Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Mallumse watermolen in Eibergen

Molen

Mallumse Molenweg 37
7152AT Eibergen (gemeente Berkelland)
Gelderland

Bouwjaar: 1748


Beschrijving van Mallumse watermolen

Mallumse watermolen. Ten noord-oosten van Eibergen op de Berkel in schilderachtige omgeving gelegen watermolen, oorspronkelijk dubbele molen (koren en olie) waarvan slechts het in 1748 herbouwde korenmolenhuis bewaard is gebleven. Bakstenen wanden, aan de zijde van de Berkel bekleed met Bentheimersteen. Natuurstenen vensterkozijnen. Pannen schilddak. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 14608
Laatste wijziging: 2014-10-12 19:38:37.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
De Mallumsche Molen
Watermolen van Mallem.jpg
Basisgegevens
Plaats Mallem
Waterloop Berkel
Bouwjaar 1748
Type onderslagmolen
Rad 4,80 m.
Functie korenmolen, pelmolen
Huidig gebruik  het malen van graan en pellen van gerst, thans op vrijwillige basis
Monumentnummer  14608
Externe link(s)
Molendatabase
De Hollandsche Molen
Portaal  Portaalicoon   Molens

De Mallumsche Molen is een onderslag watermolen aan de Berkel in de buurtschap Mallem in de Nederlandse gemeente Berkelland, op loopafstand van het dorp Eibergen. Behalve korenmolen is de molen ook als pelmolen in bedrijf. Er worden regelmatig op zaterdagmiddagen demonstraties pellen verzorgd.

Vroege geschiedenis

De vroegste vermelding van deze watermolen stamt uit 1424. De molen maakte deel uit van het Hof te Mallem, een leengoed van de Heer van Borculo. De molen was een dwang- of banmolen, wat betekent dat de boeren uit de omgeving verplicht waren daar hun graan te laten malen. Dit verzekerde de heer van inkomsten. Verschillende families hebben het leengoed bewoond en voerden dus ook het beheer over de molen.

Nadat de Havezate Mallum rond 1750 werd gesloopt, werd het Muldershuis, de naastgelegen kleine boerderij van de molenaar (Nedersaksisch: mulder), voorzien van een luxe dwarshuis. Zodoende kon de Heer van Mallum toch nog onder comfortabele omstandigheden in Mallum verblijven. De Hof werd toen al niet meer permanent bewoond, maar gebruikt voor de jacht en doorreis.

Het Muldershuis was ook een pleisterplaats met schipperscafé voor de schippers van Berkelzompen, welke moesten wachten op het schutten van hun schepen. In 1895 kwam het molencomplex in het bezit van het Waterschap van de Berkel.

Olie- en eekmolen

Oorspronkelijk was de molen een dubbelmolen, met op de linkeroever (stroomafwaarts gezien) een olie- en eekmolen, welke in de 17e eeuw ook een poosje dienst heeft gedaan als papiermolen. Deze molen brandde in 1755 af en werd herbouwd. Ze zakte in 1917 de molenkolk in en werd in 1918 gesloopt. Op de plek van de verdwenen molen werden badhokjes gebouwd. De molenkolk werd tot rond de Tweede Wereldoorlog gebruikt als zwembad.

Koren- en pelmolen

Op de rechteroever bevindt zich een koren- en pelmolen. De huidige molen is in 1748 gebouwd, nadat zijn voorganger in 1746 afbrandde. Deze molen heeft tot 1943 commercieel gemalen. In 1948 kocht de stichting De Mallumse Molen het gebouw van het waterschap voor het symbolische bedrag van 1 gulden. De stichting begon al snel met de restauratie tot maalvaardige molen. De molen is de enige pelmolen op waterkracht in Nederland.

Inrichting

De molen heeft een houten waterrad en een houten wateras. Het waterrad is 4,80 m en de houten schoepen zijn 85 cm breed. Het waterwiel op de wateras drijft de bonkelaar op de koningsspil aan. Bovenaan de koningsspil zit het spoorwiel dat het maalkoppel en het pelkoppel aandrijft. Het waterwiel kan ook een maalstoel aandrijven, die echter niet meer wordt gebruikt.

De molen heeft een maalkoppel en een maalstoel. Alleen het maalkoppel wordt nog gebruikt voor het malen van graan. De 16der (140 cm in doorsnede) maalstenen zijn zogenaamde blauwe stenen (basalt). De 17der (150 cm in doorsnede) pelstenen zijn van Bentheimer zandsteen.

De gepelde gerst wordt rechtstreeks via de aflaatschuif op de zifterij gestort.

In de molen staat een buil, koekenbreker, pletter, wanmolen en lintzaag.

Verder heeft de molen een elektrisch aangedreven jakobsladder.

Overbrengingen

  • Het waterwiel heeft waarschijnlijk 27 kammen.
  • De bonkelaar heeft waarschijnlijk 13 kammen.
  • Het varkenswiel voor aandrijving van de maalstoel heeft 13 kammen.

De overbrengingsverhouding van waterwiel naar bonkelaar is 1 : 2.

  • Het spoorwiel heeft 80 kammen met een steek van 9,0 cm.
  • De steenschijfloop van het maalkoppel heeft 30 staven.

De overbrengingsverhouding van het maalkoppel is 1:5,3. De overbrengingsverhouding van de maalstoel is onbekend.

  • De steenschijfloop van de pelsteen heeft 16 staven

De overbrengingsverhouding van het pelkoppel is 1:10.

Rijksmonument

De molen is een rijksmonument. Dit geldt ook voor de sluis bij de molen en het bijbehorende muldershuis [1]. De sluis is recent gerestaureerd. Deze restauratie heeft vertraging opgelopen vanwege het aantreffen van een zeldzame varen. Het gebied rond de molen is een beschermd dorpsgebied.

Fotogalerij

Externe links


Monumenten in de buurt van Mallumse watermolen in Eibergen

Muldershuis bij Mallumse watermolen

Mallumse Molenweg 114
Eibergen (Gemeente Berkelland)
Muldershuis, een boerderij met dwars woonhuis onder schilddak met hoekschoorstenen, een natuurstenen poortje met bovenlicht, gesneden deuren..

Sluis bij Mallumse watermolen

Mallumse Molenweg 37
Eibergen (Gemeente Berkelland)
Sluizen bij de Mallumse watermolen.

Fraaie oude vakwerkschuur

Rekkense binnenweg 6
Eibergen (Gemeente Berkelland)
Fraaie oude vakwerkschuur.

Gracht voormalig havezate Mallum

Rekkense binnenweg 6
Eibergen (Gemeente Berkelland)
Omgracht terrein van de voormalige Hof te Mallum. Als terrein van geschiedkundige waarde van belang.

Woonhuis met aangebouwde bedrijfsbebouwing

Looweg 2
Eibergen (Gemeente Berkelland)
Boerderij uit ca. 1800 of XIX A. (bescherming betreft alleen het hoofdgebouw (woonhuis met aangebouwde bedrijfsbebouwing).

Kaart & Routeplanner

Route naar Mallumse watermolen in Eibergen