Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Kolksluis in Spaarndam

Weg En Waterwerk

IJkdijk ong./Kolksluis
2000AA Spaarndam (gemeente Haarlem)
Noord Holland


Beschrijving van Kolksluis

Kolksluis. Vanwege oude delen; twee stenen waarvan een met opschrift, de tweede met het wapen van het waterschap Rijnland. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 19908
Laatste wijziging: 2014-10-12 09:49:28.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Kolksluis Spaarndam
Kolksluis met zicht op de sluis naar het IJ
Kolksluis met zicht op de sluis naar het IJ
Algemene gegevens
Locatie Spaarndam
Coördinaten 52° 25′ NB, 4° 41′ OL
Waterweg(en) IJ en Spaarne
Beheerder Stichting Kolksluis Spaarndam
Bouw
Opening 1200
Architectuur
Type schutsluis
Bijzonderheden oudste nog werkende sluis van Europa
Kolksluis Spaarndam
Kolksluis Spaarndam
Portaal  Portaalicoon   Verkeer & Vervoer

De Kolksluis Spaarndam is de oudste nog werkende sluis van Europa, gelegen in Spaarndam in de Nederlandse gemeente Haarlem. Aan de noordzijde van de Kolksluis ligt het IJ en ten zuiden ervan ligt het Spaarne.

Geschiedenis

In het begin van het jaar 1200 damde men het Spaarne af van het IJ met als doel om zoutwater en een hoge waterstand afkomstig uit het IJ tegen te gaan in het Spaarne en de landerijen die er rondom liggen. In de dam (Spaarndammerdijk) legde men spuisluizen aan om zo het waterpeil te reguleren, waarbij met gelijk peil de schepen erdoor konden varen. Ook vond hier overslag plaats van zeegaande schepen op binnenvaartschepen om de vracht naar Haarlem en verder te vervoeren.

In 1253 werd door Willem II van Holland opdracht gegeven om in de Spaarndammerdijk een schutsluis aan te leggen, gefinancierd door het bedrijfsleven van Haarlem, die in het beheer kwam van het Hoogheemraadschap van Rijnland. In 1280 kwam de sluis gereed. Bij de aanleg maakte men gebruik van een kolk die bij een eerdere dijkdoorbraak ontstaan is, daarom kolksluis geheten. Doordat deze sluis twee deuren had, konden schepen onafhankelijk van het tij de sluis passeren en niet meer enkel met gelijke waterstand. Aanvankelijk had de sluis hefdeuren waardoor alleen kleine schepen met een gestreken mast konden passeren, maar ze kreeg in 1300 puntdeuren zodat ook grotere schepen er door konden.

Bij de sluis ontstond er bedrijvigheid die voornamelijk gericht was op de passerende schepen.

Door aanleg van andere sluizen en ook grotere sluizen raakte de Kolksluis in 1927 in onbruik. Enige jaren daarvoor had men de ongeveer 200 meter oostelijker gelegen sluis uitgebreid, thans Grote Sluis geheten, deze nam de functie van de Kolksluis over. De Kolksluis is toen gerestaureerd.

In 2009-2010 werd de Grote Sluis gerenoveerd, waardoor deze ongeveer zes maanden gestremd was. Toen werd de Kolksluis weer in gebruik genomen voor de kleine recreatievaart. De Kolksluis is ook na het gereedkomen van de renovatie van de Grote Sluis in gebruik gebleven, omdat door de kleinere schutkolk met een omvang van een kwart van de Grote Sluis er een kleinere zoutbelasting op het binnenwater is.



Monumenten in de buurt van Kolksluis in Spaarndam

Pand met gepleisterde gevel met rechte daklijst

Westkolk 8
Spaarndam gem. Haarlem (Gemeente Haarlem)
Pand met gepleisterde gevel met rechte daklijst, 18e eeuw.

Pand met gepleisterde topgevel

IJdijk 47
Spaarndam gem. Haarlem (Gemeente Haarlem)
Pand met gepleisterde topgevel, 18e eeuw.

Pand met gepleisterde lijstgevel

Oostkolk 3
Spaarndam gem. Haarlem (Gemeente Haarlem)
Pand met gepleisterde lijstgevel.

Pand met gepleisterde gevel met rechte daklijst

Westkolk 10
Spaarndam gem. Haarlem (Gemeente Haarlem)
Pand met gepleisterde gevel met rechte daklijst, 18e eeuw.

Pand met gepleisterde gevel met rechte daklijst

Westkolk 2
Spaarndam Gem. Haarlem (Gemeente Haarlem)
Pand met gepleisterde gevel met rechte daklijst, 18e eeuw.

Kaart & Routeplanner

Route naar Kolksluis in Spaarndam