Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Huize Groeneweg Cellebroederklooster Latijnse school Werkinrichting tot wering der bedelarij in Gouda

Kerkelijk Gebouw

Groeneweg 33
2801ZB Gouda
Zuid Holland

Bouwjaar: 15e eeuw 1400 15e eeuw


Beschrijving van Huize Groeneweg Cellebroederklooster Latijnse school Werkinrichting tot wering der bedelarij

V.M. CELLEBROEDERSKLOOSTER. Gebouw op haakse plattegrond, in oorsprong XV, verbouwd tot Latijnse School in 1666. Links in de voorgevel een korfbogig, natuurstenen poortje (laat-gotisch) rechts een poortje tussen pilasters met Korintische kapitelen, waarboven venster met driehoekig fronton (gedateerd 1666) en gebeeldhouwde zijstukken met bloemen, vruchten en boeken. Inwendig: balkenzoldering (XV) en kamer met goudleerbehang en eenvoudige schouw, waarin schoorsteenstuk (XVIII). (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 16819
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Het Cellebroedersklooster, kopie gemaakt door Jacobus Stellingwerff naar een 16e-eeuws origineel

Huize Groeneweg is het voormalige Cellebroedersklooster aan de Groeneweg in de Nederlandse stad Gouda.

Ingang Huize Groeneweg
Fragment van een gravure van een kaart van Gouda door Braun & Hogenberg uit 1585[1] links boven het stadhuis, midden onder de Sint-Janskerk en rechts het Cellebroedersklooster (nr. 19)

Het Cellebroedersklooster werd gebouwd in de 14e eeuw. In 1395 schonk Godevaert Jelyszoon een huis aan de stad Gouda, waarvan de rente ten goede diende te komen aan de cellebroeders.[2] Deze broeders waren actief als ziekenverzorgers in Gouda. Vooral pestlijders werden door hen verpleegd. Voor hun werk kregen zij in 1348 van paus Clemens VI een aflaat. In 1464 werd het huis officieel door bisschop David van Bourgondië tot klooster verklaard met de naam Emmaus. Vanaf dat moment dienden de broeders zich te houden aan de de regel van Sint Augustinus.[3] Omstreeks 1556 waren er klachten over het zedelijk gedrag van de broeders. Twee burgemeesters van Gouda onderzochten de zaak en brachten hierover rapport uit.[4] Er zou sprake zijn geweest van, volgens verklaringen van buurtgenoten, moord, twisten, lichte vrouwen en drinkgelagen.[5] Na de reformatie werd in 1573 besloten om de Latijnse school van Gouda, het latere gymnasium, in het kloostercomplex onder te brengen. Als herinnering aan deze periode staat boven de ingang van het gebouw: "Praesidium atque decus quae sunt et gaudia vitae - Formant hic animos Graeca Latina rudes", vrij vertaald: "Om eens tot steun, sieraad en bron van vreugde in het leven te zijn, vormen Grieks en Latijn hier de nog ruwe geest". Als eerste rector werd aangesteld Paulus Traudenius uit Woerden. De verbouwing verliep traag, want in 1577 beklaagde deze rector zich over het feit dat hij al vier jaar in Gouda verbleef zonder over een school te beschikken. In 1579 kon daadwerkelijk een begin gemaakt worden met het onderwijs. De familie Traudenius zou gedurende een halve eeuw haar stempel op deze school drukken. Paulus Traudenius werd in 1602 opgevolgd door zijn zoon Dirck, die in 1607 overleed en opgevolgd werd door zijn broer Willem. De derde broer Gerardus Traudenius zou van 1615 tot 1623 het rectoraat vervullen.[6]

Nadat de school in 1850 verhuisde naar de Tiendeweg werd het gebouw bestemd voor de tewerkstelling van bedelaars in Gouda, de werkinrichting tot wering der bedelarij. Gaandeweg kreeg het gebouw tevens een functie als woonruimte voor armlastige ouderen.

Het gebouw werd in 1982 ingrijpend gerestaureerd. Het huidige Huize Groeneweg is een verzorgingshuis voor ouderen. In het gebouw bevindt zich de voormalige regentenkamer met goudleerbehang uit de 18e eeuw. In deze kamer bevindt zich ook een schoorsteenstuk "Diana belaagd door de saters", geschilderd door de in Gouda geboren Haagse schilder Gerrit van den Heuvel.[7] Een uit het gebouw afkomstig schoorsteenstuk geschilderd door Abraham van Strij wordt bewaard in het museum Het Catharina Gasthuis.

Literatuur

  • Taal, Johannes, De Goudse kloosters in de middeleeuwen (1960) uitg. Paul Brand, Hilversum, proefschrift Nijmegen, ook verschenen in de Verzameling bijdragen van de Oudheidkundige kring "Die Goude" (nr. 11)
  • Mark-Hoevers, drs. Suzan van der Huize Groeneweg: De historie van een eeuwenoud gebouw in Gouda (1986) uitg. Stichting Huize Groeneweg, Gouda
  • Windhorst, Margreet (et al.) Huize Groeneweg, Groeneweg 33 in: Erfgoud, Gouda op de kaart (2009) uitg. Stichting Open Monumentendag Gouda, ISSN 1877-4326

Monumenten in de buurt van Huize Groeneweg Cellebroederklooster Latijnse school Werkinrichting tot wering der bedelarij in Gouda

kasteel buitenplaats

Groeneweg 31
Gouda
Inleiding Het voormalige KOETSHUIS Groeneweg 33 is een toevoeging in Neo-Hollandse Renaissance uit 1899 aan het voormalige Cellebroederskl..

Toegangspoort Swanenburgh's hofje

Groeneweg 42
Gouda
PAND vanwege de getoogde toegangspoort tot het Swanenburghshofje. In de boogomlijsting gebeeldhouwde sluitsteen. Latei met opschrift: 'Het S..

Swanenburgh's hofje

Swanenburghshofje 1
Gouda
"Swanenburgh's HOFJE", 1692, vernieuwd XIX.

Weeshuis

Spieringstraat 1
Gouda
V.M. WEESHUIS. Langwerpig GEBOUW van veertien vakken op de hoek van de Spieringstraat en de Patersteeg. Sierlijke topgevel met natuurstenen ..

Weeshuis

Spieringstraat 1
Gouda
PAND met lijstgevel (ca.1800) met Empire ramen.

Kaart & Routeplanner

Route naar Huize Groeneweg Cellebroederklooster Latijnse school Werkinrichting tot wering der bedelarij in Gouda

Foto's (1)