Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Mauritshuis in 's Gravenhage

Gebouw

Korte Vijverberg 8
2513AB 's Gravenhage
Zuid Holland

Bouwjaar: 1636
Architect: Jacob van Campen en Pieter Post

Top 100 monument

Mauritshuis

`s-Gravenhage, Mauritshuis: rondom vrij gelegen statig stadspaleis aan het Binnenhofcomplex en de Hofvijver. De architectuur en bouwmassa spelen tevens een belangrijke rol aan zowel de zijde van Het Plein als aan de zijde van de Lange Vijverberg. De samenwerkende architecten Pieter Post en Jacob van Campen bouwden het huis in opdracht van Johan Maurits van Nassau Siegen, de "Braziliaan", in l633 volgens toenmalig heersende classisistische opvattingen. Zowel qua uiterlijk als qua interieur vertoonde en vertoont het Mauritshuis een hoge mate van bouwkunstige verfijning. Zo werd bij het oorspronkelijke interieur rozehout gebruikt. In 1704 brandde het gebouw uit. Sedert 1821 is het huis is gebruik als Koninklijk Kabinet van Schilderijen. Het gebouw is onlangs gerestaureerd. Het Mauritshuis is van grote architectuurhistorische waarde vanwege de plattegrond, indeling en dispositie der ruimten, vanwege de op de theorien van Scamozzi gebaseerde ornamenten en de bijzondere gevelindeling met toepassing van de zogeheten kolossale orde, een in Nederland weinig voorkomend verschijnsel. Daarnaast gelden de stedebouwkundige ligging, de markante verschijningsvorm en de voor Nederlandse begrippen uitzonderlijk rijke uitmonstering als bijzonder waardevol.

Beschrijving van Mauritshuis

MAURITSHUIS, gebouwd in 1636 en volgende jaren voor Johan Maurits van Nassau, naar ontwerp van Jacob van Campen in samenwerking met Pieter Post. Fors bakstenen gebouw, aan voor- en achterzijde over drie traveeën met natuursteen bekleed en bekroond door een driehoekig fronton. Een van de beste voorbeelden van toepassing van de zgn. grote pilasterorde - inwendig een dubbele trap, betimmeringen en fraaie schoorstenen van omstreeks 1710 in de trant van Daniel Marot. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 17650
Laatste wijziging: 2015-01-12 19:49:54.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Zie het artikel Voor het buitenverblijf van prins Maurits, zie Mauritshuis (Willemstad).
Mauritshuis
Mauritshuis in 2007
Mauritshuis in 2007
Opgericht 1822
Locatie Plein 29, Den Haag
Coördinaten 52° 5′ NB, 4° 19′ OL
Personen
Directeur Emilie Gordenker
Sander Uitdenbogaard[1]
Conservator Quentin Buvelot (hoofdconservator)[2]
Medewerkers 70 in vaste dienst (2015)[1]
Overig
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 17650
Architect Jacob van Campen
en Pieter Post
Gebouwd 1633 - 1644
Aantal bezoekers 500.000 (2015)[3]
Mauritshuis
Mauritshuis
[mauritshuis.nl Website]
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

Het Mauritshuis huisvest het Koninklijk Kabinet van Schilderijen en is een verzelfstandigd rijksmuseum in Den Haag met voornamelijk schilderijen uit de Gouden Eeuw. Er hangen ook enkele topwerken uit de 18e eeuw. Het relatief kleine museum heeft een wereldberoemde verzameling van in totaal 800 schilderijen, die in het bijzondere interieur goed tot hun recht komen. De architectuur van het gebouw is vele malen nagevolgd. Het gebouw aan de Hofvijver is eigendom van de Staat (Rijksvastgoedbedrijf) en behoort tot de 'Top 100 van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg' uit 1990.

Gebouw

Het Mauritshuis rond 1700 met op de achtergrond het in zelfde stijl gebouwde Huygenshuis

De opdrachtgever of bouwheer voor het Mauritshuis was graaf Johan Maurits van Nassau-Siegen, destijds gouverneur-generaal van Nederlands-Brazilië.[4] Dit stadspaleis is tussen 1633 en 1644 gebouwd door Jacob van Campen en Pieter Post. Van Campen liet de bouw over aan Pieter Post. Beiden werkten ook aan het Huygenshuis dat tegelijkertijd nabij het het Mauritshuis verrees maar al in 1637 gereedkwam. De bouw van het Mauritshuis duurde onder meer zo lang omdat Johan Maurits in 1636 voor een periode van ruim zeven jaar naar Brazilië ging en er dus geen haast was. Een ander probleem was de brug, die op de plaats van het huidige gebouw zat. Deze mocht niet worden afgebroken voordat er een nieuwe brug was gebouwd met een nieuwe poort naar het Binnenhof, de huidige Grenadierspoort. Het Mauritshuis moet overigens niet verward worden met de Mauritstoren, gelegen aan de westzijde van het Binnenhof, die genoemd is naar Stadhouder Maurits van Oranje.

