Meer dan 63.000 rijksmonumenten


Fort bij Rijnauwen in Bunnik

Militair Object

Vossegatsedijk 3
3981HS Bunnik
Utrecht

Bouwjaar: 1869-1872


Beschrijving van Fort bij Rijnauwen

FORT bij Rhijnauwen. Volgens het polygonale stelsel in 1869-1872 gebouwd asymmetrisch fort, dat tezamen met het fort bij Vechten en het fort 't Hemeltje bestemd was om een niet inundeerbare strook in de Hollandse Waterlinie, de Houtense vlakte, te verdedigen. In 1877-1880 gewijzigd, waarbij o.m. de bomvrije kazerne gebouwd werd. Het fort bestaat uit een binnenterrein - het terreplein - omgeven door een hoge wal - de hoofdwal - met daaromheen een gracht. Daaromheen een enveloppe, die voor ongeveer de helft van de omtrek door een buitengracht omgeven is. Aan de oostzijde bevindt zich in de hoofdwal - daar frontwal genoemd - de caponiere met de poterne naar de caponiere. De beide zijden van de caponiere, die in de punt een hoek van 60 graden vormen - de facen - worden vanuit de frontwal geflankeerd door twee flankbatterijen. Verder is op elk der hoekpunten van de hoofdwal een flankbatterij uitgebouwd. Achter de poterne is de bomvrije kazerne gesitueerd, opgetrokken van rode baksteen met versierende onderdelen in gele steen en geblokte bakstenen lisenen. In de westelijke hoofdwal twee als porternes uitgevoerde toegangen met gevels, in baksteen uitgevoerd, met versieringen in gele steen en gekoppelde lisenen met bossagewerk. Tussen deze twee toegangen het pentagonale reduit met vijf bastionvormige uitbouwen op de hoeken, omgeven door een smalle gracht en een glacis. De westelijke gevel van het reduit heeft een versiering met geblokte bakstenen lisenen, een getoogde inrijpoort en daarboven een fronton met beeldhouwwerk. In het reduit een gietijzeren trap met pijlers en balustrade in neo-gotische stijl. Voorts op het binnenterrein een wegenstelsel en zeven remises. Alle bouwwerken uit de periode 1869-1880 zijn opgetrokken uit metselwerk en toegedekt met zand en grondpakketten. In de bouwwerken vernuftig geconstrueerde stelsels ter afvoering en bewaring van het hemelwater. Op de hoofdwal vijftien emplacementen voor geschut. (bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Rijksmonument nummer: 11289
Laatste wijziging: 2014-10-12 19:38:37.0

Recensies en ervaringen

Toevoegen

Wikipedia artikel

Dit artikel is volledig afkomstig van Wikipedia en valt onder de CC BY-SA licentie
Luchtfoto Fort bij Rijnauwen (2013).
Fort bij Rijnauwen vanaf de Vossegatsedijk.
Keelzijde Fort bij Rijnauwen.

Fort bij Rijnauwen is een Nederlands fort bij de buurtschap Rhijnauwen in de gemeente Bunnik. Het maakt deel uit van de Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHW). Dit is met de afmeting van 32 hectare het grootste fort van de NHW. Het werd gebouwd in 1867 - 1869 als deel van de vooruitgeschoven linieforten bij Utrecht. Deze vooruitgeschoven linie diende ter afsluiting van de Houtense Vlakte. Dit gebied is wat hoger gelegen dan de omgeving en kon daardoor niet volledig geïnundeerd worden.

Functies

  1. Het grote acces door de inundatielinie gevormd door de Houtensche vlakte te helpen verdedigen;
  2. Troepen te ondersteunen, die op het voorterrein stelling hebben genomen en zowel indirect daardoor, ook als rechtstreeks, indien er geen troepen op het voorterrein mochten zijn, den aanvaller te verplichten zijn batterijen verder van Utrecht aan te leggen en in ’t algemeen der insluitingskring groter te maken;
  3. Terugtrekkende troepen aan vervolging te onttrekken en in staat te stellen zich te herzamelen;
  4. Vuur te brengen op en achter de stukken bosch ten westen van De Bilt en zo der aanval op de forten op de Biltstraat en de Voordorpschendijk moeilijker te maken;
  5. Het fort bij Vechten krachtig te flankeren en de aanvalswerken tegen dit fort te helpen bestrijden;
  6. Het werk aan den Hoofdijk te flankeren;
  7. Den overgang van den Kromme Rijn over bestaande of eventueel te maken bruggen voor onze troepen gemakkelijk te maken en daarentegen voor den aanvaller, ten minsten benoorden de Rijnspoorweg, te bemoeilijken.

