Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Hervormde kerk 1 Hervormde kerk in Farmsum

Kerkelijk Gebouw

Op de Wierde 1
9936CK Farmsum (gemeente Delfzijl)
Groningen

Bouwjaar: 1869 1993-'94 (rest.)
Architect: H. Wind Wind 1869 H. Wind


Beschrijving van Hervormde kerk 1 Hervormde kerk

Op gedeeltelijk door ijzeren hek, voorzien van vergulde lelies, omsloten kerkhof gelegen gebouw in, nog op het classicisme gerichte eclectische vormen (architect J.W.Maris) waarvan de toren (1856-1857) tegen de toenmalige gotische kerk en de huidige kerk, na afbraak van de gotische (1869) werden opgetrokken. Het geheel in rode baksteen, verlevendigd met witte stuc-banden en omlijstingen en rustend op ca. 1 meter hoge plint. Portalen en vensters, met glas-in-lood ramen, voorzien van ronde geprofileerde stuc-omlijsting; boven de westingang gedenkplaat met opschrift en datering 1869. De hoeken van kerk en toren benadrukt door pilasters, waarin verdiepte velden; geprofileerde gootlijst, om en om per vak, rustend op consoles in de vorm van acanthusbladeren en omgekeerde denneappels. Boven de ingang in de koorsluiting een rond venster in stuc-omlijsting. De vierkante, uit drie geledingen bestaande, toren wordt bekroond door een spits in nogal barokke vorm, die sterk doet denken aan Noordduitse en Scandinavische torenbekroningen, en is voorzien van een windwijzer in de vorm van een Neptunus-achtige figuur. Klok met het wapen Ripperda. Het ruime interieur, met zijn smalle, vlak overdekte zijbeuken en door gedrukt tongewelf overspannen middenbeuk, roept herinneringen op aan de Waterstaatsstijl. De scheiding tussen middenschip en zijbeuken wordt gevormd door slanke zuiltjes met acanthusbladkapiteel; eenklaviers mechanisch orgel, gemaakt door R. Meijer in 1878 voor een particuliere opdrachtgever, in 1914 geplaatst in de hervormde kerk te Weiwerd, in 1982, na sluiting en afbraak van de kerk te Weiwerd overgeplaatst naar het koor van de hervormde kerk te Farmsum; tweede orgel op galerij met balustrade werd in 1829 als orgel met Manuaal en Rugwerk gebouwd door N.A. Lohman. In 1870 door P. van Oeckelen uitgebreid met een vrij Pedaal; 19e eeuwse koperen luchters en meubilair; op galerij tegenover orgel drie mannelijke figuren, v.l.n.r. Zwingli, Luther, en Calvijn. Voorts een als doopvont in gebruik zijnde vaas van de Borgh Haykema in Zeerijp XVII. Zerk voor H.M.Ripperda, 1633, aangebracht in de oostwand, t.p.v. de deuren. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 12320
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Hervormde kerk van Farmsum
Vooraanzicht
Vooraanzicht
Plaats Farmsum
Gebouwd in 1869
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  12320
Architectuur
Architect(en) C. Wind
Bouwmateriaal baksteen
Toren toren 1855-57
Portaal  Portaalicoon   Christendom
Interieur met het Lohman-orgel uit 1828 en linksonder het kleine Meijer-orgel uit 1878, afkomstig uit de kerk van Weiwerd

De kerk van Farmsum is een 19e-eeuwse protestantse waterstaatskerk in de Groninger plaats Farmsum (gemeente Delfzijl), ontworpen door C. Wind.

Voorloper

De voorganger van de huidige kerk was een laat-romanogotische kerk die volgens de huidige inzichten begin 14e eeuw werd gebouwd.[1] Het is niet bekend of deze kerk een voorganger gehad heeft.[2] De kerk zou halverwege de 14e of in het derde kwart van de 14e eeuw zijn uitgebreid met een zijschepen, waarbij ook het koor werd verbreed tot drie schepen en de kerk als zodanig werd uitgebreid tot de vroegst bekende hallenkerk van Groningen. In de 15e eeuw (tegen 1500) werd aan noordoostzijde nog een sacristie aangebouwd met op de bovenverdieping mogelijk een librije of tresoor/schatkamer.[1] In 1855 werd de oude toren afgebroken. Deze stond zo scheef dat deze alom bekend was door de Groningse zinspreuk 'Zo schaif as toorn van Faarmsom'. In 1869 werd de bouwvallige kerk afgebroken.