Bouwstijl

Het vierkante gebouw is in Hollands-classicistische stijl gebouwd en staat op een hoge sokkel. De gevel van het gebouw heeft een kroonlijst gedragen door Ionische zuilen met de bekende krul in het kapiteel. Het ingezwenkte dak en het gebruik van baksteen is typisch Hollands. Doordat het van natuursteen voorziene middengedeelte iets uitsteekt (een zogenoemde risaliet), lijkt het gebouw op een Romeinse tempel. Deze bouwstijl is vaak gebruikt door aanhangers van Renaissance-idealen.

Interieur

Voordat Johan Maurits uit Brazilië terugkwam had hij al tropisch hout naar Nederland gestuurd voor het trappenhuis. Zelf nam hij nog allerlei kostbaarheden mee zoals huiden, Indiaanse wapens, koralen, opgezette dieren en schilderijen met Braziliaanse onderwerpen (slaven, planten, dorpen). Deze werden in de vestibule en het trappenhuis gehangen. Veel Braziliaanse kostbaarheden schonk hij aan andere vorsten. Familieportretten kwamen in de grote zaal aan de achterkant van het huis. In de hal op de eerste verdieping hing hij portretten van leden van andere koningshuizen.
Zijn slaapkamer en werkkamer waren op de eerste verdieping links. In zijn werkkamer hingen schilderijen over de moedige strijd tegen de Spanjaarden. In zijn slaapkamer stond een borstbeeld van zijn werkgever, de vorst van Brandenburg.

Hotel van Staat

Gastmaal bij kaarslicht voor de Engelse koning Karel II in het Mauritshuis op 30 mei 1660

Kort nadat het Mauritshuis in 1644 was opgeleverd verhuisde Johan Maurits in 1647 naar Duitsland waar hij stadhouder van Kleef werd. Hij maakte daarna alleen gebruik van zijn Haagse stadspaleisje tijdens diplomatieke bezoeken en verhuurde het als een Hotel van Staat: hoge gasten van de Staten van Holland werden er ondergebracht. In 1660 werd hier als onderdeel van de Dutch Gift een groot feestmaal aan koning Karel II van Engeland aangeboden. Op de begane grond is nog iets van de glorie van de gouden feestzaal te herkennen.

Na het overlijden van Maurits in 1679 wordt het Mauritshuis gekocht door de Haagse hypotheekhouder Maes die het blijft verhuren aan de staat.[5]

Vergadering van de Commissie ter Verbetering van de Rijmpsalmen van de Staten-Generaal in het Mauritshuis in 1773

In 1704 werd het Mauritshuis door brand zwaar beschadigd. Er werd door de erven van Maes een loterij georganiseerd om de herbouw te financieren. De herbouw werd voltooid in 1720. De Staten van Holland huurt het wederom. In 1773 wordt er 121 keer vergaderd om te komen tot de nieuwe Psalmberijming van 1773. Ook de Raad der Koloniën vestigt zich er.

Restauratie

Bioscoopjournaal uit 1951 naar aanleiding van de aanleg van centrale verwarming in het Mauritshuis

In 2007 werd het gebouw uitwendig gerestaureerd. Naar aanleiding van bouwhistorisch onderzoek werden onder meer de kozijnen teruggebracht naar de 17de-eeuwse vorm. Begin 2012 begon een verbouwing en restauratie waarbij het Mauritshuis ondergronds verbonden werd met het pand van Sociëteit De Witte. Het gebouw was ten behoeve daarvan twee jaar lang gesloten.

Museum

Toen het Franse leger in 1795 Nederland was binnengevallen werd de schilderijenverzameling van Stadhouder Willem V als oorlogsbuit naar Parijs overgebracht. Na de Napoleontische tijd werd het grootste deel van de verzameling teruggegeven aan Koning Willem I, die het overdroeg aan het Rijk. Aanvankelijk werd de collectie, net als voor 1795, ondergebracht in de Galerij naast de Gevangenpoort.[6]

Polygoonjournaal uit 1966 over een tentoonstelling waarbij ook objecten van het Penningkabinet en de Koninklijke Bibliotheek tijdelijk herenigd werden in het Mauritshuis

In 1816 vestigde zich het Koninklijk Penningkabinet en de Koninklijke Bibliotheek in het Mauritshuis.[7] Deze verhuisden in 1821 naar het huis Huguetan. De collectie van de Koninklijk Bibliotheek bestond niet alleen uit boeken, maar ook andere zeldzaamheden. Hierin werd ook Chinese kunst van de collectie Jean Theodore Royer opgenomen, een verzameling van Chinese zeldzaamheden. Deze vormde vanaf 1816 de basis voor het Koninklijk Kabinet van Zeldzaamheden dat zich vestigde op het Buitenhof. Initiatiefnemer en directeur hiervan was R.P. van de Kasteele, later opgevolgd door zijn zonen.[8]

In 1820 werd besloten het Mauritshuis op een veiling aan te kopen en na een verbouwing door architect Charles Vander Straeten in 1821 verhuisden de beide kabinetten. Op de bovenverdieping werd het Koninklijk Kabinet van Schilderijen gevestigd, dat hiervoor gehuisvest was in de Galerij Prins Willem V. Dit museum begon met 200 schilderijen, een geschenk van koning Willem I. De eerste directeur van het Kabinet was Johan Steengracht van Oostcapelle. Op de onderverdieping werd het Kabinet van Zeldzaamheden gevestigd.

