Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Vleeshal in Haarlem

Gebouw

Grote Markt 18
2011RD Haarlem
Noord Holland

Bouwjaar: 1602/1603


Beschrijving van Vleeshal

VLEESHAL, door Lieven de Key, de stadsbouwmeester in 1602/3 gebouwd. Zeer rijke trapgevel met overvloedige toepassing van zandstenen blokken, trappen aan de voorzijde met obelisken versierd, de top door het stadswapen bekroond, grote poort in midden, ter weerszijden lagere kelderpoortjes. Osse- en schapekoppen als stenen versiering, zijgevel met drie rijk versierde toppen. Loden versieringen aan nok en dakkapellen. Inwendig grote hal met vlakke stenen gewelven op een rij, zuilen in de middenas, stenen wenteltrap naar de verdieping. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 19262
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Vleeshal
De vleeshal gezien vanaf de Spekstraat
De vleeshal gezien vanaf de Spekstraat
Locatie Grote Markt 18, Haarlem
Oorspr. functie markthal
Huidig gebruik expositieruimte
Bouw gereed 1603
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 19262
Architect Lieven de Key
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

De vleeshal is een historisch gebouw aan de Grote Markt in Haarlem waarin tegenwoordig het museum De Hallen is gevestigd.

Geschiedenis

Sinds 1386 stond op de hoek van de Spekstraat en de Warmoesstraat een vleeshal waar vlees door vleeshouwers (slagers) werd verkocht.[1] De Warmoesstraat heette dan ook heel lang de Vleeshouwersstraat. Het was handig om vlees op een centraal punt te verkopen, omdat de burgers dan veel keus hadden en de keurmeesters van de overheid konden zo het vlees beter controleren.

Door de snelle groei van het aantal inwoners in Haarlem werd de vleeshal te klein. Vanaf 1592 mochten daarom 26 kramen van slagers buiten voor de hal staan, maar het vlees bedierf buiten sneller. Voor de bouw van een nieuwe vleeshal werden op 11 oktober 1601 enkele panden aan de Grote Markt aangekocht.[2] Stadsarchitect Lieven de Key had opdracht gekregen van het stadsbestuur om een ontwerp te maken voor het pand. Hij maakte er twee, waaruit het stadsbestuur het mooiste en duurste koos. Op 6 juni 1602 werd door Jan de Wael en Pieter en Weijntgen Kies (kinderen van Haarlemse burgemeesters) de eerste steen gelegd.[1]

Eind 1604 namen de slagers hun intrek in het gebouw.[1] Er waren geen officiële feestelijkheden, want slagers waren niet tevreden met de hoge huur die zij moesten betalen voor hun prestigieuze onderkomen. In de hal moest 30 gulden per jaar door een slager worden betaald, terwijl dat in de oude hal 6 gulden per jaar was. Uiteindelijk werd de prijs in 1619 vastgesteld op 16 gulden.[1] Wat er wel en niet mocht in de hal, was aan strenge regels gebonden. Er mocht niet worden geslacht, niet worden gewandeld, het was op straffe van een boete verboden honden mee te nemen, en er mocht ook niet worden getold, gehoepeld of geknikkerd.

De Vleeshal bleef als verkoopplaats voor vlees in gebruik tot in de 19e eeuw. Daarna kreeg het gebouw een heel andere functie: van 1840 tot 1885 diende het als bergplaats van een in Haarlem gelegerd garnizoen. Vervolgens heeft het gebouw dienstgedaan als Rijksarchief en daarna als depot van de stadsbibliotheek. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het gebouw in gebruik genomen door de Distributiedienst. Na de oorlog bepaalden burgemeester en wethouders dat het gebouw tentoonstellingsruimte moest worden.

Bouwstijl

De vleeshal is een prachtig voorbeeld van de noordelijke renaissance, met dien verstande dat op een gotische basisstructuur (grondplan en opstand) renaissance-ornamenten zijn toegepast. Tot de renaissancevormen behoren pilasters, rustica, Toscaanse zuilen (binnen), rolwerken (boven de kelderingangen) en obelisken. Inspiratiebron hiervoor waren voorbeeldprenten van de Antwerpenaar Hans Vredeman de Vries. Stieren- en ramskoppen op de gevels wijzen nog op de oorspronkelijke functie van het gebouw. Het gebouw heeft een zogenoemde Rolwerkgevel.


Monumenten in de buurt van Vleeshal in Haarlem

Vishuisje

Grote Markt 16
Haarlem
PAND met trapgeveltje, ruim gebruik van natuurstenen blokken aan randen en trappen.

Huisjes tegen de Vleeshal

Oude Groenmarkt
Haarlem
Lage huisjes tegen de Vleeshal aangebouwd.

Huis tegen de grote kerk aan gebouwd met rechte kroonlijst, leien dakbedekking, kleine roeden in schuiframen

Lepelstraat 1
Haarlem
HUIS tegen de Grote Kerk aangebouwd met rechte kroonlijst, leien dakbedekking, kleine roeden in schuiframen, 2e helft 18e eeuw.

Trou moet Blijcken

Grote Houtstraat 1
Haarlem
Inleiding Voormalig SOCIETEITSGEBOUW van de herensociëteit "Trou moet Blijcken". Het in Eclectische stijl opgetrokken pand is gelegen aan ..

Vishal

Grote Markt 20
Haarlem
Vishal aan drie zijden van smalle langgerekte plaats aangebrachte lage overdekking, rustend met rechte kroonlijst op zandstenen zuilen. Late..

Kaart & Routeplanner

Route naar Vleeshal in Haarlem