Het fort is volgens het moderne polygonale (veelhoekige) stelsel gebouwd. Het is voorzien van flankbatterijen en een caponierre waardoor de grachten rondom het fort bestreken konden worden met kartetsgranaten. Deze werden afgeschoten uit 15 cm gladde houwitsers. De keelgracht (achtergracht) nam men onder vuur met kanonnen die opgesteld waren in het reduit. Bij de bouw had het fort twee toegangspoternes die tijdens de modenisering in 1879 zijn omgebouwd tot wachtgebouw. Tijdens deze verbouwing is tussen de flankbatterijen 3 en 4 ook een bomvrije kazerne gebouwd.

De bewapening (1872)

De bewapening bestaat uit in:

10 Getr. St. kanonnen van 15 cm zw;
6 Getr. St. kanonnen met een kaliber van 12 cm;
7 Getr. kanonnen van 12 cm. L, die door Getr. St kanonnen van 12 cm zullen worden vervangen;
16 Getr. kanonnen van 12 cm K.A. waarvan 4 door Getr. St. kanonnen 15 cm lt. zullen worden vervangen;
8 Getr. kanonnen van 8 cm f;
12 Gl. kanonnen van 9 cm:
27 houwitsers van 15 cm;
4 mortieren van 29 cm en
10 Coehoorn mortieren.

Tijdens de mobilisatie van 1914-1918 werd tussen het fort bij Rhijnauwen en het naburige Fort bij Vechten een rij betonnen groepsschuilplaatsen aangelegd. Deze zijn nog steeds te zien in het landschap tussen De Uithof en Bunnik. In 1939 werd het fort nog eenmaal gemoderniseerd door het uit te rusten met een koepelkazemat type G en enkele groepschuilplaatsen van het type piramide. Hiervan ligt er een op het fort rechts achter de G-kazemat. De overige liggen op het glacis een ervan is nog niet voorzien van een dak.

Executies

Gedurende de Tweede Wereldoorlog werd het fort door de Duitsers gebruikt als munitieopslagplaats. Vanaf 1942 executeerden zij er Nederlandse en Belgische verzetsstrijders, waaronder op 9 oktober 1943 elf leden van de verzetsorganisatie Erkens. Het totaal aantal geëxecuteerden is onbekend; schattingen lopen uiteen van 250 tot 500 slachtoffers. Van 55 personen is de naam achterhaald en voor hen zijn gedenkstenen geplaatst.

Bij het monument hoort een klok. Deze wordt geluid als tijdens de dodenherdenking op 4 mei er een stille tocht gelopen wordt van de Ridderhofstad naar het monument. Deze klok is opgehangen in een klokkenstoel waarin een stuk symboliek is verwerkt. De klokkenstoel heeft vier hoekpalen met verschillende lengtes. Dit als symbool voor de verschillende leeftijden van de gefusilleerden. Ook zijn de palen niet mooi recht afgewerkt. Zij hebben een ruw (rauw) uiteinde net zoals hun dood een rauw einde van hun leven betekende.

Huidige bestemming

Tegenwoordig is het fort eigendom van Staatsbosbeheer. In de zomermaanden, van 1 april tot eind september, worden er rondleidingen gegeven.

Omgeving

Het naburige theehuis 'Rhijnauwen', ook wel bekend als het Pannekoekenhuis, is geheel uit hout opgetrokken omdat het destijds gebouwd is binnen de verboden kringen van het fort.

Externe link


Monumenten in de buurt van Fort bij Rijnauwen in Bunnik

Fort bij Rijnauwen, aardwerk

Vossegatsedijk 3
Bunnik
Cluster 40. Inleiding FORTAANLEG MET AARDWERKEN EN HOOFDWAL, WAARIN (RESTEN VAN) GESCHUTSOPSTELPLAATSEN, REMISES EN FLANKBATTERIJEN, MET T..

Fort bij Rijnauwen, reduit

Vossegatsedijk 3
Bunnik
Cluster 40. Inleiding BOMVRIJ REDUIT van het Fort bij Rijnauwen als zeldzaam gebouwtype binnen het stelsel van de Nieuwe Hollandse Wate..

Fort bij Rijnauwen, caponnière met poterne

Vossegatsedijk 3
Bunnik
Cluster 40. Inleiding CAPONNIÈRE MET POTERNE als kenmerkend frontaal onderdeel van het Fort bij Rijnauwen. Een caponnière is een gemetse..

Fort bij Rijnauwen, bomvrije kazerne, remises en bergplaatsen

Vossegatsedijk 3
Bunnik
Cluster 40. Inleiding BOMVRIJE KAZERNE, REMISES EN BERGPLAATSEN, als onderdeel van het vooruitgeschoven Fort bij Rijnauwen. Een kazerne i..

Fort bij Rijnauwen, magazijn boven poterne

Vossegatsedijk 3
Bunnik
Cluster 40. Inleiding BOMVRIJ VERBRUIKSMAGAZIJN boven de poterne naar de caponnière, als toevoeging aan het bestaande werk. Verbruiksmaga..

Kaart & Routeplanner

Route naar Fort bij Rijnauwen in Bunnik

Foto's (2)