Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Geertruidskerk in Geertruidenberg

Kerkelijk Gebouw

Elfhuizen 3
4931AX Geertruidenberg
Noord Brabant


Beschrijving van Geertruidskerk

Ned. Herv. Kerk. Oorspronkelijk aan St.Gertrudis gewijd, in 1310 tot kapittelkerk verheven, waarna een (12e eeuws?) tufstenen basiliekje vervangen werd door een gebouw dat, na geleidelijke groei in de 14e, 15e en 16e eeuw, thans bestaat uit een aan de noordzijde ingebouwde toren (eigendom van de Gemeente Geertruidenberg), een driebeukig hallenschip, dwarsarmen met veelhoekige sluiting en een hoger, eveneens veelhoekig gesloten koor met onvoltooide krocht. Een deel van de toren, een midden- en een zuidbeuk van het schip en het koor met de krocht, alles nog zonder gewelven, waren ver gereed toen in 1420, bij de inval van de Dordtenaren, de kerk door brand beschadigd werd. Daarna werd de krocht dichtgegooid, de zuidarm van het transept werd in 1439 voltooid, de toren in 1447. De noordarm en de noordbeuk kwamen onderscheidenlijk tegen 1500 en omstreeks 1539 tot stand. Bij het beleg van 1593 werd vooral de toren zwaar beschadigd, waarna definitief herstel eerst in 1768 volgde, naar ontwerp van Philips Willem Schonck; omstreeks dezelfde tijd zijn de gebeeldhouwde hardstenen hekpalen (door Guilliam Carrier?) voor de westingang en aan de noordzijde, bij de Vishal, geplaatst en is de kerkhofmuur herbouwd. Restauraties van de kerk in 1876-1886 en in 1955 vv. Inwendig: houten tongewelven over de gehele kerk, op ronde kolommen. Behalve vele grafzerken een epitaaf met marmeren borstbeeld voor de stadscommandant Stephanus Coopius, omstreeks 1640; een tweede, eenvoudiger, voor zijn opvolger Dominicus Cassipinus (gestorven 1651); koperen doopvont in Lodewijk XVI stijl uit 1741; tekstborden met geschilderd rolwerk uit 1582, 1583, 1596; bord met pilasteromlijsting en geschilderd gezicht op de stad uit 1616; een negental wapenborden uit de XVIIIe eeuw. Voorts witmarmeren grafmonumenten voor schout-bij-nacht J.A. Zoutman, uit 1845, en voor J. Lagerwey (gestorven 1844). Klokkenstoel met gelui bestaande uit een klok van C. en D.J. Ouderogge, 1647, diam. 75 cm, en een klok van J. van Venloe, 1447, diam. 120 cm. Eenklaviers orgel, in 1861 gemaakt door J.J. Vollebregt en Zoon. Gerestaureerd in 1983. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 15950
Laatste wijziging: 2014-10-12 19:38:37.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Geertruidskerk
Geertruidskerk op de Markt in Geertruidenberg
Geertruidskerk op de Markt in Geertruidenberg
Plaats Geertruidenberg
Gebouwd in 14/16e eeuw
Restauratie(s) 1876-1886 en in 1955
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  15950
Geertruidenberg, toren van de Geertruidskerk in straatzicht
Geertruidenberg, toren van de Geertruidskerk in straatzicht
Bankenplan
Bankenplan
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Geertruidskerk is de Hervormde kerk van Geertruidenberg. Deze kerk bevindt zich aan Elfhuizen 3.

Geschiedenis

Op de plaats van deze kerk stond in de 11e eeuw reeds een aan Gertrudis van Nijvel gewijde romaanse kerk uit tufsteen. Omstreeks 1200 werd het schip naar het zuiden toe uitgebreid. Pas in 1315 begon men met de bouw van de toren. In 1325 begon men met de noordelijke zijbeuk, terwijl omstreeks 1400 met de bouw van het priesterkoor en de crypte werd begonnen. Aan de noordzijde werd vervolgens de Onze-Lieve-Vrouwekapel gebouwd, waarna men het het zuidertransept begon.

