Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Koningin Wilhelmina in Dongen

Molen

Windmolenweg 14
5102AJ Dongen
Noord Brabant

Bouwjaar: 1893

(1 recensie)

Beschrijving van Koningin Wilhelmina

Molen "Koningin Wilhelmina". Ronde stenen stellingkorenmolen uit 1894. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 13216
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen (1)

Koningin Wilhelmina
5
Recensie door: ()
Deze molen wordt door vrijwilligers met grote inzet in stand gehouden. Nog steeds malen zij er meel in 2014. In 2012 verscheen een uitvoerige studie over deze prachtig gerestaureerde molen. H. geerts; H. Sprangers; "Korenmolen Koningin Wilhelmina, molens van Dongen door de eeuwen heen"; 2012, ISBN 978-90-816676-2-3
Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Koningin Wilhelmina
Koningin Wilhelmina in bedrijf (2014)
Koningin Wilhelmina in bedrijf (2014)
Basisgegevens
Plaats Dongen
Bouwjaar 1893
Type stellingmolen
Kenmerken ronde stenen molen
Functie maalvaardige korenmolen
Bestemming  voorheen het malen van graan, thans op vrijwillige basis
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer  13216
Externe link(s)
Molendatabase
De Hollandsche Molen
Portaal  Portaalicoon   Molens

Windmolen Koningin Wilhelmina is een ronde stenen stellingmolen aan de Windmolenweg 14 te Dongen.

Geschiedenis

De molen is in 1893 gebouwd als koren- en schorsmolen. Molenaar Petrus van Riel gebruikt bij de bouw tweedehands materialen, afkomstig van gesloopte poldermolens uit de Vierambachtspolder. In 1909 verkocht Van Riel in verband met gezondheidsproblemen de molen aan zijn zwager, Nicolaas Janssens. Onder zijn leiding zijn naast de molen de typerende bedrijfsruimtes (ook wel bekend als 'het stoom') gebouwd, welke dienden als opslagruimte en onderdak voor de zuiggasmotor. In 1919 maakt Janssens een carrièreswitch en verkoopt de molen aan de familie van Gorp. De familie heeft goede tijden op de molen gekend, maar helaas keerde hij tij bij de crisis van de jaren 30. Door de toenemende concurrentie van de Boerenbonden raakte de familie veel klanten kwijt. Uiteindelijk werd in 1934 trad Janus van Gorp als molenaar in dienst bij de Boerenbond. De windmolen werd stilgezet en raakte sterk onderkomen. Eind jaren 30 werd overwegen de molen te restaureren en weer in bedrijf te stellen, doch de plannen hiervoor zijn toen niet uitgevoerd. In 1942 werd de molen verkocht aan slager Pieter de Jong, kort na de verkoop werd de molen geheel gerestaureerd. Bij deze restauratie zijn ook de wieken gestroomlijnd volgens het principe van Van Bussel. Na de restauratie verhuurde De Jong de molen, omdat hij zelf geen molenaar was, aan Cor Geene. De molen kwam zonder kleerscheuren de verdere oorlogsjaren door en bleef ook na de oorlog nog enkele jaren malen, vanaf 1947 werd dit gedaan door de gebroeders Jan en Rinus Janssen Steenberg In de jaren 50 volgde helaas nieuwe concurrentie, ditmaal van grote fabrieken met hamermolens, deze dwongen de molen voor de tweede maal in zijn bestaan tot stilstand. In 1958 verkocht De Jong de molen aan Piet Kerkhof, eigenaar van de nabijgelegen Whippet schoenenfabriek. Hij was zelf geen molenaar en kocht de molen feitelijk alleen voor het omliggende terrein, wat uitbreidmogelijkheden gaf voor zijn fabriek. Ondanks dat de molen niet meer maalde liet hij in 1959 toch een kleine restauratie uitvoeren, waardoor de molen er van buiten weer redelijk uit zag, helaas bleef regulier onderhoud hierna uit, waardoor de molen toch verviel. In de jaren 70 was de staat van de molen dermate slecht dat hij een gevaar voor de omgeving begon te worden. Er is toen een spoedsubsidie aangevraagd voor de restauratie. De subsidie werd verleend en molenmaker Bos uit Almkerk werd de opdracht gegeven de molen weer draaivaardig te restaureren. Nadat de werkzaamheden in 1975 werden afgerond, stelde oud-molenaar Jan Janssen Steenberg de molen op woensdag- en zaterdagmiddag weer in gebruik en open voor publiek. In 1987 stopte Janssen Steenberg als molenaar en werd in de persoon van Henk Demoet een nieuwe molenaar voor de Koningin Wilhelmina gevonden. Samen met eigenaar Peter Kerkhof, de zoon van Piet, ging hij aan de slag om de molen naast draaivaardig, ook weer geheel maalvaardig te krijgen. In 1992 werd door molenmaker Bos opnieuw een nieuwe grote restauratie uitgevoerd waarbij de molen weer werd voorzien van twee koppels maalstenen, de schorsstenen keerden niet meer terug.

