Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Kruisherenklooster St.Agatha in Sint Agatha

Kerkelijk Gebouw

Kloosterlaan 26
5435XD Sint Agatha (gemeente Cuijk)
Noord Brabant

Bouwjaar: 1378 (gesticht) Tachtigjarige Oorlog (verwoest) 1612 (herbouwd) 1906 (ten dele gesloopt) 1949 (hersteld)


Beschrijving van Kruisherenklooster St.Agatha

KRUISHERENKLOOSTER St.Agatha. Gesticht in 1378, in de Tachtigjarige Oorlog verwoest, in 1612 herbouwd, later meermalen verbouwd en uitgebreid, in 1906 ten dele gesloopt. Na oorlogsschade hersteld in 1949. 15e eeuwse eenbeukige kapel met driezijdige koorsluiting en met kruisribgewelven; 15e, 16e en 17e eeuwse grafzerken in de muren ingemetseld. Kloostergang ten dele bewaard (15e eeuw); aan de oostzijde zes en aan de zuidzijde twee van baksteen gemetselde en door een spitsboog omsloten gekoppelde spitsboogvensters met rond bovenlicht in natuurstenen omlijsting. Kloosterpoort met korfboog- openingen, beeldnissen en jaarsteen (1644); boven de boog het wapen van de orde. In het klooster elf geschilderde portretten van prioren uit de jaren 1648-1855; geschilderde portretten van generalen van de orde; zes gebrandschilderde glaspanelen uit de 17e eeuw in de kloostergang, andere dergelijke panelen in het klooster. 17e- en 18e eeuwse beelden, waaronder Madonna op de maansikkel, met rijk gesneden voetstuk met cherubimkopjes. Klokkenstoel met twee klokken van anonieme gieters, resp. uit 1647, diam. 59 cm. en uit 1914. Mechanisch torenuurwerk M.van de Kerkhof, 1947. Voorts zijn beschermd de tot het klooster behorende afscheidingen van het kloosterterrein, aan de noord- en zuidzijde gevormd door een fraaie, in baksteen opgetrokken, waarschijnlijk 17e eeuwse muur met beren, aan de westzijde, tussen het hoofdgebouw en het poortgebouw met een uit 1906 daterende, bakstenen muur. (Oostzijde van het terrein wordt afgescheiden door een coniferenhaag). (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 11630
Laatste wijziging: 2014-10-12 20:04:29.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Kruisherenklooster
Monasterysintagatha.jpg
Land Vlag van Nederland Nederland
Plaats Sint Agatha
Kloosterorde Orde van het Heilig Kruis
Gebouwd in 1371
Gewijd aan Sint Agatha
Portaal  Portaalicoon   Religie

Het Kruisherenklooster of Klooster Sint Aegten is een klooster in de Noord-Brabantse plaats Sint Agatha.

In 1315 was er reeds sprake van een aan Sint Agatha gewijde kapel. Omstreeks 1371 kwamen nabij die kapel enkele monniken wonen om de kapel te bedienen. Hieruit is het klooster van de Orde van het Heilig Kruis, waarvan de monniken ook Kruisheren worden genoemd, ontstaan. Het klooster is tot op de dag van vandaag in gebruik geweest en is daarmee het oudste nog bewoonde klooster van Nederland. In de Latijnse School naast het klooster werden missionarissen opgeleid.

Het gebouw

Hoewel de buitenzijde vooral neogotische kenmerken vertoont, daterend van 1906, zijn er in het klooster nog veel overblijfselen uit vroegere jaren te vinden.

Vanaf het stichtingsjaar is de abdij meerdere malen vergroot. In 1580 werd ze verwoest, ten gevolge van oorlogshandelingen die verband hielden met de Tachtigjarige Oorlog. In 1610 kregen de kruisheren hun klooster weer terug. In 1612 en 1647 werd dit hersteld, maar in 1732 brak er een brand uit. In 1856 werden wijzigingen doorgevoerd en in 1906 werd het complex gedeeltelijk afgebroken om in neogotische stijl te worden herbouwd. Op 8 mei 1944 woedde en brand in de kapel, die echter niet door oorlogshandelingen werd veroorzaakt. Tal van kunstwerken, zoals de beroemde 14e-eeuwse Calvarieberg, de drie altaren en de gebeeldhouwde koorbanken uit 1856 gingen hierbij verloren, mede omdat de toren op het kerkschip viel. De rest van het gebouw bleef gespaard. In 1949 was de kapel weer hersteld.

Hoewel in het Land van Cuijk in de tijd van de Republiek der Nederlanden geen godsdienstvrijheid heerste, werd het klooster niet opgeheven omdat het onder beschermheerschap van prins Maurits stond. Het door hem geschonken Mauritsraam, bevindt zich sinds de 19e eeuw in de collectie van het Rijksmuseum.