In 1420 werd, in het kader van de Hoekse en Kabeljauwse twisten, de stad door de Dordtenaren in brand gestoken, waarbij ook de kerk zwaar beschadigd werd. De crypte werd nimmer voltooid en de stenen gewelven werden door houten tongewelven vervangen. De zuidarm van het transept werd in 1439 voltooid en de toren in 1447, terwijl de noordarm en de noordbeuk respectievelijk omstreeks 1500 en omstreeks 1539 werden voltooid.

Nieuwe beschadigingen volgden tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Bij de inname in 1593 door Prins Maurits werd de toren gedeeltelijk verwoest en ook de latere belegeringen door de Fransen lieten de kerk niet onbeschadigd. Pas in 1768 werd de toren definitief hersteld. Een ingrijpende restauratie vond plaats van 1955-1990. Toen werd ook de crypte weer uitgegraven.

Uit oude documenten blijkt dat de abdij van Thorn bepaalde rechten had in Geertruidenberg. In 1310 werd de kerk op verzoek van de abdis van Thorn door Theobald, prins-bisschop van Luik, tot kapittelkerk verheven.

De eerste predikant in Geertruidenberg trad aan in 1574. De reeks van predikanten vertoonde echter een hiaat omdat de Spanjaarden de stad weer in bezit namen. Vanaf 1593 werd de kerk definitief Hervormd, later Protestantse Kerk in Nederland.

Gebouw

Het gebouw is een driebeukige hallenkerk met een aan de noordzijde ingebouwde westtoren die uit vier geledingen bestaat. Aan de buitenzijde ziet men drie parallelle zadeldaken. Het bakstenen metselwerk is voorzien van speklagen. Dwarsarmen en koor zijn veelhoekig gesloten.

Inventaris

Het orgel werd gebouwd door Johannes Vollebregt in 1861 en werd uitgebreid in 2005. Het verving een ouder orgel en is afkomstig van de Waalse kerk te Heusden.

De kerk bezit vier tekstborden: Eén uit 1582 ter ere van Willem van Oranje, een regentenbord uit 1583, een bord ter ere van Arent van Duvenvoorde uit 1596, en een visserijbord uit 1616. Voorts zijn er 17e en 18e-eeuwse grafzerken en een epitaaf met marmeren borstbeeld voor stadscommandant Stephanus Coopius (†1649), één voor zijn opvolger Dominicus Cassiopinus (†1651), een monument voor schout-bij-nacht Johan Zoutman uit 1845. Er zijn negen houten rouwborden, waarvan één uit 1662. Het koperen doopbekken uit 1741 is in Lodewijk XIV-stijl.

Vóór de kerk bevinden zich twee hardstenen hekpalen met rocaille-versiering uit 1768, vermoedelijk vervaardigd door Guilliam Carrier.

Externe link


Monumenten in de buurt van Geertruidskerk in Geertruidenberg

Vismarkt met pomp

Vismarktstraat 17
Geertruidenberg
Vismarkt met pomp. In 1772 gebouwd naar ontwerp van Philips Willem Schonck; hardsteenwerk uitgevoerd door Guilliam Carrier, Vierkante hal, g..

Huis met Empire lijstgevels waarin ramen met kleine roedenverdeling

Havendijkstraat 1
Geertruidenberg
(hoekhuis naast de noordelijke kerktoegang en naast de Vishal); huis met Empire lijstgevels waarin ramen met kleine roedenverdeling.

Hof van Holland

Elfhuizen 4
Geertruidenberg
"Hof van Holland", huis onder met rode pannen belegd schilddak en met gepleisterde gebosseerde lijstgevel.

Huis onder met rode pannen belegd schilddak en met gebosseerd gepleisterde lijstgevel

Elfhuizen 5
Geertruidenberg
Huis onder met rode pannen belegd schilddak en met gebosseerd gepleisterde lijstgevel.

Huis onder met rode pannen belegd schilddak en met lijstgevel in schoon werk

Elfhuizen 2
Geertruidenberg
Huis onder met rode pannen belegd schilddak en met lijstgevel in schoon werk.

Kaart & Routeplanner

Route naar Geertruidskerk in Geertruidenberg