Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Stadhouderspoort, aan de buitenzijde een laat-gotische poortboog in 's Gravenhage

Overig

Stadhouderspoort a/h Binnenhof
2500AA 's Gravenhage
Zuid Holland

Bouwjaar: 1620 (interieur) 1620 1620 (interieur)

(1 recensie)

Beschrijving van Stadhouderspoort, aan de buitenzijde een laat-gotische poortboog

STADHOUDERSPOORT, aan de buitenzijde een laat-gotische poortboog, die bij een restauratie in 1879 is gecopieerd naar de oorspronkelijke; het interieur dateert van 1620; van algemeen belang wegens bijzondere oudheidkundige en kunsthistorische waarde. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 17467
Laatste wijziging: 2014-12-09 19:55:05.0

Recensies en ervaringen (1)

Stadhouderspoort, aan de buitenzijde een laat-gotische poortboog
3
Recensie door: ()
De originele stadhouderspoort is destijds "ontvoerd" naar Amsterdam en staat nog steeds op een nogal obscure plek in de achtertuin van het Rijksmuseum. Wel is de poort in 2014 gerestaureerd. Mijns inziens zou de poort in Den Haag meer op zijn plaats zijn en beter tot zijn recht komen.
Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Stadhouderspoort
Foto uit 2011
Foto uit 2011
Locatie Buitenhof, Den Haag
Coördinaten 52° 5′ NB, 4° 19′ OL
Oorspr. functie toegangspoort
Bouw gereed 1620
Verbouwing 1879
Status Bijzondere oudheidkundige en kunsthistorische waarde
Bouwstijl Late gotiek
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 17467
Eigenaar Rijksvastgoedbedrijf
Detailkaart
Stadhouderspoort (Den Haag)
Stadhouderspoort (Den Haag)
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

De Stadhouderspoort is een poort die het Binnenhof en Buitenhof in Den Haag met elkaar verbindt. Het is één van de vier (de meest westelijke) nog bestaande poorten van het Binnenhofcomplex.

Naamgeving

Oorspronkelijk werd de poort de Middelpoort genoemd.[1] Deze hoofdtoegang van het Binnenhof was de enige directe verbinding tussen het Binnen- en Buitenhof. Volgens historicus Jacob de Riemer ontleent het zijn naam eraan dat deze, mogelijk vanaf 1634, toen de andere poorten waren vernieuwd, alleen door de stadhouder gebruikt mocht worden.[2]

Bouwgeschiedenis

De Stadhouderspoort is één van de oorspronkelijke toegangspoorten van het Binnenhof en haar geschiedenis gaat dan ook terug tot in de middeleeuwen. De poort werd in de loop der eeuwen meerdere malen vernieuwd en aangepast aan de behoeften van die tijd. Het interieur van de huidige poort, de onderdoorgang, werd opgeleverd in 1620. De natuurstenen poortomlijsting aan de kant van het Buitenhof is uitgevoerd in de stijl van de late Gotiek en dateerde oorspronkelijk van een veel oudere datum.

De originele Stadhouderspoort in de achtertuin van het Rijksmuseum Amsterdam, inclusief de kettinggaten voor de ophaalbrug, in 2015

De huidige natuurstenen poortomlijsting van de Stadhouderspoort is een replica uit 1879. De originele poort werd naar Amsterdam verscheept en is tegenwoordig te zien in de sculptuurtuin achter het Rijksmuseum. De poort is daar tegen de rug van een andere poort gemetseld en werd in 2014 gerestaureerd. Zowel de originele Stadhouderspoort als ook de replica zijn tegenwoordig een rijksmonument.

Stadhouderspoort vóór 1879

Bij de poort hoorde ook een ophaalbrug, maar deze verdween toen in 1860 de gracht om het Binnenhof werd gedempt. Bij werkzaamheden in 1879 werd naast de poort een kleiner voetgangerspoortje aangebracht. Die was nodig omdat vanaf die tijd een tram door de poort over het Binnenhof reed. Omdat de verkeersdruk toenam werd in 1899 een tweede voetgangerspoortje aangebracht aan de andere zijde van de Stadhouderspoort. Daarmee ontstond tevens een meer harmonisch geheel. Sinds 1924 rijdt er geen tram meer door de poort. De binnenzijde betreft nog de toestand uit 1620.

Oproer van 1786

De “aanslag” op de Gedeputeerden van Dordrecht in 1786

In het najaar van 1785 werd door de Staten van Holland besloten dat de poort voortaan geopend zou blijven tijdens de vergaderingen, net als de andere poorten. Oranjegezinde burgers uit Den Haag waren boos dat voortaan ook regenten van de poort gebruik zouden mogen maken.