Het complex bestaat uit drie vleugels en een kapel. Deze bouwwerken omsluiten de kloostergang. Terwijl de westvleugel in 1906, 1962 en 2004 werd verbouwd, kent de zuidvleugel nog een 15e-eeuwse kloostergang met spitsboogvensters, die in de 17e eeuw verhoogd is. De kloostergang van de oostvleugel sluit aan bij die van de zuidvleugel. De achterzijde werd in de 18e eeuw uitgebreid.

Naast het klooster bevond zich tot in het laatste kwart van de twintigste eeuw de 17e-eeuwse Latijnse School, waarvan de muren speklagen hadden van baksteen en natuursteen.

De kapel heeft in de 15e eeuw haar huidige vorm gekregen, en omstreeks 1500 werd ze nog verlengd. In de zuidmuur van de oostelijke traveeën zijn nog resten van een ouder gebouw te zien. De kapel heeft een vroeg-18e-eeuws beeld van de Onbevlekte Ontvangenis. In de kapel treft men een aantal grafstenen aan, waarvan de oudste uit het laatste kwart van de 15e eeuw en andere uit het eerste kwart van de 16e eeuw stammen. Ze zijn versierd met wapens van de geslachten Schenck van Nijdeggen, Wylick, Torck en Van Egmont.

Het klooster heeft een eenvoudig poortgebouw uit 1644.

Kloostertuinen

Vanaf de 18e eeuw werd het kloostertuincomplex aangelegd. Dit wordt omsloten door een muur. Hier zijn boomgaarden, moestuinen en visvijvers, terwijl tot 1985 ook boerderijgebouwen zich binnen de tuin bevonden. Een aantal Kruisheren beoefende het tuinieren. Ook de tuin herinnert aan religieuze zaken. De buxushagen zijn geknipt in vormen als een kruis op een wereldbol, een slang, een schip enzovoort.

Naast enkele merkwaardige bouwsels, zoals een aardappelkelder en een 18e-eeuws "prefab"-huisje dat als Rijksmonument is geklasseerd, is er ook een aantal monumentale bomen te vinden in de tuin, zoals een 150 jaar oude Tulpenboom, een rode en een groene beuk, en een oude eik.

Erfgoedcentrum

Sinds 2006 is het Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven in een deel van de kloostergebouwen ondergebracht. Deze Stichting is in 2002 opgericht door 80 kloosterordes en congregaties. Hier worden archieven en documenten beheerd uit de kloosters waarvan de monniken en monialen, ten gevolge van de vergrijzing, hiertoe niet meer in staat zijn. Op het terrein van het klooster is in 2004 een archiefdepot gebouwd. Het Erfgoedcentrum werkt samen met de Stichting Sint Aegten, die in 1998 werd opgericht en die de monumentale bibliotheek, de archieven en een groot aantal kunstvoorwerpen die van de Kruisheren afkomstig zijn beheert.

Externe links


Monumenten in de buurt van Kruisherenklooster St.Agatha in Sint Agatha

Boerderij op L-vormige plattegrond met dwarshuis

Van den Boschweg 3
Sint Agatha (Gemeente Cuijk)
Boerderij op L-vormige plattegrond met dwarshuis, vroeg 19e eeuws.

Dorpswoning, onder zadeldak tussen zijtopgevels; omlijste ingang

Liesmortel 1
Sint Agatha (Gemeente Cuijk)
Dorpswoning, onder zadeldak tussen zijtopgevels; omlijste ingang. Begin 19e eeuw.

Ruine en overblijfselen der vroegere grachten van het Huis Middelaar

Huissestraat 7
Middelaar (Gemeente Mook en Middelaar)
Ruine en overblijfselen der vroegere grachten van het Huis Middelaar.

De St. Lambertuskerk, vanwege de bronzen luiklok en de inventaris, waaronder beelden zoals van de H. Brigida, H. Willebrordus, H. Lambertus en H. Seba ..

Dorpsstraat 47
Middelaar (Gemeente Mook en Middelaar)
De St. Lambertuskerk, vanwege de bronzen luiklok uit 1533 en de inventaris, waaronder 18e-eeuwse beelden zoals van de H. Brigida, H. Willebr..

De Woelige Stal: landhuis met boerderij

Hantert 8
Sint Agatha (Gemeente Cuijk)
Huis "De Woelige Stal". Vroeg 19e eeuws landhuis met boerderij.

Kaart & Routeplanner

Route naar Kruisherenklooster St.Agatha in Sint Agatha