaie oplossing 18e eeuw.

Huis met kroonlijst

Kerkstraat 4
IJsselstein
Huis met gepleisterde gevel met rechte kroonlijst. Mogelijk XVII.

Herenhuis met rechte kroonlijst

Kronenburgplantsoen 4
IJsselstein
Een 18e eeuws herenhuis met rechte kroonlijst. Aardig op de wal gelegen tegenover het oude slot.

Kaart & Routeplanner

Route naar Hervormde Kerk IJsselstein in IJsselstein