Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Huis te Merwede in Dordrecht

Kasteel Buitenplaats

West Merwedepolder
3300AA Dordrecht
Zuid Holland

Bouwjaar: 14e eeuw

(1 recensie)

Beschrijving van Huis te Merwede

RUINE van het Huis te Merwede. Overblijfsel van het kasteel der Heren van de Merwede ten noordoosten van de stad. Verwoest waarschijnlijk bij de St. Elisabethsvloed in 1421. De ruine bestaat uit een gedeelte van een zware donjon (XIV), aan de buitenzijde versierd met vlechtwerkplatronen van verglaasde steen. Uitgekraagd spietorentje en resten van een gemetselde trap. Objecten van algemeen belang wegens bijzondere oudheidkundige en kunsthistorische waarde. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 14046
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen (1)

Huis te Merwede
5
Recensie door: ()
dit is gebouwd door mijn voorvader. de heer van der Merwede van Muijlwijck
Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Huis te Merwede
Ruïne van het kasteel Ter Merwe
Ruïne van het kasteel Ter Merwe
Locatie Dordrecht
Algemeen
Kasteeltype Waterburcht
Stijl Middeleeuws
Bouwmateriaal Baksteen
Huidige functie Ruïne
Gebouwd in 1307
Gebouwd door Dirk van der Merwede
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  14046

Huis te Merwe(de) of Kasteel Ter Merwe is een voormalig middeleeuws kasteel ten oosten van de stad Dordrecht aan de Merwede. Het kasteel is gebouwd tussen de jaren 1307 en 1335 op het knooppunt van de rivieren Oude Maas, Noord en Merwede, als plaats waar het stapelrecht werd uitgeoefend.

Huis te Merwede is een van de oudste kasteelruïnes in Nederland (al vanaf 1418).[1] Van het kasteel resteert nog een 14e-eeuwse toren met muren van ongeveer twee meter dikte, die achter een gevangenis en een industrieterrein ligt.

Bewoning

De bouw van het huis werd voltooid in 1335, het was waarschijnlijk niet echt een kasteel, maar meer een ridderhofstad. Tot aan het Beleg van Dordrecht in 1418 werd het beheerd door de familie Van der Merwe(de). Het was het tweede kasteel van de heren Van der Merwede. De eerste vermelding van het huis aan de Merwede dateert van 1335. Uit deze vermelding blijkt dat het huis geen eigendom is van de familie Van der Merwede, maar van de heren Van Putten en Strijen.
Daniel VII van der Merwede, dijkgraaf van de Groote Waard in Zuid-Holland en heer van Steyn, sterft in 1403 zonder een mannelijke opvolger na te laten (Klaus 2011, p. 28). Daardoor komt er een einde aan de directe lijn van de Van der Merwedes.[2] Een dochter van Daniel, Margriet, trouwt in 1410 met Willem van Brederode 1380-1451. Het is echter niet duidelijk of deze ook Huis te Merwede in bezit krijgt.[2]

Ruïnering

Tijdens het Beleg van Dordrecht in 1418 werd het onderkomen ingenomen door Jacoba van Beieren, en diende het als uitvalsbasis voor de pogingen tot inname van de stad. De stedelingen wisten echter Jacoba en haar volgelingen te verjagen en verwoestten het huis gedeeltelijk. Drie jaar later tijdens de Sint-Elisabethsvloed werd het restant vrijwel volledig vernield. Alleen een restant van de donjon aan de naar Dordrecht gekeerde kant bleef over. De ruïne was onbewoonbaar geworden en zou nooit meer worden opgebouwd. In 1604 werd de resten verkocht aan de stad Dordrecht.

Na de Sint-Elisabethsvloed van 1421 kwamen de resten van het kasteel rondom in het water te staan en dat bleef bijna zes eeuwen lang het geval. Pas begin 20e eeuw werd de omgeving ingepolderd en lag de ruïne weer aan de oever van de rivier.

Archeologisch onderzoek

Archeologisch onderzoek in 1943

In de jaren veertig van de 20e eeuw is archeologisch onderzoek verricht. Dit heeft duidelijk gemaakt dat er twee bouwfasen zijn te onderscheiden. In feite waren het twee kastelen: het eerste is waarschijnlijk al bij een grote overstroming in de 14e eeuw zwaar beschadigd. De resten van de ronde toren op de zuidhoek staan sterk uit het lood terwijl de hele zuidmuur naar buiten overhelt. Het tweede Huis te Merwede werd flink vergroot en besloeg ongeveer 34 x 35 meter.

