Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Kloosterkerk in 's Gravenhage

Kerkelijk Gebouw

Lange Voorhout 2
2514ED 's Gravenhage
Zuid Holland

Bouwjaar: ca. 1400


Beschrijving van Kloosterkerk

Kloosterkerk, oorspronkelijk kerk van het Dominicanerklooster - hoofdbeuk en koor van omstreeks 1400, zuiderzijbeuk begin 16e eeuw toegevoegd. Mechanisch torenuurwerk, gemaakt door Huyck Hopcoper in 1620. Geveluurwerk, Eijsbouts. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 17690
Laatste wijziging: 2014-12-09 19:55:05.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Kloosterkerk
Kloosterkerk den haag langevoorhout.jpg
Plaats Den Haag
Denominatie Protestants (vanaf 1617, oorspronkelijk Rooms-katholiek)
Coördinaten 52° 5′ NB, 4° 19′ OL
Gebouwd in ± 1400
Uitbreiding(en) 1540
Restauratie(s) 1952, 1988 en 2005
Gewijd aan Heilige Vincentius Ferrerius (tot 1574)
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  17690
Architectuur
Bouwmateriaal baksteen en natuursteen
Afmeting 43 x 30 meter
Koor 17 x 9,5 meter
Schip 26 x 12 meter
Interieur
Preekstoel eikenhout, Vlaams houtsnijwerk, ± 1700
Orgel Marcussen (1966)
Zitplaatsen ± 900[1]
Plattegrond uit ± 1907
Plattegrond uit ± 1907
Lijst van kerken in Den Haag
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Kloosterkerk is een kerkgebouw uit ± 1400 aan het Lange Voorhout in het centrum van Den Haag. Sinds 1617 wordt het gebruikt door de Protestantse Kerk. Het is onder meer bekend als de kerk waar prinses Beatrix – soms vergezeld door familieleden – met enige regelmaat de zondagse kerkdienst bezoekt. De banden van het Huis Oranje-Nassau met deze kerk gaan terug tot 1617, toen prins Maurits besloot om hier ter kerk te gaan.

Geschiedenis

De kerk dankt haar naam aan het klooster van de predikheren (dominicanen) waaraan zij tot de alteratie 1574 als conventskerk verbonden was. Na 1574 kreeg de kerk verschillende bestemmingen, zowel wereldlijke als kerkelijke, maar werd in de twintigste eeuw definitief als kerk bestemd, thans van de Protestantse Kerk in Nederland.

Gebouw

In 1393 schonk Albrecht van Beieren de grond waarop later de Kloosterkerk gebouwd zou worden, aan het Amsterdamse St. Andriesklooster. De monniken verkochten de grond een jaar later aan de Heer Van Arkel, die er een kasteel bouwde. Graaf Aalbrecht en de Heer Van Arkel kregen kort na de bouw van het kasteel een conflict, waarna Graaf Aalbrecht het land in beslag nam en de bebouwing liet afbreken.

Graaf Aalbrecht schonk de grond aan de dominicaner paters uit Utrecht. Zij begonnen er in 1404 met de bouw van een klooster. Bij dit klooster, dat het St. Vincentiusklooster of het Klooster der Predikheeren zou gaan heten, werden tuinen en een kleine kloosterkerk gebouwd. In 1420 werd het klooster door een grote brand getroffen. Het herstel van het gebouw werd snel ter hand genomen en was vóór 1425 voltooid. Rond 1540 werd de kerk aan de zijde van het Voorhout uitgebreid met een zijbeuk en dwarskapellen.

Tijdens de Beeldenstorm werd op 25 augustus 1566 veel vernield. De meeste monniken vluchtten. In 1574, na het verdrijven van de Spanjaarden tijdens de Tachtigjarige Oorlog, moesten de resterende dominicanen het klooster verlaten.

De Staten van Holland wilden het klooster en de kerk laten afbreken, maar na hevige protesten van de inwoners van Den Haag werd in 1576 besloten om de kerk en het klooster te laten staan. In 1576 werd het klooster verhuurd en ter beschikking gesteld aan het St. Nicolaas Gasthuis. Niet veel later, in 1583, begon de Haagse bevolking zelf met de sloop van het klooster en de kerk, omdat er door de oorlog een groot tekort was aan hout en stenen. De Staten van Holland namen de kerk toen in beslag, waarna hij enkele jaren leeg stond. In 1588 werd de kerk zelfs een grote paardenstal. In 1589 kwam er een gieterij voor de productie van bronzen kanonnen totdat er in 1665 een nieuw geschutshuis was gebouwd.

Vanaf 1617 ging de Kloosterkerk weer gedeeltelijk dienstdoen als kerk. Op het moment dat de Nederlanden verdeeld raakten tussen de remonstranten en de contra-remonstranten, schonk prins Maurits de kerk aan de partij der contra-remonstranten. Op 23 juli kwam hij persoonlijk luisteren naar de preek van dominee Rosaeus. Hierdoor kreeg de Kloosterkerk in de volksmond de bijnaam Prinsenkerk. Iedereen wist vanaf dat moment dat prins Maurits in het conflict partij had gekozen voor de contra-remonstranten (de preciezen).

Na het vertrek van de gieterij rond 1665 ging de Kloosterkerk weer volledig dienstdoen als (ditmaal protestantse) kerk. Het klooster bleef echter tevens een opslagplaats voor kruit en munitie. Op 3 november 1690 ontplofte het kruithuis, waardoor het klooster werd vernietigd. Er bleef slechts één muur over, die tot op de dag van vandaag overeind staat. De Kloosterkerk zelf bleef, dankzij zijn dikke muren, gespaard. De muur is nadien verwerkt in de nieuwe bebouwing. Bij bouwhistorisch onderzoek voorafgaand aan de sloop van deze bebouwing werd de muur herontdekt. Hierop werd besloten de muur te behouden.