Op 16 mei 1786 was de eerste gelegenheid dat het besluit ten uitvoer kon worden gebracht, maar geen van de politici waagde het om de Oranjegezinde burgers te trotseren en namen allen de Mauritspoort of de Spuipoort. De dag daarop besloten de afgevaardigden van Dordrecht, burgemeester Ocker Gevaerts en pensionaris Cornelis de Gijselaar, om met hun koets door de Stadhouderspoort te rijden. Dit lukte hun alleen doordat de drossaard met enkele ruiters hen te hulp schoot toen woedende Oranjeaanhangers dit probeerden te verhinderen. De gecommitteerde raden, die uit angst voor de steeds verder groeiende menigte achter gesloten deuren verbleven, gaven de commandant van de Zwitserse Garde de opdracht om desnoods met geweld de orde te herstellen. De Statenvergadering werd vervroegd beëindigd, waarna de afgevaardigden van Dordrecht besloten om wederom met hun koets via de Stadhouderspoort te vertrekken. Nauwelijks was de koets de galerij vóór de doorgang van de poort genaderd toen de menigte de verdere doorgang belette. Hofkapper François Mourand greep de teugels van de paarden en drong de koets terug. Slechts met moeite wist de drossaard met zijn mannen de afgevaardigden te ontzetten en door de poort te helpen. De officieren van de Zwitserse Garde hadden, net als de Dragonders die aan beide zijden van de poort op wacht stonden, de menigte niets in de weg gelegd. Pas toen de koets het Buitenhof opreed besloten zij tot actie over te gaan en te helpen om de menigte te uiteen te drijven.

Na afloop beweerden de militairen dat ze door het gedrang niet hadden kunnen zien wat er zich afspeelde. Mourand werd gearresteerd en afgevoerd naar de hoofdwacht op het Buitenhof en vandaar naar de Gevangenpoort. De volgende dag beklaagden de Dordrechtse afgevaardigden zich bij de Staten en stonden erop dat de aanstichters zouden worden gestraft. Die besloten dat François Mourand zonder proces kon worden berecht aangezien de “aanslag” voor de ogen van het hoogste gezag had plaatsgevonden. De misdaad kon daarom als bewezen worden geacht. Dientengevolge mocht hij ook niet worden uitgeleverd aan het Hof van Holland. De gecommitteerde raden, daartoe gewettigd door de Staten van Holland, besloten dat Mourand de doodstraf diende te krijgen. En hoewel de vrouw van Mourand in naam van haar zes kinderen om genade smeekte, werd op 24 maart het schavot op het Groene Zoodje voor de executie in gereedheid gebracht. Het hele garnizoen van Den Haag nam positie om eventuele onlusten te bestrijden. De twee Dordrechtse afgevaardigden, steeds benauwder dat zij net zo onpopulair zouden kunnen worden als de gebroeders De Witt ooit waren geweest, besloten op het laatste moment te verzoeken de terechtstelling niet te laten voltrekken. De straf van Mourand werd omgezet in levenslange opsluiting en hij werd naar het tuchthuis in Gouda overgebracht. Hij zou echter al in 1787 als gevolg van een amnestie van de Staten in vrijheid worden gesteld.

Pas na het einde van de Republiek der Verenigde Nederlanden in 1795 mocht ook de Stadhouderspoort door iedereen gebruikt worden.



Monumenten in de buurt van Stadhouderspoort, aan de buitenzijde een laat-gotische poortboog in 's Gravenhage

Eertijds onderdeel van het Stadhouderlijk Kwartier, thans in gebruik bij de Raad van State

Binnenhof 1
's Gravenhage
Eertijds onderdeel van het Stadhouderlijk Kwartier, thans in gebruik bij de Raad van State, gebouwd in 1620, in zuidelijke richting verlengd..

Fontein

Binnenhof 1
's Gravenhage
Naar ontwerp van P.J.H. Cuypers in 1885 door C.J. Vincent & Co in neo-gotische trant uitgevoerde smeedijzeren FONTEIN met cirkelvormig hards..

Eerste Kamer der Staten Generaal

Binnenhof 22
's Gravenhage
EERTIJDS VERBLIJF VAN DE STATEN VAN HOLLAND, in de jaren 1652-1657 gebouwd naar de plannen van Pieter Post, thans in gebruik bij de Eerste K..

voormalig paleis Prins Willem V (Ridderzaal)

Binnenhof 1A
's Gravenhage
VOORMALIG PALEIS van Prins Willem V, thans in gebruik bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal, in de jaren 1777-1793 gebouwd door P.L. Gunck..

Ruiterstandbeeld van koning Willem II, kopie naar origineel te Luxemburg van A. Mercié en V. Peters

Standbeeld a/h Buitenhof
's Gravenhage
STANDBEELD van Koning Willem II te paard, kopie naar origineel te Luxemburg van A Mercie en V. Peters, van algemeen belang wegens oudheidkun..

Kaart & Routeplanner

Route naar Stadhouderspoort, aan de buitenzijde een laat-gotische poortboog in 's Gravenhage

Foto's (5)