Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Luthers wees- en oudeliedenhuis en West-Indisch Huis in Amsterdam

Gebouw

Herenmarkt 95
1013EC Amsterdam
Noord Holland

Bouwjaar: 1617 en ouder


Beschrijving van Luthers wees- en oudeliedenhuis en West-Indisch Huis

Laatstelijk Hersteld Luthers wees- en oudeliedenhuis, een complex bestaande uit: a) de middenvleugel aan de Haarlemmerstraat (1617, voormalige Vleeshal en Schutterswachthuis) onder schilddak, met gepleisterde gevel (1e helft 19e eeuw), voorzien van een fronton met gesneden voorstelling en een deuromlijsting met ionische pilasters. b) een westelijke en een zuidelijke vleugel, gebouwd kort na de inrichting tot West-Indisch Huis (1623), met een versiering met blokken in de ontlastingsbogen en ten dele bewaarde kelders met kruisribgewelven. c) een vermoedelijk laat in de 18e eeuw of misschien in het begin van de 19e eeuw langs de oude gebouwde tweede westelijke vleugel, merkwaardigerwijze met de 17e eeuwse gevelordonnantie van de oude vleugel in de nieuwe voorgevel aan de Haarlemmerstraat (rechts naast de hoofdvoorgevel). d) een in 1873 langs de oude gebouwde tweede zuidelijke vleugel met een omlijste ingangstravee aan de korte zijde. e) een in 1873 buiten tegen de oorspronkelijke binnenplaatsmuur gebouwde oostelijke vleugel, met aan de Haarlemmerstraat links van de hoofdvoorgevel als pendant van de gevel van de westelijke vleugel een dergelijke herhaling van de 17e eeuwse gevelordonnantie. In alle vleugels een goede roedenverdeling. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 1372
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Voorzijde West-Indisch Huis.

Het West-Indisch Huis is het voormalige hoofdkwartier van de West-Indische Compagnie (WIC) in Amsterdam. In dit pand gaven de bevelhebbers van de WIC in 1625 opdracht tot de bouw van een fort op het eiland Manhattan, de eerste aanzet tot wat de wereldstad New York zou worden.

Het West-Indisch Huis is gelegen aan de Herenmarkt, een pleintje tussen de Haarlemmerstraat en Brouwersgracht in het centrum van Amsterdam. Het gebouw heeft status als rijksmonument en wordt gebruikt als kantoorruimte en locatie voor congressen, huwelijken en andere evenementen. Het John Adams Institute, dat culturele uitwisseling tussen Nederland en de Verenigde Staten bevordert, is in dit gebouw gevestigd. De West-Indische huisbrug over de Brouwersgracht is vernoemd naar het gebouw.

Geschiedenis

Het pand werd in 1617 gebouwd als vleeshal (op de begane grond) en wachtruimte voor de schutterij (op de bovenetage). In 1623 werd het pand gehuurd door de twee jaar eerder opgerichte WIC, en tot 1647 gebruikt voor de vergaderingen van de Heren XIX, de bestuurders van de WIC. Het gebouw werd tijdens deze periode uitgebreid met twee vleugels rond een binnenplaats, zodat het drie keer zo groot werd. In 1647 raakte de WIC door het verlies van Nederlands Brazilië in financiële problemen en werd besloten om te verhuizen naar het West-Indisch Pakhuis op Rapenburg, waar de Oudeschans het IJ instroomt. Dit West-Indisch Pakhuis stond daarna bekend als het West-Indisch Huis. In 1674 verhuisde de WIC nogmaals en kreeg het nieuwe hoofdkwartier, de Voetboogdoelen, de benaming West-Indisch Huis (ook wel West-Indisch Binnenhuis).

Vanaf 1657 werd het gebouw aan de Herenmarkt verhuurd als herberg onder de naam Nieuwezijds Heerenlogement. Vanaf 1825 diende het als wees- en bejaardentehuis van de Hersteld Evangelische Diaconie. Het huis onderging verbouwingen waarbij de hoge stoep verdween en de gevel werd gepleisterd.

West-Indisch Huis na de brand in 1975

In 1975 brandde het pand volledig uit, waarna de Stichting Het West-Indisch Huis werd opgezet op het gebouw te restaureren en beheren, met Ton Koot als voorzitter. De restauratie duurde van 1978 tot 1981 en kostte 12 miljoen gulden. Op de binnenplaats werd een fontein geplaatst met een bronzen beeld van Peter Stuyvesant (gouverneur van Nieuw-Nederland), gebeeldhouwd door Hans Bayens. Na de verbouwing werden bejaardenwoningen, de Volksuniversiteit en de gemeentelijke trouwzalen in het pand ondergebracht.

Andere gebouwen

Ook in andere Nederlandse steden, waaronder Dordrecht, staat of stond een West-Indisch Huis. Deze dienden als hoofdkwartier voor de verschillende kamers van de WIC.

Naast het West-Indisch Huis heeft Amsterdam ook een Oost-Indisch Huis, dat als hoofdkwartier van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) diende. Het West-Indisch Pakhuis aan het Rapenburg/Prins Hendrikkade dateert uit 1642.

Verder lezen

  • Geurt Brinkgreve en Ton Koot, Het West-Indisch Huis. Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad en de Stichting West-Indisch Huis, 1981.

Monumenten in de buurt van Luthers wees- en oudeliedenhuis en West-Indisch Huis in Amsterdam

Pand met ingezwenkte halsgevel waarnaast smalle travee waarin gevelsteen met wapen en

Haarlemmerstraat 66
Amsterdam
Pand met ingezwenkte halsgevel (XVIII) waarnaast smalle travee waarin gevelsteen (XVII ?) met wapen en T.WAPEN VAN LYMBORGH.

Pand met hoge gevel onder in- en uitgezwenkte verhoogde lijst met twee consoles en snijwerk om het luik

Haarlemmerstraat 64
Amsterdam
Pand met hoge gevel onder in- en uitgezwenkte verhoogde lijst met twee consoles en snijwerk om het luik (vroeg XVIIIc).

Pand met gevel onder rechte lijst waarop een geschubd opzetstuk met bekronende koe

Haarlemmerstraat 62
Amsterdam
Pand met gevel (1745) onder rechte lijst (gewijzigd XVIIId, met consoles enz.) waarop een geschubd opzetstuk met bekronende koe. Gedateerd i..

Pand met gevel onder rechte lijst

Haarlemmerstraat 73
Amsterdam
Pand met gevel onder rechte lijst (midden XIX).

Etagewoningencomplex met gezamenlijke gevel onder rechte lijst en dwars dak waarin twee dakkapellen met snijwerk

Haarlemmerstraat 68
Amsterdam
Etagewoningencomplex met gezamenlijke gevel onder rechte lijst en dwars dak waarin twee dakkapellen met snijwerk (XVIIIc).

Kaart & Routeplanner

Route naar Luthers wees- en oudeliedenhuis en West-Indisch Huis in Amsterdam

Foto's (37)

Alle 37 foto's weergeven