Interieur

Na de Tweede Wereldoorlog werd besloten om de Kloosterkerk definitief als kerk te gaan gebruiken. De kerk werd in de jaren vijftig volledig gerestaureerd.

Prins Willem-Alexander bekijkt de scheepsbel van Hr.Ms. de Ruyter en het plakkaat van Doorman.

Interieur uit de Duinoordkerk

De Duinoordkerk is tijdens de Tweede Wereldoorlog afgebroken om ruimte te maken voor het Sperrgebiet. Omwonenden kregen enkele dagen de tijd om het interieur eruit te halen en dit werd opgeslagen in de kelders van het Vredespaleis. Na de oorlog werd een glas-in-loodraam met de twaalf apostelen, gemaakt door Lou Asperslagh, uit de kelder van het Vredespaleis gehaald en in de Kloosterkerk geplaatst in wat nu de Apostelkapel heet. Het mozaïek 'Het Laatste Avondmaal' uit 1925 van Johan Thorn Prikker, dat vanaf 1942 in de tuin van het Vredespaleis was bewaard, kreeg eveneens een plek in de Kloosterkerk. Het kunstwerk had een gewicht van 12.000 kilo en paste niet door de ingang van de kerk, reden waarom het door een van de kerkramen naar binnen getakeld moest worden. Ook de preekstoel uit de 17de eeuw, de banken en de luchters zijn afkomstig uit de Duinoordkerk.

Orgel

Bij de restauratie werd na de oorlog ook een nieuw orgel, ontworpen door Marcussen, geplaatst.

Scheepsbel Hr.Ms. De Ruyter

In het voorportaal van de kerk hangt de scheepsbel van kruiser Hr.Ms. De Ruyter. Deze kruiser verging op 27 februari 1942 bij de Slag in de Javazee, na te zijn getroffen door torpedo's van de Japanse zware kruiser 'Haguro'. Eskadercommandant Karel Doorman en zijn vlaggenkapitein Lacomblé gingen met hun schip ten onder. Enige tijd geleden is het wrak gevonden en tot oorlogsgraf verklaard. Echter, vier scheepsbellen zijn alsnog hieruit geroofd. Na een particulier initiatief zijn zij weer overgedragen aan de Koninklijke Marine, welke ze laat beheren door het Marinemuseum in Den Helder.

Bijzondere gebeurtenissen

De graven in de Kloosterkerk zijn in de afgelopen eeuwen geruimd en er zijn dus geen grafstenen meer te vinden. Voor sommigen is een gedenkplaat aangebracht.

Kerkgemeente

In tegenstelling tot veel protestantse kerkgemeentes, is de Kloosterkerk geen wijkgemeente. Dat betekent dat het werkterrein van de Kloosterkerk niet beperkt is tot een enkele wijk of plaats, maar dat de kerk een regionale functie vervult. Oorspronkelijk waren de kerkgangers vooral afkomstig uit de Haagse wijken Statenkwartier en Duinoord. Dit waren nieuwe stadswijken die nog geen eigen kerk hadden. In 1920 werd in Duinoord de Duinoordkerk ingewijd. Deze kerk werd echter op last van de Duitse bezetters in 1942 weer afgebroken, omdat hij in het gebied lag dat moest worden ontruimd voor de bouw van de Atlantikwall. In drie dagen tijd werden de meest waardevolle zaken uit de kerk weggehaald en opgeslagen in de kelders van het Vredespaleis. De gemeente vond daarna weer onderdak in de Kloosterkerk aan het Lange Voorhout, die op dat moment nauwelijks werd gebruikt. Tot de kerkfusie op 1 mei 2004 maakte de Kloosterkerk deel uit van de Nederlandse Hervormde Kerk. De Haagse burgemeester en oud-politicus Wim Deetman is de huidige voorzitter van het bestuur van de Kloosterkerk.

Maquette van de Kloosterkerk in haar middeleeuwse toestand. Collectie Museon

Lijst van predikanten

Externe links

Bronnen


Monumenten in de buurt van Kloosterkerk in 's Gravenhage

Pand met gevel, houten poort met natuurstenen omlijsting

Lange Voorhout 4
's Gravenhage
Pand met gevel uit de 19e eeuw, houten poort met natuurstenen omlijsting.

Pand met trapgevel met natuurstenen deuromlijsting

Lange Voorhout 6
's Gravenhage
Pand met vroeg 17e eeuwse trapgevel met natuurstenen deuromlijsting.

Theater Diligentia; ouder gebouw, in 1805 verbouwd en ingericht voor huidige bestemming

Lange Voorhout 5
's Gravenhage
Ouder gebouw, in 1805 verbouwd en ingericht voor huidige bestemming.

Pand, fraaie muurankers, ingangsomlijsting met pilasters

Lange Voorhout 8
's Gravenhage
18e eeuws pand, fraaie muurankers, ingangsomlijsting met pilasters.

Het zgn. Huis van Duivenvoorde

Kneuterdijk 13
's Gravenhage
Het zgn. Huis van Duivenvoorde uit omstreeks 1620. Fors PAND in de trant van de vroeg 17e-eeuwse Nederlandse renaissance, twee natuurstenen..

Kaart & Routeplanner

Route naar Kloosterkerk in 's Gravenhage

Foto's (2)