Rond 1838 kreeg het Kabinet van Schilderijen tezamen met het Rijksmuseum van Schilderijen in Amsterdam de beschikking over een deel van Paviljoen Welgelegen in Haarlem. Hier werd onder gezamenlijk bestuur het Museum van Levende Nederlandsche Meesters opgericht. Schilderijen waarvan de kunstenaar overleden was zouden weer terugvloeien naar Den Haag of Amsterdam. Dit museum werd opgeheven na de ingebruikname van het Rijksmuseumgebouw in Amsterdam.

In 1875 werd de deelcollectie vaderlandse geschiedenis van het Kabinet van Zeldzaamheden overgeheveld naar het Nederlandsch Museum voor Geschiedenis en Kunst, destijds gevestigd in Den Haag, later verhuisd naar het Rijksmuseumgebouw in Amsterdam. De rest van het kabinet verhuisde naar Vijverberg 15. Op 1 februari 1883 is het museum geheel opgeheven. De collectie werd verdeeld over zeven rijksmusea, voor een groot gedeelte ging het naar het Nederlandsch Museum van Geschiedenis en Kunst het Rijks Ethnografisch Museum in Leiden. Andere delen gingen naar het Rijks Museum van Natuurlijke Historie, het Rijksmuseum van Oudheden, 's Rijks Mineralogisch-Geologisch Museum en 's Rijks Herbarium in Leiden en het Koninklijk Penningkabinet.[9]

Uitbreiding

In 2007 maakte het museum bekend te willen uitbreiden. Hiertoe wilde het museum een deel van Sociëteit de Witte gaan gebruiken. Onder de Korte Vijverberg kon een verbinding tussen de twee gebouwen worden aangebracht.[10] In 2010 werd het ontwerp hiervoor gepresenteerd door architect Hans van Heeswijk.[11] Begin 2012 startten de werkzaamheden en sloot het museum, de heropening vond plaats in juni 2014.[12][13] Een deel van de collectie was tijdens de verbouwing ondergebracht in het Gemeentemuseum van Den Haag.[14] Een ander deel van de collectie, met publieksattracties als Vermeers Meisje met de parel en het door Donna Tartts boek beroemd geworden Het puttertje van Fabritius, reisde rond de wereld. De tentoonstellingen in Tokio, Kobe, New York, San Francisco, Atlanta en Bologna werden door 2,2 miljoen personen bezocht. Volgens museumdirecteur Emilie Gordenker versterkte de wereldtour het internationale prestige van de collectie.[15]

Steunstichting

In 1957 werd de Stichting Johan Maurits van Nassau opgericht. Doel van deze stichting is het steunen van het museum bij de uitbreiding van de collectie en het bewerkstelligen van exposities en publicaties. De stichting heeft ook zelf schilderijen verworven en die in duurzaam bruikleen verstrekt aan het museum. In 1982 volgde de oprichting van de Stichting Vrienden van het Mauritshuis, doel was actieve fondsenwerving. In 1986 fuseerden beide stichtingen.

In 1987 werd een vrijwilligersorganisatie in het leven geroepen voor onder andere het geven van rondleidingen en het bemannen van de winkel en de informatiebalie van het museum.

Bekende werken in het Mauritshuis

Directeuren

Externe links


Monumenten in de buurt van Mauritshuis in 's Gravenhage

Voormalige Ministerie van Binnenlandse Zaken: Ministerie van Binnenlandse Zaken

Binnenhof 18
's Gravenhage
DEPARTEMENT VAN BINNENLANDSE ZAKEN, gebouwd in 1913; aan de zijde van de Hofvijver een achthoekig torentje uit de 15e eeuw en een in oorspro..

Voormalige Ministerie van Binnenlandse Zaken: Ministerie van Waterstaat

Binnenhof 20
's Gravenhage
MINISTERIE VAN WATERSTAAT uit de tweede helft van de 19e eeuw, bevat nog belangrijke restanten van de voormalige Hofkapel. Van zeer grote o..

Huis Pauw (Kabinet der Koningin)

Korte Vijverberg 3
's Gravenhage
Het huis Pauw, ook wel huis van Groen van Prinsteren geheten, thans kabinet der Koningin, gebouwd omstreeks 1620, in 1720 met een mezzanino ..

Windroos in het plaveisel

Korte Vijverberg 3
's Gravenhage
Windroos in het plaveisel, waarschijnlijk 18e eeuw.

Maurits- of Grenadierspoort, sierlijk bouwwerk van baksteen met forse zandstenen omlijstingen

Mauritspoort a/h Binnenhof
's Gravenhage
MAURITS- OF GRENADIERSPOORT van de 1634, sierlijk bouwwerk van baksteen met forse zandstenen omlijstingen; van algemeen belang wegens bijzon..

Kaart & Routeplanner

Route naar Mauritshuis in 's Gravenhage