Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Hervormde kerk in Farmsum

Kerkelijk Gebouw

Heveskes 204
9936TC Farmsum (gemeente Delfzijl)
Groningen

Bouwjaar: ca. 1200 (toren) 1250-1270 (kerk) 1595-1604 (herb. kerk) 1778-'80 (verb. toren) 1200 ca. 1200 (toren) 1250-1270 (kerk) 1595-1604 (herb. kerk) 1778-'80 (verb. toren)


Beschrijving van Hervormde kerk

Herv. Kerk. Eenbeukig rechtgesloten kerkje in welks westzijde de westbouwachtige vroeg 13e eeuwse toren is opgenomen, aan de westzijde en ook overigens tot hoogte van de kerkmuren beklampt bij algehele wijziging van de kerk in 1778-'80. In de noordmuur de meeste restanten van de 13e eeuwse kerk. 18e eeuwse preekstoel. Klokkenstoel met klok van N. Sickmans, 1634, diam. 107 cm. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 12325
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Hervormde Kerk
Heveskes, gemeente Delfzijl
Heveskes, gemeente Delfzijl
Plaats Industrieterrein Oosterhorn
Gebouwd in 1200-1270, met verbouwingen ± 1600 en ± 1780
Monumentnummer  12325
Architectuur
Bouwmateriaal baksteen
Church of Heveskes 06.JPG
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De voormalige Nederlands Hervormde Kerk van het verdwenen Groninger dorp Heveskes is een van de zeer weinige nog overgebleven historische gebouwen in de Delfzijlster Oosterhoek, die verder bestaat uit het Chemiepark Delfzijl, het industriegebied Oosterhorn en een gedeelte van de haven van Delfzijl.

Geschiedenis

Het oudste gedeelte van het romanogotische kerkgebouw is het benedendeel van de toren uit 1200. De noordelijke schipmuur van het eenbeukig rechtgesloten zaalkerkje zelf is uit de periode 1250-1270. In de Tachtigjarige Oorlog werd de kerk door gevechtshandelingen in 1584 beschadigd. Bij het herstel in de jaren 1595-1604 werd het kerkje iets korter en smaller. De klokkenstoel met een kerkklok (diameter 107 cm) van de klokkengieter Nicolaes Sickmans werd in 1634 geplaatst. Sinds de Reformatie behoorde het kerkje tot de Nederduits Gereformeerde Kerk (later Nederlandse Hervormde Kerk). In 1778-1780 vond een ingrijpende wijziging plaats, waarbij het westfront van de toren en de naaldspits tot stand kwamen en de muren beklampt werden. Een gedenksteen vermeldt dat dit gebeurde in opdracht van de familie Rengers, een vooraanstaand Gronings jonkersgeslacht. In 1781 werd een nieuwe preekstoel met fraai houtsnijwerk van Abraham Bekenkamp geïnstalleerd. In 1888 vervaardigde de orgelbouwersfirma Van Dam een nieuw kerkorgel.

In de jaren 1955-1975 werd de Oosterhoek grotendeels ontvolkt als gevolg van het oprukken van chemische industrie en de aanleg van de Oosterhornhaven. De bewoners moesten gedwongen verhuizen en het dorp Heveskes werd gesloopt, behalve een boerderij en het kerkje, dat aan een goederenspoorlijn kwam te liggen. Bij gebrek aan een kerkgemeente werden er geen diensten meer gehouden en het gebouw stond op de nominatie voor sloop.

Behoud

Te elfder ure werd besloten het kerkje op zijn historische plek te laten staan en het werd met de monumentenstatus eigendom van de Stichting Oude Groninger Kerken. De verwaarloosde kerk werd van zijn interieur ontdaan en in een gefaseerd proces gerestaureerd. Het dak werd vernieuwd en er kwam een nieuwe vloer van leem zoals die er in de middeleeuwen moet hebben uitgezien. Doordat het pleisterwerk werd verwijderd is de bouwgeschiedenis goed waar te nemen aan de bakstenen muren, waarin tekenen van opgedane schade en dichtgemetselde ramen en deuren getuigen van het verleden. Het Van Dam-orgel werd in 1975 verplaatst naar de kerk van Uitwierde. De preekstoel ging naar de kerk van Engelbert en werd daar pas in 2013 geïnstalleerd. Het kerkhof aan de voorzijde, met enkele grafzerken uit 1681, werd in 2002 gerestaureerd.

In 2007 opperde Groningen Seaports, de beheerder van het industriegebied, het middeleeuwse kerkje te verplaatsen naar de wierde van het eveneens grotendeels gesloopte buurdorp Weiwerd, waar het een ontmoetingscentrum zou moeten worden voor een gepland bedrijventerrein Delfoord. De verhuizing zou technisch mogelijk zijn doordat de kerk niet op palen is gebouwd, maar op een plaat van keileem. Het toenmalige CDA-Tweede Kamerlid Rikus Jager steunde het plan, maar het werd afgewezen door de Stichting Oude Groninger Kerken. Zij is van mening dat dit vroeg-13e-eeuwse rijksmonument, waaraan door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed een "zeer hoge cultuurhistorische waarde" wordt toegekend, juist op de oorspronkelijke plek de herinnering aan de verdwenen dorpsgemeenschap levend houdt. Bovendien gaat het om beschermd landschappelijk gebied.

Interieur zoals het was

De kerk is nu geheel leeg en wordt af en toe gebruikt voor ontvangsten en presentaties van de omliggende bedrijven.

Zie ook

Literatuur

  • Peter Karstkarel: Alle middeleeuwse kerken. Van Harlingen tot Wilhelmshaven. Noordboek, Leeuwarden / Groningen, 2007, pag. 405. ISBN 978 9033005589

Externe links


Monumenten in de buurt van Hervormde kerk in Farmsum

Terrein met resten van een wierde

Oosterhorn
Delfzijl
Terrein waarin resten van een wierde.

Wierde

Akkerpad
Weiwerd (Gemeente Delfzijl)
Wierde. Datering: omstreeks begin jaartelling. Akte van rektifikatie. De bescherming is van kracht voor het gedeelte van perceel nr.746 dat ..

Wierde met overblijfselen van het klooster Oosterwierum (Heveskesklooster)

Kloosterlaan
Farmsum (Gemeente Delfzijl)
Wierde waarin tevens overblijfselen van een Johanieter Klooster. Datering: (gedeeltelijke bescherming, zie bijlage F).

Aeolus

Borgshof 24
Farmsum (Gemeente Delfzijl)
Molen. Ten zuiden van de oude zeesluizen de grote molen Aeolus; achtkante bovenkruier met stelling uit omstreeks 1811.

Gerechtspaal (geselpaal, De Kaak)

Pijpplein 1Ongd
Farmsum (Gemeente Delfzijl)
Hardstenen gerechtspaal uit 1737.

Kaart & Routeplanner

Route naar Hervormde kerk in Farmsum

Foto's (1)