Exterieur

De hoge toren, ontworpen door Jan Maris, werd gebouwd tussen 1855 en 1857. De oude kerk werd in 1869 vervangen door de huidige driebeukige hallenkerk met driezijdige sluiting. De kerk is uitgevoerd in rode baksteen, versierd met speklagen van stucwerk. De beide met frontons getopte zijkapellen zijn iets lager dan het schip.

Boven op de opvallende, vierkante toren, die uit drie transen bestaat, rust een door een balustrade omgeven uivormige bekroning (in de noordelijke provincies veelal 'siepel' genoemd), waarop boven elkaar twee achthoekige open verdiepingen. Daarop staat een naaldspits met een windvaan in de vorm van een zeemeermin.

Interieur

De middenbeuk is voorzien van een tongewelf, de zijbeuken zijn zeer smal. Het interieur is in baksteen uitgevoerd met rondboogvensters, een attiek boven de kroonlijst en lisenen met rechthoekige nissen. De dunne zuilen zijn voorzien van gietijzeren kapitelen versierd met palmetten. Er hangt een grote koperen lichtkroon uit de negentiende eeuw.

De doopvont is van zandsteen en dateert uit de 17e eeuw. In feite is het een tuinvaas behorend bij de in 1745 afgebroken borg Haykema in Zeerijp, die werd opgebaggerd uit de Farmsumer pastoriegracht.[3]

In de kerk is onder andere een gebeeldhouwde grafzerk uit 1633 bewaard gebleven, die vervaardigd werd voor Maurits Ripperda. Tijdens restauratiewerkzaamheden in 2012 aan de vloer van de kerk werden echter 25 historische grafzerken blootgelegd, die waarschijnlijk bij een ophoging van de vloer in 1726 uit het zicht waren geraakt. Hieronder bevinden zich drie van leden van de adellijke familie Ripperda (Hayo Ripperda, overleden 1504; Unico Ripperda II, overleden 1474; en Focco Ripperda, overleden 1477). Deze middeleeuwse worden sindsdien in de kerk tentoongesteld en hebben veel nieuwe kennis aan het licht gebracht over de familie Ripperda.[4]

Ongewoon voor een protestantse kerk zijn de drie aan heiligenbeelden herinnerende gipsen beelden van de kerkhervormers Luther, Zwingli en Calvijn, die in 1869 in de nieuwe kerk werden geplaatst.

Orgel

Een omvangrijk, door N.A. Lohman in 1828 gebouwd orgel, dat in de oude kerk van Farmsum stond, werd in 1869 door orgelbouwer Petrus van Oeckelen verhuisd naar de huidige kerk. Daarbij werd het uitgebreid met een vrij pedaal. Behalve het hoofdorgel bezit de kerk ook een koororgel, dat Roelf Meijer in 1878 voor het kerkje van Weiwerd bouwde. Het verhuisde in 1983 naar Farmsum, omdat het kerkje van Weiwerd moest wijken voor de uitbreiding van de haven van Delfzijl in de Oosterhoek.

Zie ook



Monumenten in de buurt van Hervormde kerk 1 Hervormde kerk in Farmsum

Hervormde kerk 2 Hervormde kerk, toren

Op de Wierde 1
Farmsum (Gemeente Delfzijl)
Toren van de Herv.Kerk. Door speelse spits bekroonde toren van de zeer grote Herv.Kerk die in 1869 is opgetrokken. Klok met het wapen Ripper..

Gerechtspaal (geselpaal, De Kaak)

Pijpplein 1Ongd
Farmsum (Gemeente Delfzijl)
Hardstenen gerechtspaal uit 1737.

Aeolus

Borgshof 24
Farmsum (Gemeente Delfzijl)
Molen. Ten zuiden van de oude zeesluizen de grote molen Aeolus; achtkante bovenkruier met stelling uit omstreeks 1811.

Dubbel woonhuis in een regionale variant van de Amsterdamse Schoolstijl

Menno van Coehoornsingel 25
Delfzijl
Inleiding Dubbel WOONHUIS, gebouwd in 1931 naar een ontwerp van de Gebroeders de Boer, aannemers uit Delfzijl. Het dubbele, spiegelbeeldig ..

Adam

Molenberg 21
Delfzijl
Grote molen achtkante bovenkruier met stelling, geheten Adam, in 1875 herbouwd met achtkant van de molen Adam (1795) uit Bedum. Thans Museum..

Kaart & Routeplanner

Route naar Hervormde kerk 1 Hervormde kerk in Farmsum

Foto's (5)