Restauratie

Jarenlang werd de ruïne, die thans eigendom van de gemeente en vrij te bezichtigen is, verwaarloosd en ging hij schuil tussen oeverbegroeiing. In 2000 echter stelde de gemeentelijke archeoloog Johan Hendriks een plan op om de ruïne aan te pakken. Dit plan is gedeeltelijk gerealiseerd in een opknapbeurt in 2010, waarbij begroeiing en graffiti werden verwijderd, met behulp van hergebruikte stoepranden werd gepoogd om de gehele fundering van het huis zichtbaar te maken, een groot informatiebord werd geplaatst en een wandelroute werd aangelegd. De toegang werd vernoemd naar de voornaam van de heren van het Huis te Merwede: het Heer Danielspad.

De restauratie leverde ook veel nieuwe informatie op. Merwede was het stamslot van een rijk geslacht en dat is aan de overblijfselen nog steeds af te zien.

Bezitters

Stamwapen uit het Wapenboek Beyeren voor 1405
Wapen van Daniel VI van der Merwede en Stein uit het Wapenboek Beyerenvoor 1405

De heerlijkheid Merwede, en daarmee het Huis te Merwede, hadden de bezitters aanvankelijk in leen van de heren Van Putten en Strijen en na 1371 van de graven van Holland.

  • Daniel I van der Merwede, ridder, vermeld 1243-1252, † na 03.07.1266, tr. N. van Putten.
  • Daniel II van der Merwede, knape, † om 1283, tr. N. van Brederode-van Doortoghe
  • Daniel III van der Merwede, ridder, † om 1330, tr. Beatrix van Alkemade
  • Daniel IV van der Merwede, ridder, baanderheer, vermeld vanaf 1317, gesneuveld Stavoren 27.09.1345, tr. Johanna Both van der Eem
  • Daniel V van der Merwede, ridder, tr. Margaretha (of Agniese) van Stein, erfdochter van Stein
  • Daniel VI van der Merwede en Stein, ridder, † 1403, tr. Margaretha van Haynin, weduwe van Lodewijk van Praet, ridder, heer van Moerkerke (zie echter Bulder 2012, p. 10.)[3]
  • Margaretha van der Merwede en Stein, erfdochter, gest. 1451, tr. Willem van Brederode, ridder, † 1451
  • Lodewijk van Praet, heer van Moerkerke, halfbroer van Margaretha van der Merwede, verwerft het huis ter Merwede door koop in 1424
  • Frank van Praet, heer van Moerkerke en Merwede 1440 (1430-1473), trouwde met Elisabeth van Loon Carnisse (1450-1514)
  • Daniel van Praet, heer van Moerkerke en Merwede 1473, broer van Frank van Praet
  • Margriet van Praet van Moerkerke en Merwede, erfdochter, tr. Gerard van Arkel, heer van Heukelom
  • Daniel van Boetzelaer, heer van Merwede 1560-1589 (1536-1591), achterkleinzoon van Frank van Praet
  • Rutger van Boetzelaer, heer van Merwede 1589-1598 (1534-1604), broer van Daniel van Boetzelaer
  • Rutger Wessel van Boetzelaer, heer van Merwede 1598
  • Stad Dordrecht door koop sinds 1604.

Zie ook

Externe links


Monumenten in de buurt van Huis te Merwede in Dordrecht

In de toren van de Nederlands Hervormde Kerk, die zelf niet beschermd wordt, bevindt zich een belangrijke historische luidklok, diameter 82,5 cm.

Kerkbuurt 78
Papendrecht
In de toren van de N.H.Kerk, die zelf niet beschermd wordt, bevindt zich een belangrijke historische luidklok, daterend uit de veertiende ee..

Terrein waarin een huisterp

-
Papendrecht
Terrein waarin een huisterp. Datering: Late Middeleeuwen. Het monument is van wetenschappelijke- en cultuurhistorische betekenis. Gedeelt..

Wantijplantsoen

-
Dordrecht
Inleiding Verdiept gelegen PLANTSOEN in Nieuwe Architectonische tuinstijl, aangelegd naar ontwerp van de tuinarchitect D.F. Tersteeg (1876-..

Schietbaanmuur

Baden Powellaan
Dordrecht
Inleiding Een aan de rand van het Wantijpark staand restant van een MUUR van een schietbaan, omstreeks 1910 opgetrokken in Ambachtelijk-tra..

Villa Augustus: Voormalig pompstation

Oranjelaan 3
Dordrecht
Inleiding Bij de in 1882 gebouwde watertoren staand POMPSTATION voor de verwerking en de zuivering van grondwater ten behoeve van de drink..

Kaart & Routeplanner

Route naar Huis te Merwede in Dordrecht

Foto's (3)