Sindsdien maalde de molen weer zeer regelmatig granen tot meel voor diverse bakkers in de omgeving, hoewel niet meer zo intensief als voorheen, is dat tegenwoordig nog steeds het geval. De molen doet ook dienst als instructiemolen voor het Gilde van Vrijwillige Molenaars. Ook 'het stoom' is vrij recentelijk gerestaureerd en doet thans dienst als werkplaats van molenmaker Wilten uit Utrecht.

Technische gegevens

  • De roeden van de molen hebben een lengte van 27.90 meter en zijn Oud-Hollands opgehekt
  • De kap van de molen heeft een Engels kruiwerk en wordt door middel van een kruilier op de wind gezet
  • De wieken kunnen gestopt worden met een Vlaamse blokvang met wipstok
  • Een van de drie molens in Noord-Brabant die een ijzeren stelling heeft, deze is aangebracht op een hoogte van 7.30 meter
  • De inrichting van de molen bestaat uit; een koppel 17der kunststenen, koppel 17der blauwe stenen, sleepluiwerk, windaangedreven buil, windaangedreven mengketel en pletter

Molenaars

  • Piet van Riel (1893 - 1909)
  • Nicolaas Janssens (1909 - 1919)
  • Victor van Gorp (1919 - 1924)
  • Janus van Gorp (1924 - 1934)
  • Frans van Gorp (1924 - 1934)
  • Sjef van Gorp (1926 - 1932)
  • Cor Geene (1943 - 1947)
  • Rinus Janssen Steenberg (1947 - 195?)
  • Jan Janssen Steenberg (1947 - 1958 / 1975 - 1987)
  • Henk Demoet (1987 - heden)
  • Marco Castelein (2008 - heden)
  • Louw Eijben (2015 - heden)

Bezichtiging

Op zaterdag tussen 9:00 uur en 16:00 uur is de molen geopend en draait dan, indien mogelijk, ook. Daarnaast is de molen ook regelmatig op donderdagmiddag geopend. Onder in de molen is een klein winkeltje gevestigd waarin diverse meelproducten verkocht worden.

Fotogalerij


Monumenten in de buurt van Koningin Wilhelmina in Dongen

Looierij

Hoge Ham 7
Dongen
Inleiding. LOOIERIJ uit 1866. In 1908 aan de achterzijde uitgebreid. De looierij is in een Ambachtelijk-Traditionele bouwstijl opgetrokken..

Woonhuis

Hoge Ham 7
Dongen
Inleiding. WOONHUIS, gebouwd omstreeks 1860 in een Ambachtelijk-Traditionele bouwtrant met invloeden van Neo-Classicisme. Omschrijving. ..

Klooster Franciscanessen

Hoge Ham 25
Dongen
Inleiding. Hoofdgebouw en kapel, deel uitmakend van een KLOOSTERGEBOUW dat het restant vormt van een complex, dat oorspronkelijk uit een m..

Dubbel woonhuis met winkel

Hoge Ham 82
Dongen
Inleiding. Dubbel woonhuis met winkel, gebouwd in opdracht van kolen- en houthandelaar Fa. Kanters. Het huis stamt uit circa 1890 en is ge..

Half vrijstaand herenhuis

Hoge Ham 57
Dongen
Inleiding. Half vrijstaand HERENHUIS, gebouwd rond 1875 in opdracht van leerfabrikant Aarts in een Eclectische stijl. Achter het huis een ..

Kaart & Routeplanner

Route naar Koningin Wilhelmina in Dongen

Foto's (1)